‘Devletle iş bakan ya ikbal, ya idam görür’

 Sille Kültür Evi’ndeki konuşmasına; devlete, doğu kültürlerinde olumlu, batı kültürlerinde ise olumsuz bir anlam yüklendiğini belirterek başlayan Avukat Mustafa Everdi, “Devletin bizde olumlu bir anlamı var. Batı’da bir baskı ve tahakküm üzerine kurulduğu için devleti sınırlamak, ona karşı haklarını arayan insanlar, devleti kendi üzerlerinde ezici bir tahakküm kurmasını önlemek için mücadele etmiştir. Fakat batılı devlet metodları veya anayasaları bize gelmeye başlayınca, bizde aynı yöntemi kullanmaya başladık. Bu nedenle biz de devlete karşı belki batıdan gelen terminolojinin etkisiyle olumsuz bir anlam veriliyor” dedi.
Konuşmasına “Bazı milletlerin devletleri de sorunludur. Yani Yahudilere bakıyorsunuz. Kendisinden başka kimseyi kendi devletinde mutlu, refah içinde olmasına tahammül etmeyen bir şey var. Aynı durum Yunanlılarda da var. Sırplarda da var. Bunlar fanatik insanlar. Yani kendisiyle sınırlı, dünyası küçük bir millettir. Bu milletlerin devleti de sorunlu” şeklinde devam eden Everdi, Yugoslavya örneğini verdikten sonra sözü İsrail’e getirdi: “İsrail’i her gün görüyoruz. Kendileri binlerce yıldır başka milletlerin zulmünü gördüler. Hâlâ 2. Dünya Savaşı’nda görüp görmedikleri belli olmayan bir zulmü bize her gün televizyonlarda film olarak dayatıyorlar. Fakat aynı kaderi yaşatıyorlar. Çünkü bunların kompleksleri devletlerinde yansıyor. Hâlbuki devletlerin kompleksi olmaz. Çünkü devlet herşeyi belirlerken kendisine sadıksa, her türlü anlayışı da kendisine itaat etmesi şartıyla bir sorunu yok.  Everdi, kompleksi olmayan devletlere misâl olarak Bretanya (İngiltere) ile Osmanlı (Kudüs’ün yönetimi)’yı gösterdi.