Çocuklarımızın maddi ihtiyaçlarının karşılanması için çalıştığımız kadar manevi ihtiyaçlarının da karşılamaya çalışsak belki de bu mutsuz çocuklar ve problemli çocuklar olmayacak ileride ceza evleri boş kalacaktır. Eğer bunun karşıtını yaşıyor isek bunun bütün sebebi biz analar babalar. İyi bir model olamıyoruz sözle eğitim olmaz model insan model anne baba model ebeveyn. Oda ancak peygamber edebiyle edeplenmiş insanlar olmak.
Çocuğumuza disiplin vermek zorundayız istendik davranışları onda görmemiz gerekir. Bu konuda bahaneler ve kabahatleri başkasına yamama şansımız ve lükssümüz yoktur. Sosyal hayatta onanan normları, davranışları, manevi değerleri öğrenmesi benimsemesi dış dünyaya hazırlanması ve bu kurallara uyması lüzumu gerektir. Çocuk kuralları öğrenmediği zaman dış dünya ile iletişim kuramaz sosyal hayata çelişkiler yaşar. Dış dünyada yaptırımlarla karşılaşır bu yaptırımlar kınama ayıplama, aşağılama, komik, gülünç, bulma soyutlama ve dışlama gibi tepkilerle karşılaşır burada kuralları tartışmayacağız her toplumun onanan kuralları vardır biz çocuğumuzu bu kurallara uygun hazırlamamız gerekir. Onu sosyal hayata ebeveyn hazırlaması gerekir bu da ancak çocukta görmek istediğimiz istendik davranışları ve değer yargılarını ona öğretip kazandırmamızla gerçekleşir ve olur.
Çocuk sosyal kuralları öğrenemese toplumla nasıl uyum içinde yaşaya bilir. Toplumun kurallarını öğrenip başkalarına saygı duymayı başka insanların haklarının farkında olma ve kendine saygı duyulmasını öğrenmek zorundadır. Çocuğu disiplin edelim derken disiplinle cezayı karıştırmamak gerekir. Bizde disiplin deyince hemen akıla ceza gelir. Kesinlikle disiplinlinle ceza aynı şeyler değildir. Çocuğumuz kendine saygı duyulmasını kendi haklarını bilmesi ve başkalarının haklarına saygı duymayı ve saygılı olmayı öğrenmesi gerekir.
Çocuğumuzda oluşturmak istediğimiz istendik tutum, davranış, değerler ve kuralların toplamına disiplin diyoruz. Disiplini öğrenirken çocuk ebeveyn ile deneme yanılma yolunu kullanır yaptığı davranışlarla anne babasının tepkisini sürekli kontrol altında tutar ve ölçer. Karşılığında tebessüm ve sözlü olarak çok güzel aferin dendiğinde bu davranışın olumlu olduğunu öğrenir. İşte burada annenin babanın modelliği ananenin babanı değer yargıları devreye girer. Düşünün çocuk emekleme döneminde televizyonun düğmelerine elleriyle dokunmak ister. Anne o sırada kaş çatar dokunma diye sınır koyar. Çocuk diğer denemesinde diğer eliyle dokunmaya çalışır. Anne yine hayır dokunma diye sınır koyar. Çocuk burada fiziki acı görmediği için soba gibi yakıcı olmadığı için daha annenin koyduğu yasak sınırını çizememiştir. Çünkü çocuk yaşama alanını bir savaş komutanı gibi feth etmek ister. Çocuk bir başka gün televizyonun diğer düğmesine dokunmaya çalışır. Anne yine dokunma diye haykırdığında çocuk televizyona dokunulmayacağını öğrenmez ona dokunmaz ama bu defa komşulara gittiğinde ona dokunmaya çalışır orada çocuğa dokunma diye haykırıldığında, çocuk televizyona dokunulmayacağını öğrenmiş olur. Çünkü çocuk burada anneye uyarıcılar göndermiş ve tepki almıştır. Deneyini tamamlamıştır. Ve artık çocuk televizyona dokunacağı zaman annenin tepkisini öğrenmiş hatta dokunur gibi yapar gülümseyerek bak öğrendim dokunmuyorum diyerek gülücükle cevap verir.
Çocuk ev eşyaları üzerindeki deneylerinden vazgeçmez çünkü ona bunları yaptıran duygularıdır. Çocuk yaşadığı alanda kâşif gibi araştırmacı gibi sürekli keşif peşindedir. Ebeveyn çocuğu sürekli gözleyecek çocuğun deneylerini takip edecek onun öğrenmeye çalıştığı yolları ona tepki vererek rehberlik ederek çocuk olumlu ve olumsuz olduğunu ebeveyne gönderdiği uyarıcısına aldığı tepkinin sonucunda çocuk olumlu ve olumsuz davranışların neyin doğru neyin yanlış olduğunu ebeveynin verdiği tepkiyle ölçerek öğrenecek bu davranışları pekiştirecek.
İşte burada çocuğun karmaşıklık yaşamaması gerekir anne babanın tutarsız kurallar koyması disiplinde olumsuz etkiler oluşturmaktadır. Çocuğa en iyi kural koyucu anne ve babadır. Çocuğa en fazla güven veren, kendine en yakın, kendini en çok seven insanı ve kendine en çok şefkat gösteren insanın sözlerini, davranışlarını ciddiye alır. Çünkü onun sevgisini kaybetmek istemez çocuk en çok kendine sevgi besleyenin sevgisini kaybetmekten çok korkar. Sevdiğinin sevgisini kaybetmek istemez. Disiplin kuralları konurken onu bazı hazlardan uzak bırakmak olabilir annenin kısa süre küsmesi gibi anne sevgisinden çocuk büyük bir haz alır ve mutluluk duyar annenin sevgisini kaybetmek istemez. Çocuk kuralları çiğnediğinde çocuğa verilecek cezalar. Disiplin cezası akıla mantığa uygun kurallar ve kuralların öğretici nitelikte ve davranış kazandıracak özelliğe cezanın kabahatle ilgisinin olması gerekir. Yapamayacağın cezayı çocuğa karşı telaffuz dahi etmeyeceksin. Yapamayacağın cezayı sonra merhamete gelerek ebeveyn yapamazsa tutarsız duruma düşer. Acımazsız ceza verirse merhametsiz anne baba olursun vereceğin olayla ceza ilişkili olmalıdır. Çocuk evi kirletmiştir ya da duvara yazı yazmıştır bu yazıyı çocuğa temizletmeli ya da temizlerken ona da görev verilmelidir. Yoksa dışarı çıkma top oynamama cezası verilmelidir. Yemekten önce ve sonra elini yüzünü yıkamaz ise elini yüzünü yıkarken yanında durma gibi yoksa dayak veya aşağılayarak ceza verilmemelidir. Anne baba veremeyeceği cezayı çocuğa söylememelidir. Çocuğa fiziki şiddet uygulama barbarlıktır. Şamarın hızlısı da yavaşı da çocukta aynı etkiyi yapar ve çünkü güç gösterisi yapmışın elinde sevgi gibi bir silah varken onu kaybetmişin. Çocuğun en çok korktuğu seven ebeveynin sevgisi kaybetmektir. Çocuk sevgiyi kaybedince kaybedecek hiçbir şeyi kalmaz. Yine olumsuz davranışlar yapacak. Çünkü güven bitmiştir. Anne baba veremeyeceği cezayı çocuğa söyleyip sonra da yapmadığı için tutarsız duruma düşecektir. Disiplinde en tehlikeli olanı da budur. Anne baba kendinle çelişecek çocukta bunu öğrenecektir. Sözüne güvenilmeyen bir anne baba ve aynı zamanda güvensiz anne babayı model seçecek ileride bir anne baba adayı olacaktır. Çocuk eğitiminin çoğunu altı yaşına kadar tamamlar çocuk eğitiminde ilk altı yıl çok önemlidir. Bu eğitim ömür boyu çocukla gider. Bu yüzden vermeyeceğiniz cezayı telaffuz dahi etmeyin Yapacağı deneyler ve denemelerde tepkiyi ölçemeyecektir. Bazen anne ve babanın yanında büyük anne büyük babada tutarsızlığa yol açar anne ve babanın yapma dediği davranışı büyük anne ve büyük babanın çocuğun olumsuz davranışı da olsa hoşuna gider işte burada çocuk tepki karmaşıklığı yaşar. Bazen anneler gelir dedesi çok şımartıyor diye öğretmenlere dert yanmaktadır. Bize kalsa biz bunu yapmasını istemeyiz ama ne yazın ki büyük babası şımartıyor diye söylenmektedirler Bazen de çocuk olumsuz davranışları yapacakmış gibi olur. Anne hemen müdahale eder. ‘’Oğlum ne anlamazsın biraz önce yapma demedim mi? Niye yapıyorsun sen diye!’’ anne tarafından serzenişler olur. Aslında çocuğun davranışlarla çevreye uyarıcılar gönderir anneyi bir sinirlendirme düşüncesi yoktur. Çocuğun evi laboratuarıdır deneme sınama ile annenin tepkisini ölçmüş. Aynı davranış üzerinde olumsuzda olsa dört beş defa davranışı gösterir. Tepkiyi ölçer bu yeni davranışın olumlu ya da olumsuz olduğuna karar verecektir. Mesela evdeki çiçeğin yaprağını koparıp alıp inceleme tadına bakma işte tatma, koklama, dokunma, görme ve işitme ile olacaktır anne hemen kızar. Çocuk çiçeğin yaprağının yenmediğini öğrenmiş ama bir daha denemek ister. Yaprağa elini uzatır çeker uzatır çeker. Annenin gözüne bakaraktan yapar. Bura da anneye öğrendiğini anlatmak ister. Çocuk eşyaların tadına bakmayı sever ve onu öğrenmek ister annenin tepkisiyle onun yenmeyeceğini öğrenecektir bu olayı kısa zaman aralıklarınla birkaç gün içinde birkaç defa yapar. Hatta başka odadaki çiçekte de deneyini yapa bilir. Parka çimin içine bıraksan emekleme ve yeni ayağa kalkan bir çocuğu çimleri koparıp tadına bakacaktır. Yerden aldığı taşı ağzına götürür paraları kâğıtları çocuk öğrenecek deme ve deneylerine devam edecek ona duyguları hükmediyor anne baba hükmedemez. Anne baba onun deneylerini gözleyecek sabırla sebatla çocuğun gönderdiği uyarıcılara karşı tepki koyacak. Çocuk burada olumlu ve olumsuz tepkiyi alacak ve öğrenecek Burada alacağı tepki onun için önemlidir olumlu ve olumsuz olduğunu öğrenmiştir. Bunu öğrendiği için bazen ben öğrendim diyerek anneye göstermek ister. Mesela televizyon örneğinde olduğu gibi dokunur gibi yapıp gülümseyerek size karşılık verir ve burada size der televizyona dokunmamayı öğrendim der. Annenin de buna gülümseme ile karşılık vermesi çocukta mutluluk uyandırır. Her olumlu davranışta sevgi mükâfatı aldığı için çocuk olumlu davranışlarını pekiştirecektir. Çocuk ebeveynden sevgi gördükçe olumlu davranışları geliştirecek ve sevgiden haz duyacaktır. Devamında eğitimde tutarlılıkla.