6 Ağustos 2009 The Economist, Michael Morgenstern

Çeviri: Adem Esen

Avrupa Şampiyonu haklı olarak ihracatçılarıyla öğünse de, ülkenin piyasalara yakın olmasına ihtiyacı var.

1950’lerin sonunda Başbakan (Chancellor) Konrad Adenauer, büyüyen ama kırılgan ve müreffeh Batı Alman seçmenlere seçim kampanyasında “Artık tecrübe vakti değil (No experiments!” sloganını kullandı. Adenauer’in niyeti dışarısı idi, şimdi birleşmiş son derece kendine gelmiş Almanya Eylül ayında şaşırtıcı şekilde ulusal seçimlere hazırlanıyor.

Almanların gözünde devamlı olmanın nedeni, bir Mercedes-Benz’in amblemi gibi düzgün olmaktır. Ülke tatlı bir kriz geçiriyor. GSMH ciddi olarak sendeledi, ama istihdamda bu derece etkili olmadı. Almanya’nın ekonomik motoru, sağlam demir ve çelik üretimine dayalı, riskli gayrimenkul kredileri, teminat gösterilen borç yükümlülükleri ve diğer mali hileler yok. Wall Street ve the City of London’da uydurularak söylendiği gibi kriz, Almanya’nın sağlam sosyal piyasa ekonomisinin değerini denemektedir. Gerçekten bugünkü Başbakan Angela Merkel “sürekli” bir ekonomik şartı onaylamayı, Almanya’nın piyasaların düzenini sağlamak için Eylül ayındaki G 20 zirvesini Pittsburgh’ta yapmak istemektedir.

Son 15 yılın çoğunu Anglo-Sakson kapitalizmini taklit etmeye ayırmış bir ülke için ideolojik iddia bir değişimi getiriyor. Ancak daha yakından bakılırsa, Bundesrepublik (Federal devlet) krizi böyle rahat atlatamayacak. Amerika ve İngiltere mali konuları düzeltmek için çıkış ararken, Almanya da ekonomisinin orantısız durumu hakkında daha acı değişimler için siyasi partiler reformu kabul etmekte cesaret sahibi olsa da olmasa da ciddi sorunlarla karşı karşıyadır.

Wirtschaftsblunder

Haksız gibi görülüyor. Ama, Alman ekonomisini sorgulama nedeni ihracatçıların hakim olmasıdır. Çok az kişi onları beğenmekten ziyade Almanların şampiyonlarına bakabiliyor, sadece dev araba üreticileri çok güzel mühendislikleriyle dünyayı fethediyorlar, sadece bunlar değil kalem üreticileri, makine elemanları desinatörleri, baskı firmaları, sayısı diğer uzmanlar önderlik ediyorlar. Bazı Alman şirketleri skandallarla sarsılıyor, onların şirket yönetimi belki de olmaması gereken için bir sinyal veriyor. Üstelik bunların büyük bir kısmı Avrupa işletmelerini alayda kullanılan klişe sözleri basite aldılar. Alman ihracatçıları ücretlerde ve iş bulmakta yeterli esneklikle beraber yenilikçilerdir. Onlar hala tüm rakiplerine göre rekabet edebilir özelliktedirler.

Almanya’nın sıkışık ekonomisi başarılı ihracatçılarının kurbanıdır. Küresel piyasalar çabuk değişiyor: ülkenin cari hesap fazlası bir yılda GSMH’nin % 8’inden yarıdan fazla düştü. Zor kazınalan fazlalıklar biriktiğinde daha düşük nitelikteki yabancı varlıklara yatırılıyor. Wall Street’teki canavarlara paralarını veren Alman bankaları veya Chriysler gibi büyük kazançlar dağıtan işletmeleri soruşturmak lazım. Ithalat için ödeme yapmanın ihracat noktasında eninde sonuda önemli olduğunu Almanya unutmuş gözüküyor.

Almanlar harcamaktan ziyade tasarrufu tercih ediyor. Artış zamanında Alman tüketiciler yurtiçinde kalıyorlar. Geçen yıl tüketici harcaması GSMH’nin Almanya’da % 56, ABD’de % 70 oranlarındaydı. Önemsiz talep basit ücret artışlarının kısmen bir sonucu idi. Ancak bu, Almanya’nın hizmet sektörünün geriliğinin bir sonucudur. Almanya yeni hızlı gelişmekte olan ekonomilere hala ihracat yapabilirken, talep Amerika ve avrupa’daki büyük piyasalarda azalmaktadır. Almanya boşluğu kapatmak için yurtiçindeki hizmetleri satmak zorundadır.

Almanlar, tasarrufun tarihlerine uzanan milli bir takıntı olduğunu söyleyecekler. Daha fazla hizmet istemeyecekler, temizleme veya rafları düzetlmeye yardımcı olmayı istemeyecekler. Belki, harcama kıtlığı ve yeni hizmet işletmeleri hükümet politikasının soncudur. Almanlar, şirket kurmaya çabalamaktadır. Dünya Bankası tarafından yapılan bir araştırmada işletmeleri başlatan ülkeler içinde geçenlerde 181 ülkenin 102.si olarak Almanya yer almıştır. Başlangıç sermayesi başkalarından daha azdır. Alışveriş saatlerini uzatmak ve uzun süreli işsiz kalanları çalışma hayatına geçirmek için düzenlemesi yeterli değildir. Yine Almanya, kadınları ve yaşlıları işe yöneltmekte başarılı da değildir. Tam zamanlı görevler aşırı korunmakta, bol refah ödemeleri asgari ücret şeklinde verilmektedir. Bunun tümünü kapamak için 2007 yılında devlet, katma değer vergisini artırarak tüketim talebini daraltmıştır.

Ülkedeki hizmetleri geliştirmek için krizi kullanmak yerine, Sosyal Demokrat Parti (SPD) ve Bayan Merkel’in Hıristiyan Demokratlarının koalisyonu eski alışkanlıklarını tekrarladılar ve ihracatçıları destek politikalarını kullandılar. Ihracat talebi toparlanıncaya kadar insanları mali desteği öngören iş-tasarruf şemalarında (job-saving schemes) 1.4 milyon işçi var. Bu, yetenekleri korumak anlamına geliyor, ama ihracat talebi tam iyileşmediğinden bu insanların çoğu işsiz kalacak. Belki de bunu gerçekleştirmek için SPD bu hafta, diğer bir ihracat desteleyici plan olan “çevreye dost, endüstriyel üretim Silikon vadisi”ni önermiştir. Ayrıca, eğer Almanya yeterli üniversite araştırması yapar, bunu ticarileştirir ve yüksek teknolojik girişimlerini tasarlamayı öğrenirse, durum değişir. Bugün yüksek teknoloji işlerine başlamayı düşünen genç Almanlar gerçek Silikon Vadisine gitmeyi tercih ediyorlar.

Deneyim Zamanı

Yeni hükümetin esas işi, tüm bunlarla hesaplamaktır. Hala politikacılar bununla ilgili konuşmak istememekteler. Çünkü nispeten Alman politikası kırık döküktür ve merkez partileri muhafazakardır. Ancak bu on yılların başlangıcında seçmenler serbest piyasa programlarını kabul etmemiştir. 2005 yılında reformlardan dolayı SPD’yi cezalandırmıştır. Genel seçimlerde Bayan Merkel radikal bir adımdan söz etmektedir.