Mevlânâ hakkında yeterli çalışma yapılamadığını öne süren Selçuk Üniversitesi Mevlânâ Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Yrd. Doç. Dr. Nuri Şimşekler, Mevlânâ’yı anlamak isteyenlerin ilk önce Mesnevi’yi okuyup, bir bütün olarak değerlendirmeleri gerektiğini söyledi. Mesnevi’nin birkaç beyit okunmak suretiyle anlaşılamayacağını, Mevlânâ’yı bir yere oturtmak veya kendi amacına alet etmenin yanlış olduğunu bildiren Şimşekler, 25 bin 600 beyitten oluşan ve birçok ülkede çok çeşitli dillere tercüme edilen Mesnevi’de her yaş, meslek ve kültür grubundan insanın faydalanabileceği bilgiler olduğunu, her insanın kendince bir şeyler alabildiğini belirterek, şöyle devam ediyor:

“Mesnevi’den her insan kendince bir şeyler alabilir, kimi bir bardak, kimi bir testi, kimi daha fazla şey alır. Herkesin Mesnevi’den alacağı şeyin ölçüsü farklıdır. Mesnevi’yi okuduğunuz zaman Mevlânâ’nın kendi fikirlerine ters düşmeyen konularla karşılaşırsınız. Sloganlaşmış bazı cümleler kişiyi Mevlânâ’yı anlamaktan uzaklaştırabilir.

Mevlânâ, hikâyelerinde ağaçlardan ve taşlardan bahsetse de insanı anlatıyor. O insanda tüm yaratılanlardan farklı bir şey bulunduğunu söyler. Mesnevi, Mevlânâ’nın düşüncesi hakkında fikir verebilir. Mesnevi’nin bir bölümünde ‘Bir yerde başarılı olmak istiyorsan kadının dediğinin tersini yap’ deniyor, ama bunu okuyup, ‘Mevlânâ kadın düşmanı’ diyerek yafta yapıştıramazsın. Mesnevi’nin başka cildinde ‘Kadın Hakk nurudur sevgili değil, sanki yaratıcıdır, yaratılış değil’denilerek sanki kadın en yüksek mesafeye çıkarılıyor. Bu bakımdan önemli olan Mesnevi’nin objektif okunmasıdır.”

Mesnevi’nin yüzyıllardır okunduğunu kaydederek, “Yüzyıllardır okunuyor, fakat onu okuyacak kişi dinî bilimlere, ayet ve hadislere, eski hikâyelere hatta Hint ve Yunan felsefesine, tarihî olaylara vakıf olmalı ki tam olarak anlatabilsin. Mesnevi’den herkes alabildiğini başka kaba doldurarak susuzluğu gidermeye çalışıyor. Mesnevi okumaları mutlaka işin ehilleri tarafından yapılmalı. ‘Yarım âlim insanı dinden, yarım doktor hastayı candan eder’ misali Mesnevi uzmanı olmayanlar insanları Mevlânâ konusunda yanlış düşüncelere yönlendirebilir” diyen Şimşekler, Mesnevi’nin her okumada daha fazla anlaşıldığını, ancak tam anlamıyla faydalanılabilmesi için Mesnevi konusunda uzman kişilerden yardım alınması gerektiğini sözlerine ekleyip, şöyle devam ediyor:

“Mevlânâ ile ilgili mutlaka bir araştırma enstitüsü veya benzeri bir kuruluş oluşturulmalıdır. Bu kuruluş Mevlânâ’nın doğru anlaşılması ve tüm dünyaya lâyık olduğu şekilde tanıtılması için faaliyetler göstermelidir. Tüm dünyada Mevlânâ’ya büyük ilgi var. Hatta son 10 yıldır Mevlânâ’ya gönül verenler Amerika, Kanada, İsviçre, Almanya ve Hollanda’da Şeb-i Arus programları düzenleniyor. Mevlânâ’ya duyulan ilgiyi Türkiye’ye ve Konya’ya kanalize etmek için kapsamlı çalışma yapacak bir kuruluşa ihtiyaç var.”

Yrd. Doç. Dr. Nuri Şimşekler’in sözlerini iyi yorumlamak gerekir. Yeterli kadro ve bütçe olmayışı sebebiyle Mevlânâ ile ilgili yeteri kadar çalışma yapılamadığını dile getiriyor. Kimse merak etmesin, Türkiye’nin haritada yerini gösteremeyenler, Hz. Pîr hakkında bilgi sahibi. Amerika ve Kanada’nın yanı sıra Avrupa ülkelerinde Şeb-i Arus programları düzenlenmesi gönüller sultanının tanındığının en bariz örneğidir. Daha önce de defalarca belirttiğim gibi, dünyanın dört bin yanında milyonlarca Mevlânâ muhibbi bulunuyor. Bunun için “Gel, yine gel” çağrısına uyanlar Mevlevî Dergâhı yerli ve yabancı sevenleriyle dolup taşıyor. Bu nedenle, anma törenlerinin büyük ilgi gösterilen bölümü olan sema törenlerinin ülke ülke dolaşılarak sergilenmesi gerekmez. Hakkında yayınlanan ve birçok dile çevrilen onlarca eser artık dünya klasikleri arasına girmiş bulunuyor. Bunun için diyorum ki, kimse “Mevlânâ’yı dünyaya tanıtıyoruz” demeye kalkmasın.

Mevlânâ törenlerini, Mevlevî Dergâhını, Hz. Pîr’in ruhaniyetinin mevcut olduğu Konya’ya görmek, mânevî feyzinden nasiplenmek isteyenler gelerek, eşiğine yüz sürüp, Konya’da para bıraksın. 35’ten fazla ülkede 103 gösteri yapıldığı iftiharla belirtiliyor. Eskiden Cemal Sahir, İsmail Dümbüllü, Avni Dilligil tiyatro kumpanyaları İstanbul’da sezonun bitimiyle il, ilçe demeden adım adım Anadolu’ya dolaşırlardı. Bizim gezi meraklılarının da bunlardan farkı yok. Ağırlığınızda durun, çağrılan her yere gitmeyin, onlar Konya’ya gelsin. Neredeyse yazın yurdun her yerinde düzenlenen panayırlara gidip gösteri yapacaklar. Ayıp yahu, gitmediğiniz yer, görmediğiniz ülke kalmadı. Ödenen harcırahlarla Nuri Şimşekler’in dikkat çektiği kadro ve bütçeyi oluşturun. Sakın “Harcırah almıyoruz” diyerek savunla yapmayın. Harcıraha ne gerek var. Doğudan batıya, güneydan kuzeye bunca yabancı ülkeyi cebinizden para harcayıp gezmeniz gerekse uçak, yemek ve yatak ücreti olarak ne kadar ödemeniz gerekecek. Sema grubu ile ilgisi olan olmayan bedava geziyor, bir de harcıraha ne gerek var. 2009 yılında gitmenin planını yapanlar, geride kalan anma törenlerine ilginin neden azaldığının sebepleri üzerinde durmuyor.