Şems’teki derinlik

Takeshita, Mevlana'nın 736. Vuslat Yıldönümü Etkinlikleri kapsamında Mevlana Kültür Merkezi'nde düzenlenen ''Güneşle Aydınlananlar'' Uluslararası Şems-i Tebrizi Sempozyumu'nda sunum yaptı. 
Şems-i Tebrizi'nin, genel olarak, entelektüel ve akademik Mevlana'yı vecd halinde bir şaire dönüştüren eğitimsiz gezgin bir derviş olarak düşünüldüğünü belirten Takeshita, ilk bakışta Şems-i Tebrizi'nin, sadece felsefe ile değil, dini hiçbir ilimle ilgilenir görünmediğini anlattı. 
Takeshita, ''Ancak değişik zamanlarda söylediklerinin gelişigüzel toplaması olan Şems'in Makalat'ında sıkça felsefecilerin isimlerinden bahseder ve bazı felsefecilerle ilgili enteresan olayları nakleder'' dedi. 
Şems'in, eğitimsiz, okuma yazma bilmeyen bir derviş olmadığını dile getiren Takeshita, şunları kaydetti: 
''O, sufi şair Iraki gibi, akademik kariyerini terk edip gezgin dervişlerin yaşantısına katılan dervişlerdendi. Dervişlerin yaşantısına katılmadan önce akademik bir kariyeri vardı. Bir Kur'an-ı Kerim okulunun öğretmeniydi. Fıkıh ve ilahiyat konusunda eğitim almıştı. Bir yerde şöyle der: 
'Ne de olsa ben bir fakihdim. Tenbih ve diğerlerini defalarca okudum.' Kendisi kuvvetle reddetmesine rağmen, başkaları tarafından bir yerde, mantıkçı diye çağrılır. 13. yüzyıl Anadolusunda, ahlaksız eğilimleri olan birçok cahil, gezgin derviş ortaya çıkmıştır. Şems-i Tebrizi çoğu kez bu dervişlerden biri olarak kabul edilmiştir. Ancak, Makalat'taki sohbetlerini değerlendirdiğimizde, onun yüksek eğitimli olduğunu, çoğu kez felsefi konularda tartıştığını, kadim ve İslam felsefecilerinin isimlerinden bahsettiğini ve felsefeye yönelmiş ilahiyatçı olan Şihabettin Nişaburi ile yakın arkadaşlığı olduğunu öğreniyoruz.'' 
Selçuk Üniversitesi Mevlana Araştırma ve Uygulama Merkezi (SÜMAM) Müdürü Yrd. Doç. Dr. Nuri Şimşekler ise son yıllarda Mevlana'dan etkilenen, onun eserlerini okuyarak o eserlerdeki gizemlerden ve öğretilerden etkilenen insanların, Mevlana'yı Mevlana yapan ve onu bu dereceye ulaştıran Şem-i Tebrizi'yi, hayatını ve düşüncelerini merak etmeye başladıklarını söyledi. 
ŞEMS HAKKINDA YANLIŞ DEĞERLENDİRMELER
Ancak Mevlana'nın vefatından hemen sonra yazılan menkıbe kitaplarından yola çıkan bazı araştırmacı ve yazarların Şems hakkındaki yanlış değerlendirmeleri sonucunda, genel olarak insanların da Şems'i farklı bir kişilik olarak algılamaya başladığını ifade eden Şimşekler, şöyle devam etti: 
''Bir insanının anlaşılabilmesi için öncelikle kendi yazdığı eserleri okumak gerekiyor. Şems-i Tebrizi'nin Konya'da Mevlana ile birlikte olduğu dönemde yaptığı sohbetlerden oluşan Makalat isimli eserinin de onu anlamak için mutlaka okunması, irdelenmesi gerekiyor. Maalesef bu eser görmezden gelinerek Şems-i Tebrizi'yi menkıbelerle anlamaya çalışıyorlar. Yine maalesef, bunu bilim adamı sıfatı taşıyanlar da yapabiliyor. Şems'in Makalatı'na bakıldığında menkıbelerden farklı olarak onun gerçekten dini bilgileri çok iyi öğrendiğini, Tebriz'de, Şam'da ve Anadolu'nun bazı şehirlerinde din dersi öğretmenliği yaptığını görmekteyiz. Şems'in hal ve hareketlerinin farklı ve normal insanın gördüğü halde yani meczup vari bir şekilde olması, insanların o dönemde olduğu gibi bu dönemde de Şems-i Tebrizi'yi farklı anlamalarına yol açmaktadır. Ancak Şems-i Tebrizi, kendi eseri Makalat'ta bu yanlış anlamaları ortadan kaldırabilecek şu cümleleri sarf ediyor. 'Benim dış görünüşüme bakmayın. Ben iyi de olsa kötü de olsa her mekana girer çıkarım. Bu bizim iç duygularımızın da o şekilde olduğu anlamına gelmez. Beni anlamaya çalışan kişi, eğer Müslüman ise Müslümanın Müslümanı olur, eğer zındık ise zındığın da zındığı olur.'' 
Şimşekler, Şems-i Tebrizi'yi doğru bir şekilde anlama ve anlatma konusunda bu sempozyumun çok önemli bir anlam ifade ettiğini sözlerine ekledi.