Mektep Müsameresi Gibi Tören!

Mevlâna’yı anma törenleri her yıl biraz daha geniş kapsamlı olarak düzenlenirken, tertip komitesinin 1954 yılı törenleri ile ilgili olarak yaptığı bir toplantıda, türlü sebeplerle henüz örneği ortaya konulamayan semâ âyininin filme alınması gündeme geliyor. Gelecek nesiller için tarihî bir belge niteliği olması düşünülen film için hazırlıklar başlatılarak Vali yardımcısı Cemal Göktan başkanlığında milletvekili Rüştü Özal, Belediye Başkanı İbrahim Aşçıgil, Dr. Hulki Âmil Keymen, eski belediye başkanlarından Muhlis Koner, Maarif Müdürü Nazım Esen, Lise Müdürü İbrahim Cengiz, Müze Müdür vekili Mehmet Önder, gazeteci Sofu Tuğrul, öğretmen Memduh Yavuz Süslü, Müze muhasibi Necati Elgin, Belediye Turizm Bürosu şefi Celalettin Kişmir, Yüksek Kimya Mühendisi Feyzi Halıcı’dan oluşan bir heyet teşekkül ettiriliyor.
Basın Yayın Umum Müdürlüğü tarafından 18 Aralık 1954 Cumartesi günü Mevlâna Müzesi’nde hayatta kalan son Mevlevîlerin katılımıyla renkli bir âyin filminin çekildiğini Yeni Konya Gazetesi’nin 19 Aralık tarihli sayısından öğreniyoruz. Filmde Ankara ve İstanbul radyoları sanatçılarının iştirâkiyle yapılan semâ âyini gösterisinde Yenikapı Mevlevîhanesi şeyhinin başkanlığında 23 Mevlevînin görev aldığı bildiriliyor. 17 Aralık 1954 Cuma gecesi yapılan anma töreninin Ankara radyosundan naklen yayını kararlaştırılmış, ancak teknik imkânsızlık sebebiyle yayın yapılamamış, bunun yerine Ankara Radyosu Program Müdürü Refik Ahmet Sevengil başkanlığındaki heyetin banta aldığı tören 18 Aralık gecesi saat 21.30’da radyodan yayınlanmış, ancak konuşma ve şiirlerin hemen tamamı çıkarılarak bol bol musikî dinletildiği için eleştiri konusu olmuştur. 3 defa tekrarlanan 1954 törenlerinde bazı aksaklıkların yaşanması üzerine, törenlerin düzenlenmesine eskiden beri çok emeği geçen eski belediye başkanlarından M. Muhlis Koner, törenleri “Mektep müsameresi” ne benzeterek,  Yeni Konya gazetesi’nin 21 Aralık 1954 tarihli sayısında şunları dile getirmiş:
“Birincisi program dışı konuşmalar, hitabeler yapılmış olması ve şiirler okunmasıdır. Program dışı konuşma yapılacak ise o zaman programa ihtiyaç yoktur. Programın uygulanmaması laübaliliktir, birtakım aksaklıklar meydana getirmiş, dedikoduya sebep olmuştur. Sözgelişi Abdülbaki Gölpınarlı Mevlâna konusunda en uygun isim ve yetkili kişilerden birisi olduğu hâlde başta davet olunmamış, sonra neden davet edilmiştir. Burasını anlamak ve çözmek mümkün değildir.
İkincisi konuşmaların ve müziğin banda alınmasında hata yapılmıştır. İhtifal konuşmaları ve müzik aynı anda radyo ile neşredilecek iken, buna imkân bulunamayıp, banda alınarak ertesi gün yayını kararlaştırılmıştır. Ertesi gün görüldü ki, yalnız Refik Ahmet Sevengil’in konuşması vardır. Bu zat folklor ve tiyatro sahasında başarılıdır, fakat Mevlâna’nın hayat ve eserleri ile bilhassa tasavvufla uğraşmamış, şimdiye kadar da bu yolda araştırma ve incelemesine rastlanmamıştır. Herhalde radyo program müdürü ve sesinin radyofonik olması buna sebep olsa gerektir”
1955 yılı törenleri için hazırlıklar çok önceden başlar ve törenlerin görkemli olmasına çalışılır. Geçen yıl çekilen 2800 metrelik 2 saat süren semâ gösterisi filminin tarihî açıklamalarını yapmak üzere Basın ve Yayın Umum Müdürlüğü tarafından Konya Müzeleri Müdürü Mehmet Önder, Ankara’ya çağrılır. Filmin musikî kısmını radyo sanatçılarından neyzen Halil Can ve Hayri Tümer hazırlar. Törenlerin programı çok geniş tutulup, canlı ve güzel geçmesi için hertürlü gayret sarfedilir. 3 günde 4 programda görev alacak kişilerle temasa geçilerek, Mevlâna’ya olan sevgileri ile tanınan İlahiyat Fakültesi Profesörü Anna Marie Schimmel, Fîhi-Ma-Fîh mütercimi Meliha Tarikâhya, Danimarka kraliçesi tarafından nişan verilen Sofi Huri, yazar Semiha Ayverdi, neyzenbaşı Halil Can, kudümzenbaşı Sadeddin Heper, hafız Şakir Efendi, âyinhan hafız Kâni Karaca, neyzen Niyazi Sayın, neyzen Ulvi Erguner, âyinhan Dr. Alaaddin Yavaşça, neyzen Hayri Tümer, Selami Bertuğ ve Nazmi Ulusemre davet edilir. 17 Aralık 1955 Cumartesi gecesi saat 19-19.45 arasında İstanbul Radyosu da bir program hazırlamıştır. Programda Münir Nurettin Selçuk, Itri’nin naatını okuyacak, klasik Türk müziği korosu Hamamîzâde İsmail Dede efendinin hüzzam âyinini icra edecek.
1956 yılı anma törenleri için hazırlıklara Kasım ayında başlanmış, Kitaplık Salonu’nda 4 gün sürecek olan programlar büyük ilgi görmüştür. Programların üçü Konya halkına, 17 Aralık’ta Mevlâna’nın 683. ölüm yıldönümü ile ilgili olanı dışarıdan gelecek misafirlere tahsis edilmiştir. İngiliz, Alman, Pakistan ve İran ateşeleriyle sefaret erkânının yanısıra, birçok milletvekilinin de takip ettiği töreni Belediye Başkanı Nafiz Tahralı kısa bir konuşma ile açmış, İmam Hatip Okulu Müdürü Bekir Elâm, yazar Ref’i Cevad Ulunay ve Abdülbaki Gölpınarlı’nın konuşmalarından sonra, mutrıp heyetinin naat-ı şerif, ney taksimi, Ferahfeza peşrev ve Ferahfeza âyini icra etmesiyle tören geç vakte kadar sürmüştür. 2 yıldır gazeteci olarak benim de takip ettiğim anma törenlerinde yine bilinmeyen sebeplerle semâ âyini düzenlenmemiştir.

Önceki ve Sonraki Yazılar
YAZIYA YORUM KAT
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
Arşivi