Hurma tüketimi özellikle Arap kökenli Müslüman toplumlarda daha yaygın ve kişi başı günlük ortalama 55-164 gr hurma tüketiyorlar ki buda diyetlerinin başlıca bileşenini oluşturuyor. Kur’an’da da adı geçen birkaç besinden bir tanesi olup, Hz. Muhammet (S.A.V) efendimiz hadislerinde birçok kez hurma tüketilmesinin koruyucu etkilerinin olduğunu bildirmiştir. Ramazan ayında sıklıkla kahve yada yoğurtla birlikte tüketilebilmektedir.

Hurmadaki ana şekerler glikoz ve fruktozdur. Fruktoz iki kat daha tatlı bir tada sahiptir ve hurmadaki istenen tadı oluşturur. 12 farklı hurma çeşidinde ortalama 100 gr hurmada 44 gr ile 64 gr arası şeker saptanmıştır. Şeker içeriği hurmanın tipine ve olgunluğuna bağlıdır.

Sağlıklı bir diyet programında her zaman glisemik kontrol (kan şekeri) sağlanmalıdır; kan şeker düzeylerinde dalgalanmalara yol açmamalı ve HbA1C’yi düşürmesi gerekir. Bu nedenle lif miktarı yüksek olan kompleks karbonhidatlar basit karbonhidratlara tercih edilmesi bir kilo verme stratejisidir.

Hurma Yoğurt Diyeti

Özellikle Arap ülkelerinde Ramazan aylarında oruç açmak amacıyla hurma yoğurt ve kahve ile çok sık yenmekte. Yoğurt ile birlikte tüketilmesi hurmanın kana karışma hızını yavaşlatıyor. Hem hurmanın çözünemeyen lif içermesi nedeniyle kan şekerinin emilimini yavaşlatması aynı zamanda yüksek antioksidan içermesi hem de yoğurtta tokluk sağlayan aminoasitlerin birlikte bulunması ve her ikisinin de düşük kaloriye sahip olmaları nedeniyle kullanılabileceğini görmekteyiz.?

Protein ve Mineral İçeriği Yüksek

Kurubaklagiller ve yağlı tohumlar dışında protein kaynağı olarak kullanmadığımız bitkiler arasında bulunan elma, portakal, muz ve üzüme göre daha yüksek miktarda protein içerir ve özellikle şekerin metabolize edilmesine yardım eden bazı dışarıdan alınması gereken mineralleri yüksek miktarda içerir.

Glisemik İndeks, ilk defa 1981’de ilk defa Jenkins ve arkadaşlarının bulduğu besinlerin kana karışma hızlarını belirleyen bir ayıraçtır ve her besin için farklıdır. Hurmanın toplam lif miktarı oldukça yüksektir öyle ki 100 gr hurma tükettiğinizde günlük lif ihtiyacınızın neredeyse tamamına yakının sağlamış olursunuz. Selüloz ve lignin gibi (%90) sindirilemeyen lif içermesi yüksek olan bu şekerinin emilimini engeller kana daha yavaş karışmasına neden olur.

Glisemik İndeksi Yüksek mi?

Yapılan çalışmalar taradığımda glisemik indeksi 30 ile 55 arasında değişiyor. Yoğurt ile birlikte tüketilen bir çalışmada glisemik indeksinin 35,5’lara kadar düştüğü gösterilmiş. (1) Bu nedenle diyet programlarında hurmanın yoğurt ile birlikte tüketilmesi diyetin daha düşük bir glisemik indekse yol açması nedeniyle bir zayıflama stratejisi olarak kullanılabileceğini gösteriyor.

Uluslar arası tablolarda ortalama glisemik indeks değeri 42 olarak belirlenmiş. Buda  diyetlerde kullandığımız bisküvinin kana karışma hızıyla (hızı 100) kıyasladığımızda oldukça düşük bir değer..

Diyabetliler Yiyebilir mi?

Hurmanın düşük glisemik indekse sahip olması, yüksek miktardaki fruktoz ve diyet lif içeriğine bağlanabilir. Diyetin glisemik indeksini düşürdüğünüzde daha rahat zayıflama ve iyi bir kolesterol seviyesine ulaşmanız aşikardır. Yüksek fruktoz içeriğine rağmen taradığım tip 2 diyabetli hastalarda yapılan bir çalışmada postprandial (yemek sonrası) kan şeker düzeyine herhangi bir etkisinin de olmadığı belirlenmiş. (2)

Hurmanın bir diğer özelliği diyabet hastalarında kullanılan sülfanilüre denilen ve şekerin hücre içerisine daha kolay alınmasını sağlayan ilaçlara eşdeğer özellik gösteriyor olması. Aynı zamanda hurma mide boşalma hızını yavaşlatarak, bağırsaklarda glikozun emilimini daha ılımlı getiriyor ve böylece kan şekerini düzenliyor.

Günlük hurma tüketimi sonrasında, diyabetin sonuçlarından olan diyabetik nöropati dediğimiz özellikle ayaklarda yanma ve batma hissi oluşturan kronik ağrıyı azalttığı gösteren bir araştırmanın var olduğunu belirtmek istiyorum. Yani diyabetlilerin de güvenle tüketebilecekleri bir meyvedir hurma. (4)

Antioksidan Özelliği

İçeriğindeki antosiyaninler, fenolik bileşikler nedeniyle antioksidan özellik gösteriyor. Diyabetli hastalarda daha çok oluşan serbest radikalleri içeriğindeki bu antioksidanlar ile temizleyerek şekerin yükselmesini engelliyor. (3) Yine içeriğindeki C vitamini, selenyum ve manganez ile antioksidan savunmaya yardımcı oluyor. Uyku hormonu olan içeriğindeki Melatonin bu savunmaya yardımcı diğer bir faktör. (4)

Taradığım çalışmaların sonuçlarına göre diyabetik hastalarda tek başlarına yense bile  kan şeker düzeylerinde hızlı ve büyük bir dalgalanmaya neden olmadığı havan çalışmalarında diyabeti engelleyici olduğu aynı zamanda kilo kaybına yol açtığı gösterilmiş.

**********

1) Miller Cj. The Glycaemic İndex Of Dates And Date/ Yoghurt Mixed Meals. Are Dates‘The Candy That Grows On Trees’?. Eur J Clin Nutr2003,57:427-430

2) Juma M Alkaabi. Glycemic indices of five varieties of dates in healthy and diabetic subjects. Nutrition Journal 2011,10:59

3) Seyyed Ali Mard. Evaluation of the Antidiabetic and Antilipaemic Activities of the Hydroalcoholic Extract of Phoenix Dactylifera Palm Leaves and Its Fractions in Alloxan-Induced Diabetic Rats. J Med Sci. Oct-Dec 2010; 17(4): 4-13

4) Nasser Zangiabadi. Date Fruit Extract Is a Neuroprotective Agent in Diabetic Peripheral Neuropathy in Streptozotocin-Induced Diabetic Rats: A Multimodal Analysis. Oxi Med and Cel Lon Volume 2011