Dalgaların Etkisinde Çıkamayan Cezayir

Dalgaların Etkisinde Çıkamayan Cezayir


Kartacalılar ve Romalılar devirlerinden itibaren mevcudiyetini gösteren Cezayir 395 tarihinde Roma İmparatorluğu’nun ikiye ayrılmasıyla. Cezayir Bizanslılara düşer Bizans idaresinde bulunan bu memleket;
İslam ile hicretin 24.yılında tanışmaya başlar. Muaviye zamanında Arapların eline geçer. Berberilerin ayaklanmasıyla Arapların elinden çıkar. Hicretin 74. yılında Halife Abdülmelik devrinde ikinci defa fethi gerçekleştirilmiştir. Emeviler’den sonra Abbsilere geçmiştir. Yavuz Sultan Selim zamanında Barbaros Hayrettin Paşa’nın hizmet ve gayretiyle alınmış ve Osmanlı İmparatorluğu’na katılmıştır.
1820 yılında Fransızlar Cezayir’i almak için teşebbüse geçerler. Emir Abdülkadir karşı koyar. Cezayir dayısının ölmesi üzerine yerine Hüseyin Paşa dayı olmuş 1827 yılında dayının bayramını tebrike gelen Fransız konsolosu Devol, evvelce esir edilen papalık gemisini serbest bırakılmasını ister. Papalar Cezayir’de misyonerlik faaliyeti yaparlar elli yıl içinde Cezayir’i Hıristiyanlaştırmak isterler. Hüseyin paşanın bazı talepleri olur.
Devol;
— Kralın senin gibi paşası çoktur der.
Hüseyin Paşa dayanamaz büyük elçiye bir tokat atar. Bu olay üzerine Fransa bir vesile arar.
1830 yılında Sudan’a geçmek bahanesiyle Cezayir’e girerler. Bir daha da çıkmazlar. Yakıp yıkarlar halktan karşı koyanları kılıçtan geçirirler. İki ay içinde Hojoued Kabilesi yok edilir.
1831 yılından sonra Fransızların idaresine giren Cezayir Osmanlı yönetiminden çıkar. Milli direniş başlamış Emir Abdülkadir 14 yıl savaşır. Daha sonra Ebul Kasım Kerim, Şarkı Cezayir’de doğmuş Fransızların Cezayir ordusunda görev yapmış. 1942–1945 yıllarında Fransızlar adına İkinci Dünya Savaşı’nda büyük başarılar elde etmiş. 1945 yılında ordudan ayrılmış. Kendi devleti Cezayir adına çalışmaya başlamış bir teşkilat kurmuş 1954 yılında Fransızlara baş kaldırmış 7 yıl Fransızlarla çarpışmış. Kurulan mukavemet hükümetinde Harbiye nazırı olmuş. Bu yapılan savaşlarda iki milyona yakın Cezayirli şehit edilir. 1962 yılında Cezayir bağımsızlığına kavuşur. Bin Bella hükümetinden sonra Bumedyan hükümeti yönetimi alır. Ferhad Abbas kısa bir süre cumhurbaşkanlığına getirilir. Sonra Bin Bella cumhurbaşkanı olur. Bin Bela darbeyle gider. Bumeyden cumhurbaşkanı olur. 1978 yılında sosyalist Sazeli bin Cedid seçilir. 1982 ve 1988 yılında halk ayaklamaları olur, yüzlerce kişi ölür hükümet çok partili rejime geçme sözü vererek ayaklanmalar yatıştırır. 23 Şubat1989 yılında yeni anayasa yapılır. Çok partili sisteme geçilir. ‘İslam dini’ devletin resmi dini olarak kabul edilir.
Yapılan seçimlerde ‘FİS’ partisi 1990 yılında yapılan mahalli seçimlerde oyların yüzde atmışını alır. 1991 genel seçimlerde yüzde ellinin üzerinde yüzde atmışlara yakın oy alır. İslami bir parti olduğu için Fransızların çıkarlarına ters gelir. Demokrasinin ters dalgası işler ordu yönetime el koyar 16 Ocak1992 FİS Lideri Abbas Medeni ve partinin ileri gelenleri tutuklanır ve altı bine yakın üyesi gözaltına alınır.
General Halid Nazar Cuntası Yüksek Devlet Konseyi diye bir konsey kurar Fas’da 29 yıldır sürgün olan Muhammed Muduyaf’ı devlet başkanlığına getirir. Muduyaf’ı bir teğmen 29 Haziran 1992 yılında bir suikast sonucu öldürür. Yerine Ali Kâfi getirilir. 1994 yılında Ali Kâfi’de gider. 1996 Yılında yeni anayasa yapılır.1997 yılında yapılan seçimde cuntanın istediği Cezayir Ulusal Demokratik Partisi kazanır.1999 cumhurbaşkanlığı seçimlerinde cuntanın istediği aday Abdülaziz Buteflika kazanır. Olağan üstü hal ile ülkeyi yönetmektedir. 1992–2000 yılları arsında Cezayir’de yapılan iç savaşta yüz atmış bin kişi ölür. Buteflika değişim demokrasi 3. dalgasına ne kadar dayanır bilinmez.

Önceki ve Sonraki Yazılar
YAZIYA YORUM KAT
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
Arşivi