Çimenlik Mahallesi, Fetih Caddesi Karatay Park Evleri’nin çatı katından bir kız çocuğu, kendini atarak neden canına kıyar?

On beş yaşında olan Sude kızımız, üç gün önce on iki katlı apartmanın çatı katından kendini boşluğa bırakarak intihar etti. 14 Temmuz Salı günü ikindi namazına müteakip kılınan cenaze namazından sonra Hayıroğlu Köyü’nde toprağa verildi. Ülkemizde kız çocukları neden ve niçin intihar ediyor sorusunun cevabını aramaya geçmeden önce, SUDE simi üzerinde duralım.

“Sude” ismi Farsça kökenli olup "sürmek", "ezmek" veya "ovmak" anlamlarına gelen sūden fiilinden türemiş bir isim. “Sû” kelimesinin bir değer anlamı da “asker-subay” demek: “Sû uyur, düşman uyumaz.”
Klasik Fars-Osmanlı süsleme geleneğinde sude özellikle kadın makyajının ince tozlarını — allık, göz sürmesi (sürme), dudak boyası tozu — ifade eden bir terim olarak kullanıldı; divan şiirinde sevgilinin makyajı bağlamında sık geçer. Ülkemizde sude adı 1990'lar sonrası yaygınlaşmış, kısa kız isim dalgasının parçası olarak 2000'lerde zirveye ulaşmıştır. Divân edebiyatında Fuzûlî'nin, Bâkî'nin ve Nedim'in gazellerinde sude-i ruy (yüz sürmesi), sude-i dendan (diş tozu) tamlamaları sevgili güzellik estetiğinin ince tasvir araçlarıdır. Modern Türkçe'de bu edebi klasik çağrışım büyük ölçüde unutulmuş olsa da ismin taşıdığı narin, ince, şiirsel çağrışımı bu mirastan gelir.

Peki kız çocukları neden intihar eder? Son yıllarda erkek çocuklarında da intihar vakaları görülmeye başlandı. Vilayetimizde 2023’ün eylül ayında İlayda ve Latife Nur adlı iki genç kız, bir apartmanın çatı katında birbirlerine sarılmış vaziyette kendilerini boşluğa bırakarak intihar etmişlerdi. En yakın intihar vakası ise, bu yılın mayıs ayında Meram Kafeler Sokağı’nda bir işyerinin izbesinde yaşanmıştı. Elleri arkadan bağlı şekilde Suriye uyruklu üniversite öğrencisi Hene, asılı vaziyette bulunmuştu. İstanbul Adli Tıp’tan otopsi raporları gelmediği için intihar değil “şüpheli ölüm” olarak aydınlatılmayı bekliyor.
Bu intihar ve şüpheli ölüm vakaları sosyal medya platformlarında çok tartışılıyor. Konunun uzmanı pedagoglar, kız çocuklarının intihara sürüklenmelerine psikolojik, sosyolojik ve ekonomik pek çok faktörün bir araya gelmesiyle ortaya çıkan çok boyutlu ve derin bir sorun olarak bakıyorlar. Sude ergen bir kız çocuğu. Uzmanlar, ergenlik dönemini, kimlik arayışı ve hormonal değişimlerle birlikte yoğun duygusal dalgalanmaların yaşandığı bir süreç olarak nitelendiriyorlar. Ayrıca kız çocukları, aile ve toplum içinde erkek çocuklarına kıyasla daha fazla kısıtlamaya ve toplumsal baskıya maruz kalabilmekteler. Bunun yanı sıra istismar, şiddet, aile içi iletişimsizlik, aşırı otoriter ebeveyn tutumları ile dijital ortam ve akran zorbalığı da önemli etkenler arasında. İkisi kız, ikisi erkek dört çocuklu bir ailenin en büyük çocuğu olan Sude’nin, dinlediğim Mustafa amcaya göre “örtünmeyle ilgili” ebeveyn baskısına maruz kaldığı, kendi yaşıtı kız arkadaşlarının iddialarına göre ise; “yatılı kız kur’an kursuna” gitmek istemediği ve baskılandırılmasından dolayı en son çare olarak intiharı bir “kurtuluş” yolu olarak gördüğü düşünülebilir. Geride bıraktığı “baba sizi çok seviyorum” notu ise, Sude’nin ailesine bakış açısını göstermesi açısından düşündürücüdür de.
Peki intihar (ölüm) çare midir?

Gençlerde “güven” duygusu önemlidir. Yapılan araştırmalarda kız çocuklarının daha çok aradıkları şey, güven duyabilecekleri bir ortamdır. Bu aile, baba, arkadaş veya karşı cinsten sevdiği biri olabilir. Ebeveynler çocuklarına önce sevgi ve güven aşılamalılar. İman cevherini ise kalplerine bir kilimin desenleri gibi ilmik ilmik işlemeliler. Ailede sevgi her derdin ilacıdır.

Kız çocuğu anneden önce evin otoriter şahsiyeti babaya güven duyar ve onun kanatları arasında kendini daha güvenli hisseder. Anne ve babalar, çocuklarına karşı müşfik ve şefkatli, kız çocuklarına ise daha nazik, narin ve merhametli olmak zorundalar. Bir kişiye istemediği veya beğenmediği bir şeyin zorla kabul ettirilemeyeceğini, baskıyla veya dayatmayla yapılan işlerden veya kurulan ilişkilerden hayır gelmeyeceğini ifade etmek için atalar; “Zorla güzellik olmaz” diye boşuna söylememişler.