Altan Tan’ın Değişen Ortadoğu’da Kürtler adlı eseri, Ortadoğu’nun siyasal dengelerinin hızla değişmeye başladığı bir dönemde Kürt meselesini bölgesel ölçekte ele alan dikkat çekici çalışmalardan biridir. 2011 yılında yayımlanan kitap, yalnızca Türkiye’deki Kürt sorununa odaklanmak yerine Irak, Suriye, İran ve Türkiye ekseninde Kürtlerin Ortadoğu’daki konumunu değerlendirmektedir. Bu yönüyle eser, Kürt meselesinin tek bir ülkenin iç politikasıyla açıklanamayacak kadar geniş ve çok boyutlu olduğunu ortaya koymaktadır.
Kitabın en önemli özelliklerinden biri, yayımlandığı dönemin koşulları dikkate alındığında taşıdığı öngörü gücüdür. Arap Baharı’nın henüz başlangıç aşamasında olduğu, Suriye iç savaşının bugünkü sonuçlarının ortaya çıkmadığı ve Irak ile Suriye’deki Kürt siyasi yapılanmalarının günümüzdeki etkinliğine ulaşmadığı bir dönemde Tan, Ortadoğu’daki mevcut siyasal düzenin ciddi bir dönüşüm yaşayabileceğine işaret etmektedir. Aradan geçen yıllar, bölgedeki sınırların değişmese bile siyasal güç dengelerinin önemli ölçüde değiştiğini göstermiştir.
Altan Tan’ın temel yaklaşımında Kürtler, yalnızca sorun yaşayan bir topluluk olarak değil, Ortadoğu’nun gelecekteki siyasi yapılanmasında etkili olabilecek önemli aktörlerden biri olarak görülmektedir. Yazar, Türkiye’nin bölgesel güç olma iddiası ile Kürt meselesinin çözümü arasında doğrudan bir ilişki kurmaktadır. Ona göre Türkiye, kendi Kürt meselesini demokratik ve kalıcı bir zeminde çözüme kavuşturabildiği ölçüde Irak, Suriye ve diğer Ortadoğu ülkelerinde daha güçlü bir siyasi etki oluşturabilecektir.
Bununla birlikte kitap, tamamen tarafsız ve klasik anlamda akademik bir Ortadoğu incelemesi olarak değerlendirilmemelidir. Altan Tan’ın Kürt siyaseti içinde aktif olarak yer almış bir siyasetçi olması, eserin yaklaşımını doğal olarak etkilemektedir. Bu nedenle kitapta tarihsel değerlendirmeler ile siyasal öneriler zaman zaman iç içe geçmektedir.
Bugünden bakıldığında Değişen Ortadoğu’da Kürtler, bazı öngörüleri tartışmaya açık olsa da önemli bir dönemin siyasal zihniyetini anlamaya yardımcı olan değerli bir eserdir. Kitabın asıl önemi, Kürt meselesini Türkiye’nin sınırları dışına taşıyarak Ortadoğu’nun genel dönüşümüyle birlikte değerlendirmesinde yatmaktadır. 2011’den bugüne yaşanan gelişmeler düşünüldüğünde, eserin ortaya koyduğu temel soru hâlâ güncelliğini korumaktadır.
Ortadoğu yeniden şekillenirken Kürtler bu yeni düzende nasıl bir konuma sahip olacaktır?