İlk un fabrikası 16 yıl sonra yeniden çalıştı

Atatürk'ün emriyle Aksaray'da kurulan Cumhuriyet döneminin ilk un fabrikası Azm-i Milli T.A.Ş'nin ilk kurulduğunda alınan orijinal makineleri 16 yıldır üretim yapılmamasına rağmen, düğmesine basıldığında saat gibi çalışıyor. Atatürk'ün talimatından sonra Aksaray'a gelen Mebus Vehbi Bey, şehir merkezi ve köylerdeki zenginlerden para toplayarak, Aksaray Azm-i Milli T.A.Ş'yi, Ziraat Bankası, Aksaray Belediyesi, Aksaray Valiliği Özel İdaresi, Sanayi ve Maadin Bankası (Sümerbank) ile Aksaray halkının iştirakiyle 250.000 lira sermaye ile kurdu.
Alman MİAG firması ile yapılan anlaşma sonucunda 30 ton/gün kapasiteli olarak inşa edilen ve montajı tamamlanan Azm-i Milli için gerek fabrikayı işletecek, gerekse şehrin enerji ihtiyacını karşılayacak 216 Kwh kapasiteli hidroelektrik santrali de kuruldu. Böylece ülkede hidroelektrikle aydınlatılan 2. şehir Aksaray oldu. Azm-i Milli uzun yıllar askeri birliklerin ve Kızılay'ın yanı sıra piyasanın un ihtiyacını karşıladı. Fabrika 1996'da üretimini durdurdu ve 2000 yılında Başbakanlık Özelleştirme İdaresi Başkanlığı ile Aksaray Belediyesi arasında imzalanan hisse sözleşmesi ile Aksaray Belediyesi'ne hibe edildi. Belediye Başkanı Nevzat Palta, Azm-i Milli'nin Cumhuriyet tarihinin ilk fabrikalarından biri olduğunu, orijinal kalmasının önemini artırdığını söyledi. Palta, ''Azm-i Milli'nin en önemli özelliği Türkiye'de halen makineleri çalışabilen Cumhuriyetin en eski fabrikası olması. Bu fabrikadan emekli olmuş kişileri bulduk. Makinelerin bakımını yaptırdık ve düğmesine basınca saat gibi çalıştığını gördük. Burayı Bilim ve Sanayi Müzesi haline getirip bu zenginliği herkesin görmesini sağlayacağız. Prof. Dr. Metin Sözen'in de bu fabrikayı değerlendirmemiz konusunda çok katkıları oldu. Bizi yüreklendirdi'' dedi.
AA