Temel 6,5 metrede çıktı

Bu çatlakların temeldeki kaymadan meydana geldiği düşünülürken, temele ulaşabilmek için ise yaklaşık 6,5 metreye varan derin kazı çalışmaları yapılıyor. Mevlana Türbesi ve Müzesi'nin batısında bulunan, Sultan 2. Selim'in şehzadeliği sırasında Konya Valisiyken 1558'de yapımını başlattığı, padişah olduktan sonra 1570 yılında tamamladığı Selimiye Camii, (Sultan Selim) kubbe bölümündeki çatlamalar nedeniyle geniş kapsamlı bir tadilat ve restorasyon çalışması kapsamına alınmıştı. Geçtiğimiz Eylül ayında başlayan çalışmalar, büyük bir titizlikle devam ederken, caminin temelini güçlendirmek için yapılan kazılarda hem belediye görevlilerini, hem de yüklenici firma yetkililerini şaşırtan bir durum ortaya çıktı. Öngörülerle hazırlanan projede caminin temeli 1,20 santimetre derinlikte olması tahmin edilirken, temelin 6,50 santimetreye kadar indiği ifade edildi.

BÜYÜK TİTİZLİKLE ÇALIŞILIYOR

Sultan Selim Camii'nin restorasyon çalışmalarını yerinde anlatan Konya Büyükşehir Belediyesi Sanat Yapıları Şube Müdürlüğü'nde görevli İnşaat Mühendisi Haluk Erçil ve yüklenici firmanın sahibi Sezai Polat, yapılan çalışmaların bütün ayrıntılarını Merhaba'ya anlattı. Caminin kubbesindeki çatlakların çok dikkat çektiğini dile getiren Haluk Erçil, “Bu çatlamaların önüne geçebilmek için güçlendirme ve restorasyon çalışması başlatıldı. Temel güçlendirme ile ilgili kısmını da Büyükşehir Belediyesi olarak biz devraldık. Meydan düzenlemesini de biz yaptığımız için bununla koordineli olarak buradaki çalışmayı da biz yapalım istedik. Resmi bir prosedür gerektirdiği için buradaki çalışmalar geç başladı. Eylül ayına kadar yazışmalar devam etti. Dışarıdaki meydan düzenlemesi ile eş zamanda başlayan çalışmalar kış aylarında da hiç durmadı. Çalışma sürecinde yer yer projedeki aksaklıklardan dolayı duraklamalar oldu. Vakıflar Bölge Müdürlüğü'nün mülkiyetinde olduğu için bu çalışma onların gözetiminde ve onlar izin verdiği ölçüde yapılıyor” diye konuştu.

CAMİYE İŞ MAKİNESİ GİRMİYOR

Vakıflar Bölge Müdürlüğü'nün çalışmalar esnasında caminin içine hiçbir iş makinesinin girmeyeceği yönünde bir şart koştuğuna işaret eden İnşaat Mühendisi Haluk Erçil, “Burada yaklaşık 2 bin metreküpten fazla kazı yaptık. Bu kazı çalışmaların tamamı kazma ve kürekle yapılıyor. Alan dar, şartların gereği olarak az kişi ile çalışıyoruz. Kazma kürekle yeri kazıp, el arabalarıyla toprağı dışarı çıkarıyoruz. Vakıflar Bölge Müdürlüğü bir çırpıda her tarafı kazmamıza izin vermiyor. Bir bölgeyi kazıyoruz, oradaki iş bittikten sonra başka bir yere geçiyoruz. Dolayısı ile kazı çalışması yapan işçilerimiz aynı anda farklı bölgelerde çalışamıyor. Kazı çalışmaları yapıldıktan sonra beton ankrajları yapılmadan başka bir yere geçemiyoruz. Burada kazı ve güçlendirme çalışmaları aynı zaman içerisinde yapılıyor. Kalıplar çakılıyor, demirler döşeniyor, beton atılıyor, dolgu işlemi yapılıyor. Sonra yeni bir yer kazmaya başlıyoruz” dedi.

ÇATLAKLARIN NEDENİ BİLİNMİYOR

Caminin kubbe bölümündeki çatlakların çok dikkat çekmesi üzerine bu çalışmanın başladığını, bu çatlakların büyümesini engellemek ve tarihi korumak adına zemin ve temel güçlendirme çalışması düzenlediklerini bildiren Haluk Erçil, “Bu çatlakların nedeniyle ilgili kesin bir hüküm vermek doğru değil. Ama kanaatimiz tabandaki kayma nedeniyle kubbede çatlakların oluştuğu yönünde. Halk arasında depremden dolayı olduğu konuşuluyor ama ben şahsen depremin sadece bir tetikleyici olabileceğini düşünüyorum. Zeminde bir oynama olmadığı sürece deprem, bu tür çatlaklar oluşturamaz. Zaten buradaki en büyük deprem de 4.7 şiddetindeki depremdi. Çoğunluğun hemfikir olduğu, bizim de düşündüğüm konu zeminle alakalı konular” ifadelerini kullandı.

İŞİN YÜZDE 70'İ TAMAMLANDI

Temel güçlendirme ve restorasyon işini üstlenen firmanın sahibi Sezai Polat ise, yapılan çalışmalar hakkında bilgi verdi. Caminin temel güçlendirme çalışmasının yaklaşık yüzde 70-80'lik diliminin tamamlandığını söyleyen Sezai Polat, “Kolonların dışında dört cephenin de yapım işi tamamlandı. Sadece kolonların dipleri kaldı. Bunlar da daha küçük bir hacme sahip olduğu için şimdiye kadarki çalışmalar kadar uzun sürmeyecek. Bu çatlakların nedeniyle ilgili kesin bir hüküm vermek doğru değil ama kanaatimiz tabandaki kayma nedeniyle kubbede çatlakların oluştuğu yönünde.
Yapılan çalışma zemin ne kadar sorunlu olursa olsun belli bir yapıya tek parça bir temel yapmaya çalışıyoruz. Yeni yapılan binalarda radyatemel denilen bir şey var. Amacımız bir nevi temelleri birleştirmek ve tek parça haline getirmek. Duvarları da aynı şekilde bu temele dahil ederek mütemadi bir temel yapmaya çalışıyoruz. Taş duvarlara ankraj yapılıyor. 50 santimetre arayla delik deliyoruz. Bu betonların duvarı tutabilmesi için bu şart. 4 binden fazla delik delindi. Deliklerin içerisindeki toz tamamen temizleniyor. İçine demir atıyoruz. Duvar tarafından bir kimyevi ilaç kullanıyoruz. Bir de iç kısmında projesine göre bir donatılandırma var. Sonra özel bir beton dökülüyor. Kendiliğinden yerleşen beton diyoruz. Yapı gereği betonun yerleşmesi için herhangi bir müdahale şansımız yok. Bunun bir de zorluğu var. Caminin içerisi oldukça büyük. Caminin giriş kapısından beton pompası içeriye sokularak beton döküldü. Normal şartlarda beton pompasının boruları kısa olur, kapı kısmından diğer uca kadar yetişmez. Biz ek borularla bunu yapmaya çalışıyoruz” dedi.

CAMİNİN TEMELİ 6,5 METRE DERİNLİKTE

Caminin mayıs ayı içerisinde tekrak ibadete açılmasını umut ettiklerini, bir engel çıkmazsa, projede bir değişiklik olmazsa öngörülen tarihte işlerin tamamen bitirileceğini aktaran Sezai Polat, “Burada bizim öngörmediğimiz şeyler çıkabiliyor karşımıza. Mesela biz bir proje ile kazı çalışmalarına başladık. Kazı yapmaya başladık, bir de gördük ki, temel derinliği bizim projede görünenden çok daha dipteydi. Bundan dolayı zaman zaman proje durdu ve değiştirildi. Temel derinliği 6,5 metreye kadar indiği yerler var. Projede bu daha az görünüyordu. Bu da tabi zaman kaybına neden oldu. Buna benzer bir sürprizle kolonlarda karşılaşmazsak mayıs ayında işimiz tamamen bitecek.

Bir de burada 6,5 metreye kadar indik. 10 metreye kadar da inme durumu olabilir, bizim için bir sürpriz olur. Ama ne gerekiyorsa onu yaparız. Bu tür sürprizler bizim sadece zamanımızı alıyor. Bunun dışında aşılamayacak bir engel yok” diyerek çalışmalar hakkında bilgi verdi.

ATTIĞIMIZ HER ADIM KONTROL EDİLİYOR

Çalışmaların yapıldığı yerin tarihi bir cami olması nedeniyle attıkları her adımda kontrol edildiklerini vurgulayan yüklenici firmanın sahibi Sezai Polat, “Burada bütün çalışmaları elle yapıyoruz. Ayrıca her tarafı bir anda kazamıyoruz. Temelin ne kadar dayanıklı olduğunu bilmiyoruz. Farklı oturmalar olabilir diye, çalışmaları kısım kısım yapıyoruz. Temelin derinliği bizi çok şaşırttı. Asırlar önce buraya bu kadar derin bir temel atmışlar. Kullanılan malzemeye baktığımız zaman farklı bir malzeme yok. Tamamı taş ve çamurdan ibaret. Harcın içine yumurta akı karıştırılmamış yani. Taşla belli bir seviyeye kadar temeli getirmişler. İçinde harç olarak da sadece toprak kullanmışlar. Onun üzerine de kesme taşlar koyup kolonları oluşturmuşlar. 2 defa proje tadilatı oldu o nedenle bir süre ara vermiş olduğumuz zaman oldu. Burada çalışan işçiler, işin tekniğini bilen kişiler, ayrıca Mevlana Müze Müdürlüğü sürekli çalışmaları kontrol ediyor. Herhangi bir tarihi eserin çıkmasının muhtemel olabileceğini düşünüyorlar” diyerek sözlerini tamamladı.

RASİM ATALAY merhabahaber.com