Ebeveynlerin en çok dert yandığı en çok, çocuklarından şikâyet ettiği konular, bu çocukta sorumluluk duygusu yok, derslerini ve ödevlerini zamanında bitirmiyor.
Çocuklarda, sorumluluk duygusu küçük yaşlarda başlar. Sorumluluk duygusu iki yaşına gelen çocuğun annesinin yanında bazı işlere karışmak ister. Sofrayı kurarken ekmek getirmesi ya da kendi kaşığını alıp getirmesi sofraya peçeteleri koyması gibi durumunda çocuğun önüne set çekmemeli ‘sen dokunma, sana kim getir, dedi, sana kim söyledi, benim işime karışıyorsun’ dendiği zaman çocuğun ilk sorumluluk heyecanı kırılmış onuru ve gururu zedelenmiş olur.
Çocuk iki yaşından itibaren anne ve babanın yanında dolaşır. Çok basit işleri yapmak ister baba bahçe işlerinde çalıştığı zaman ya da küçük onarımları sırasında çocuğun basit bir malzemeyi yanına getirmesi onda gurur duygusunu uyandırır. ‘aferin’ yaptığın davranışın çok onurlu bir iş olduğunu söylemeli, hayır sen karışma, sen niye söz anlamıyorsun, ayağımın altında dolaşma, böyle sözlerle çocuğun gururu kırılmamalı. Aksi olarak ona çok basit görevler verip sorumluluk duygusu kazandırmalı. Hatta, onun bu işlerde yardımına muhtaçmışız gibi davranıp. Çocuğu onurlandırarak sorumluluk duygusu kazandırmalıyız. Zaman zaman yaptığı basit yardımlarından dolayı onu sözlü ve küçük hediyelerle ödüllendirmeliyiz.
Çocuk, daha sonra oyuncaklarıyla oynarken, oyuncaklarını dağıtığı zaman kendinin toplamasını öğretip bu işin çocuk için çok güzel bir davranış olduğunu ‘aferin, çok doğru davranıyorsun benim akıllı yavrum. Hep böyle ol, akıllı ol’ diyerek çocuğun gururunu okşamalı. Bunun yanında çocukların kendi başlarına yapacağı işleri ebeveynin yapması. Kendi elbisesini giyen bağcıksız ayakkabısını giyen çocuğun ayakkabısını giydirmek gibi davranışlar çocuğun sorumluluk kazanmasına set çeker.
Sorumluluk duygusunu çocuklara kavratmasında ebeveynin kendi tutum ve davranışlarında tutarlılık göstermesi çocuk üzerinde etkisi çok büyüktür.
İleriki yıllarda boyama çalışmaları yaptığı zaman çocuğun boyama malzemelerini toplamalı. Araç gereçleri yerine konulmalı. Kendi elbisesini kendi giydiğinde ona aferin demeli. İşte çocuğun yaptığı davranışa olumlu ve olumsuz tepki konulacağı zaman dahi onun gururunu zedelemeden söylemeli. Olumlu yaptığı basit ev görevlerinden sonra ona ‘aferin’ diye söyleyerek ödüllendirmeli.
Ana sınıfına başladığında yaptığı çalışmalarda onurlandırmalı, cesaretlendirmeli. Kendisinin işlerini yapması için ona fırsat tanımalı, yoksa boyama işlerine karışmamalı, sadece rehberlik yapmalı. Birinci sınıfta da ebeveyn aynı şekilde tutum ve davranış sergilemeli yoksa çocuğun elinden kalemi alıp ödevlerini yapmamalı, Yaptığı takdirde çocuk sorumluluk duygusu kazanamaz.