Sirkadiyen Ritim Nedir?

Günlük hayatta vücudumuzun etkisi altında kaldığı başlıca ritimler yani döngüler vardır. Sirkadiyen ritim de bu döngülerden biridir. Sirkadiyen ritim dünyanın kendi ekseni etrafında 24 saat süren dönüşünün canlılar üzerinde oluşturduğu fizyolojik, davranışsal, biyolojik ritimlerin tekrarlanmasıdır.

Neredeyse tüm canlılar sirkadiyen ritim sergiler.Uyku-uyanıklık döngüsü sirkadiyen ritmi oluşturan en temel ögedir. Sirkadiyen ritim insan vücudunda psikolojik ve fizyolojik pek çok etkiye sahiptir. Bu etkiler kan basıncı, vücut ısısının düzenlenmesi, uyku-uyanıklık döngüsünün

ayarlanması, bazı hormonların salınımı ve sentezi bu etkilerden bazılarıdır.

Sirkadiyen ritimde görevli en önemli öge ışıktır. İnsanoğlunun gündüz yaşamaya gece ise dinlenmeye adapte vücudu vardır. Ancak modern yaşamın getirdiği gece çalışma saatleri ve yaşanan uyku bozuklukları nedeniyle insanlar geceyi uyanık geçirmektedir. Gece uyanık kalınca da sirkadiyen ritim bozulmaktadır. Ritmin bozulması da obezite başta olmak üzere pek çok hastalığı beraberinde getirmektedir.

Sirkadiyen Ritmin Düzenlenmesi

Sirkadiyen ritmi düzenleyen temel merkez hipotalamusun önünde bulunan suprakiazmatik nükleustur. Uyku uyanıklığın dengesi,melatonin,kortizol,büyüme hormonu salınımı bu nükleusun kontrolündedir.

Obezite Ve Sirkadiyen Ritim İlişkisi

Dünya sağlık örgütü obeziteyi ‘Vücutta sağlığı bozacak ölçüde anormal veya aşırı yağ birikmesi’ olarak tanımlamaktadır. İştah ve obezitede rolü olan insülin, glukagon, ghrelin ve leptin hormonlarının sirkadiyen ritimden etkilendiği belirlenmiştir. Az uyuyanlarda leptin ve ghrelin hormon salınımının azaldığı ve buna bağlı iştahın arttığı görülmüştür. Uyku için ayrılan saatte yemek yeme vücut ağırlığının artışına ve sağlığın bozulmasına yol açmaktadır. Gece vardiyasında çalışan işçiler ve gece yemek yiyenler özellikle obezite riski ile karşı karşıya kalmaktadır.

UNUTULMAMASI GEREKEN 5 MADDE

1. Akşam geç saatte veya uykudan hemen önce yemek yemek alınan günlük enerjinin artışına ve bunun beraberinde de vücut ağırlığı artışına yol açabilir.
2. Sirkadiyen ritmin uyumayı söylediği gece saatlerinde çalışanlar , gece yeme alışkanlığı olanlar obezite riski ile karşı karşıyadır. Yani yemek zamanı olması gereken saatte olmalıdır. Gece geç saatlerde yemek yenilmemelidir.
3. Melatonin, insan vücudunda doğal olarak bulunan ve uyku-uyanıklık döngüsünü düzenleyen bir hormondur. Melatoninin iştah kontrolünde rolü vardır. Sirkadiyen ritmini bozan bireylerde melatonin dengesinin de bozulabileceği belirlenmiştir.
4. Kalitesiz bir uyku uyumak vücudu etkiler.Bu nedenle günde yaklaşık 7-8 saat uyku uyulması gerekmektedir.
5. Günlük yeterli ve kaliteli uyku uyumak, yeterli fiziksel aktivite yapmak düzenli ve sağlıklı yeme alışkanlıkları benimsemek sirkadiyen ritmin düzenli olabilmesi için önemlidir.

Sağlıklı günler dilerim...