Küre yayınları tarafından yayınlanan (İstanbul 2008) İhsan Duru’nun tercüme ettiği JackGoody’nin Kapitalizm ve Modernlik Büyük Tartışma adlı kitabı 199 sayfadır. Kitapta Avrupa’nın üstünlüğünün mahiyeti ve bu üstünlüğün ortaya çıkış zamanı tartışılmaktadır.
Bazı yazarlar Avrupa’nın üstünlüğünün Avrupa’nın genlerinde olduğunu iddia etmekteler. Bu üstünlüğün ortaya çıkış yılı olarak binli yılların başı, üstünlüğün nedeni olarak da Hristiyanlık, bireycilik, iklim ve daha genel olarak Avrupa’nın devraldığı miras görülmektedir. Bazıları ise modern dünyanın köklerini ortaçağ Avrupası’nın teknolojik icatlara dayanmasına inanıyorlar. Bu tür fikirleri bu kitapta yazarları ile birlikte ayrı ayrı ele alınmaktadır.
Avrupa’nın üstünlüğü konusunda ciddi bir propaganda bombardımanı mevcuttur. Ancak herşeyi sadece Avrupa’ya bağlayıp dünyanın diğer coğrafyalarına çok geri görmek bilimsel değerlendirmelerle uyuşmamaktadır. Nitekim kitapta hem İslam dünyasının hem de Çin’in sanayi devrimine kadar Avrupa’nın kendileri ile yarıştığı medeniyetler olduğu ifade edilmektedir. Avrupa sanayi devrimi ile Doğuyu geride bıraktı. 1780’lerde ortaya çıkan bu hadise konusunda Çin’in iktisat tarihçisi Pomeranz, doğu ve batının belli başlı bölgelerini 1800 yılına kadar eşit düzeyde olduğunu iddia eder. Demek ki medeniyeti sadece Avrupa merkeziyetçi olarak ele almak tarihi açıdan doğru olmaz. Yine Marx ve Webe’in aksine doğunun Avrupa’dan çok daha önce gelişmiş olduğu bir dünya olduğu söz konusudur.
Acaba üstün hale gelmenin sebepleri nelerdir. Girişimcilik, Bireycilik, rasyonellik, inovasyon, buluşların sanayiye aktarılması gibi pek çok unsurun etkisi bu konuda tartışılabilir. Ancak bir gerçek var ki sanayi devrimi ile birlikte denge Batıdan yana kaymıştır. Bunun ne kadar süreceğini de zaman gösterecektir.
İlgilenenler için faydalı bir kitap olduğu kanaatindeyim.