Şans Oyunlarının Doğurduğu Sorunlar
Yayınlanma:
Şans oyunları bazıları için eğlence, boş zamanları değerlendirme ve heyecan olarak görülürken, kimileri için bağımlılık haline gelmiş, bir davranış bozukluğu sergilemektedir. Yapılan ampirik araştırmalarda gençlerin bu oyunlara katılımlarında sorunlar yaşadıkları ve bağımlı hale geldiklerini göstermektedir. Batı ülkelerinde yapılan bazı çalışmalardan, zamanında önlem alınmamasının kötü etkilerinin er geç ortaya çıkacağı anlaşılmaktadır.
Şans oyunlarını kısa yoldan hızlı zenginleşme aracı görenler imkânlarını zorlanarak tüm paralarını harcamakta, bunun sonucu da ciddi bireysel ve ailevi sorunlar yaşamaktadır.
Ülkemizde şans oyunları Milli Piyango İdaresi, Spor Toto Teşkilat Başkanlığı, Türkiye Jokey Kulübü tarafından düzenlenmektedir.
Ülkemizde şans oyunlarının yıllık cirosunun 6 milyar TL olduğu tahmin edilmektedir. Milli Piyango İdaresi 2005 yılında kamuya 650 milyon TL’lik bir aktarma yapmıştır. Bunun önemli bir kısmı savunma sanayii fonuna ve Hazineye gitmiştir..Bu sektörü inceleyen detaylı bir araştırma olmadığından bir devlet politikası da oluşmamıştır.
İddia oyunlarının oynatıldığı yerlerde “18 yaşından büyükler oynayabilir” cümlesi bir sınırlama olmakla birlikte reklam niteliği de taşımaktadır. Nasıl sigara ile ilgili düzenlemeler yapıldıysa, şans oyunlarıyla ilgili düzenlemeler de yapılmalıdır. Ayrıca şans oyunları oynatan kurumların eğitim kurumlarına belirli mesafede olmasına ciddiyetle takip etmek gerekir.
Şans oyunlarından elde edilen gelirlerin kamu hizmetlerinde kullanılması, bu idarelerin yaptırdıkları okullar vardır. Bunun yanında şans oyunlarından olumsuz olarak etkilenen, bağımlı kişilerin rehabilitasyonu devlete ve topluma büyük bir yük getirmektedir. Bu sebeple bu tür kurumların özel sektöre açılması düşünülürken toplum üzerinde oluşabilecek muhtemel etkilerin değerlendirilmesi gerekir.
Hükümetler ve işletmeler şans oyunlarından tatlı paralar kazanmaktadır. Ancak bunların maliyetleri göz önüne alındığında üzerinde durulması gereken bir sosyal politika sorunu ortaya çıkmaktadır. Yine internet bazlı oyunlar, piyango, spor bahislerinin gelecekte bazı problemlere yol açacağı görülmektedir.
Şans oyunları ile zenginden fakire kaynak aktarılması, devletin gelir kaynağı olarak görülmesi, hatta kamu hizmetleri için beklenti oluşması üzerinde tartışılmalıdır. Literatürde din ve geleneksel bakışın dışında şans oyunlarını eleştirenler de az değildir. Üretken olmayan bir eğlence türünün çalışma ve liyakate karşı tercih edilmesine karşı liberal anlayışta bile şans oyunları ile ilgili denetimler ve ortaya çıkabilecek zararların azaltılmasına yönelik önlemler savunulmaktadır. Özellikle gençlerin karşılaşacağı riskleri azaltmaya yönelik önlemler, caydırıcılık için oyun oynama yaşının belirlenmesi ve fiyatların yükseltilmesi üzerinde durulmaktadır. Ülkemizde gençlere yönelik olarak bu tür araştırmaların yetersizliğinden dolayı şans oyunları ile ilgili veri tabanı yoktur. Ancak iletişimin çok yaygın olduğu şartlarda bunları mevcut saymamak da doğru olmayacaktır. Yüksek ikramiyeler ciddi biçimde suç ve sahtekârlık içermektedir.
Şans oyunlarını şans olarak görenler yanında olası bilgilerine göre davrananlar, hatta şans oyunlarını kazanmada olağanüstü güçlerin yardımından olduğuna inanalar da vardır.
Şans oyunlarının serbest bırakıldığı ülkelerde kamu yararını korunması amacıyla denetim altına almak, suç ortamlarından uzak tutmak ve toplumun ahlak yapısına zarar vermemek amacıyla düzenlemeler yapılmaktadır. Şans oyunlarında sadece maddi amaçlarla hareket edilmesi bazı ahlaki sorunlara ve suç konularına yol açacaktır. Avrupa Birliği üyesi ülkelerde şans oyunları ile ilgili faaliyetlerin sınırlandırılması için her üye ülkenin kendisine özgü özeliklerinden dolayı düzenleme yapması kararlaştırılmıştır.
Şans oyunları işletmelerinin sosyal sorumluluklarının ağır olmasından dolayı faaliyetlerinin şeffaf olması, reklamlarının etik kurallarına göre yapılması, oyunların bağımlı hale getirilmemesi, davranış bozuklukları olan kimseler için uyarı sistemlerinin kurulması gibi hassasiyetlerin oluşması gerekir. Nitekim piyango ürünleri toplum için potansiyel bir tehlike oluşturduğundan her ülkede kontrol mekanizması getirilmiştir. (Kılıç, T.; Arslan; M. Ökte, K. Şans Oyunları Kurumlarının Sosyal Sorumluluğu: Türkiye İçin Gözlemler. Yakın Doğ Üniversitesi. Sosyal Bilimler Dergisi. Sayı 2, Ekim 2009 s. 50-69)
Sanal ortamlarda oynatılan talih oyunları hakkındaki yönetmelik 14 Mart 2006 tarihli 26108 sayılı Resmi Gazetede yayınlanmıştır. Ancak takip ve denetimde önemli boşluklar bulunmaktadır.
Şans oyunlarını kısa yoldan hızlı zenginleşme aracı görenler imkânlarını zorlanarak tüm paralarını harcamakta, bunun sonucu da ciddi bireysel ve ailevi sorunlar yaşamaktadır.
Ülkemizde şans oyunları Milli Piyango İdaresi, Spor Toto Teşkilat Başkanlığı, Türkiye Jokey Kulübü tarafından düzenlenmektedir.
Ülkemizde şans oyunlarının yıllık cirosunun 6 milyar TL olduğu tahmin edilmektedir. Milli Piyango İdaresi 2005 yılında kamuya 650 milyon TL’lik bir aktarma yapmıştır. Bunun önemli bir kısmı savunma sanayii fonuna ve Hazineye gitmiştir..Bu sektörü inceleyen detaylı bir araştırma olmadığından bir devlet politikası da oluşmamıştır.
İddia oyunlarının oynatıldığı yerlerde “18 yaşından büyükler oynayabilir” cümlesi bir sınırlama olmakla birlikte reklam niteliği de taşımaktadır. Nasıl sigara ile ilgili düzenlemeler yapıldıysa, şans oyunlarıyla ilgili düzenlemeler de yapılmalıdır. Ayrıca şans oyunları oynatan kurumların eğitim kurumlarına belirli mesafede olmasına ciddiyetle takip etmek gerekir.
Şans oyunlarından elde edilen gelirlerin kamu hizmetlerinde kullanılması, bu idarelerin yaptırdıkları okullar vardır. Bunun yanında şans oyunlarından olumsuz olarak etkilenen, bağımlı kişilerin rehabilitasyonu devlete ve topluma büyük bir yük getirmektedir. Bu sebeple bu tür kurumların özel sektöre açılması düşünülürken toplum üzerinde oluşabilecek muhtemel etkilerin değerlendirilmesi gerekir.
Hükümetler ve işletmeler şans oyunlarından tatlı paralar kazanmaktadır. Ancak bunların maliyetleri göz önüne alındığında üzerinde durulması gereken bir sosyal politika sorunu ortaya çıkmaktadır. Yine internet bazlı oyunlar, piyango, spor bahislerinin gelecekte bazı problemlere yol açacağı görülmektedir.
Şans oyunları ile zenginden fakire kaynak aktarılması, devletin gelir kaynağı olarak görülmesi, hatta kamu hizmetleri için beklenti oluşması üzerinde tartışılmalıdır. Literatürde din ve geleneksel bakışın dışında şans oyunlarını eleştirenler de az değildir. Üretken olmayan bir eğlence türünün çalışma ve liyakate karşı tercih edilmesine karşı liberal anlayışta bile şans oyunları ile ilgili denetimler ve ortaya çıkabilecek zararların azaltılmasına yönelik önlemler savunulmaktadır. Özellikle gençlerin karşılaşacağı riskleri azaltmaya yönelik önlemler, caydırıcılık için oyun oynama yaşının belirlenmesi ve fiyatların yükseltilmesi üzerinde durulmaktadır. Ülkemizde gençlere yönelik olarak bu tür araştırmaların yetersizliğinden dolayı şans oyunları ile ilgili veri tabanı yoktur. Ancak iletişimin çok yaygın olduğu şartlarda bunları mevcut saymamak da doğru olmayacaktır. Yüksek ikramiyeler ciddi biçimde suç ve sahtekârlık içermektedir.
Şans oyunlarını şans olarak görenler yanında olası bilgilerine göre davrananlar, hatta şans oyunlarını kazanmada olağanüstü güçlerin yardımından olduğuna inanalar da vardır.
Şans oyunlarının serbest bırakıldığı ülkelerde kamu yararını korunması amacıyla denetim altına almak, suç ortamlarından uzak tutmak ve toplumun ahlak yapısına zarar vermemek amacıyla düzenlemeler yapılmaktadır. Şans oyunlarında sadece maddi amaçlarla hareket edilmesi bazı ahlaki sorunlara ve suç konularına yol açacaktır. Avrupa Birliği üyesi ülkelerde şans oyunları ile ilgili faaliyetlerin sınırlandırılması için her üye ülkenin kendisine özgü özeliklerinden dolayı düzenleme yapması kararlaştırılmıştır.
Şans oyunları işletmelerinin sosyal sorumluluklarının ağır olmasından dolayı faaliyetlerinin şeffaf olması, reklamlarının etik kurallarına göre yapılması, oyunların bağımlı hale getirilmemesi, davranış bozuklukları olan kimseler için uyarı sistemlerinin kurulması gibi hassasiyetlerin oluşması gerekir. Nitekim piyango ürünleri toplum için potansiyel bir tehlike oluşturduğundan her ülkede kontrol mekanizması getirilmiştir. (Kılıç, T.; Arslan; M. Ökte, K. Şans Oyunları Kurumlarının Sosyal Sorumluluğu: Türkiye İçin Gözlemler. Yakın Doğ Üniversitesi. Sosyal Bilimler Dergisi. Sayı 2, Ekim 2009 s. 50-69)
Sanal ortamlarda oynatılan talih oyunları hakkındaki yönetmelik 14 Mart 2006 tarihli 26108 sayılı Resmi Gazetede yayınlanmıştır. Ancak takip ve denetimde önemli boşluklar bulunmaktadır.





Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.