Düşünceleri konuşarak aktarma insana ait bir yaratılış özelliğidir. İnsanı diğer canlılardan ayıran önemli özelliklerinden biridir. İnsanın normal konuşa bilmesi için konuşma organlarının sağlıklı bunun yanında işitme duyu organının da sağlıklı işlemesi gerekir. Bunun yanında zihinsel gelişimini tamamlamış olması gereklidir. Beynin sesleri alması anlamlarını kavraya bilmesi geri çağırmada tekrar geri vermesi için biriktirip bellekte toplayıp koruması gerekir. Zihinsel yönden zarar görmüş çocuk gördüğü zihinsel zararın büyüklüğüne göre konuşmayı ya hiç öğrenemez ya da çok ağır öğrenir.
ÇOCUK KONUŞMAYA NE ZAMAN BAŞLAR
Anne ve babaların en fazla kaygılarından biride çocuğum konuşmayı öğrenmedi ya da yeterli konuşma becerisi kazanamadı endişesine kapılmaktadırlar.
Bebeklerin ilk çıkardığı ağlama sesleri doğuştan getirdiği ilk yardım aracıdır. İlk haftalar bilinçsiz ağlar. İlk bir ayda gözyaşları dahi akıtmaz. Bir aydan sonra gözyaşları akmaya başlar.
Bebek 7–8 aylık olunca annesinin konuşmalarını anlar. Annesinin ruhsal durumunu çözer bebek annem bana şimdi meme verecek, bezimi değiştirecek gibi duyguları çözer. Bebeğin kendi durumunu annesine mesaj olarak iletmesi ağalanmayla başlar ve ağlama ilk konuşmaya başlama alıştırmalarıdır. Beş altı aylarda anlamsız sesler çıkarmaya başlar
Altıncı ve sekizinci aydan itibaren aynı hece kalıplarını tekrarlar. (Ba- ba, ma- ma, ve de de vb.)
Birinci yaşından sonra tek sesleri bir arada söyler. Objelerin isimlerini akılda tutmaya başlar. Mememe, mamama gibi daha sonra objelerin isimleri öğrenir. İsimleri de tam telaffuz edemez varlıkların seslerini taklit ederek; arabaya düt ve arıya sineğe vız vız köpeğe hav hav kediye miyav, tavuğa gıdak, eşeğe aii, ineğe mo, koyunlar me diyerek konuşur.
Çocuğun dilinin gelişmesini sağlamak için çocuğun kullandığı taklit dilini kullanamamalı onun gerçek ismini söylemeli hem çocuk kelimenin telaffuzunu çabuk öğrenir, hem de kelime hazinesi zenginleşir. Bu yüzden bebek dili dediğimiz çocuğun o tatlı dili hoşumuz gider bizde onu gibi konuşur isek çocuğun kelimeleri doğru telaffuz etme süresini uzatırız. Çocukların dilinin gelişmesi için diğer bir yol ise çocukla konuşmaktır. Çocukla konuşulmaz ise çocuk konuşmada normal gelişiminin gerisinde kalır.
Çocuklar bir yaşında dil öğrenmeye çok uğraşamazlar onun derdi yürümekle meşguldürler. Yürüme işini tamamlayınca dil öğrenmeye daha fazla ilgi duyarlar.
Çocuklar on beş aylıktan itibaren iki heceli sözcükler kullanmaya başlarlar baba, mama vb. İki yaşından sonra hızlı bir şekilde konuşma becerileri artar. Çocukta dil gelişimi üç yaşındaki çocukların dokuz yüz kelime bildikleri beş yaşında iki bin kelimeye çıktığı altı yaşında iki bin beş yüz kelimedir. Çocuklar kendilerini geliştirmek için aktivite aralar. Uzun kısa gezintiler. Çocuğunuzla kısa bir gezinti yaparak neler yaptığını konuşa bilirsiniz. Çocukla konuştukça kelime dağarcığı zenginleşecektir.
Çocukların genelde ‘r’ ve ‘ş’ seslerini birinci sınıflarda çıkarmada güçlük çektiğini görürüz. ‘Ş’ sesini üçüncü sınıfın başında rahatlıkla çıkardığına şahit olmuşuzdur. ‘R’ sesini çıkarmayan çocuklar üçüncü sınıfta çıkarmaya başlarlar fakat bazılarında kalıcı olurlar. ‘R’ yerine ‘y’ sesini kullanırlar.