Batırık; genellikle yazları soğuk su ilave edilerek yapılan kökeni Ermenek yöresine ait olup Mut, Gülnar, Silifke ve Mersin’de de farklı şekillerde, bulgurun biraz daha ince çekilmişi olan düğürcük yada düğü  ile yapılan bir çeşit sulu soğuk salatadır. Önce kısır gibi katı olarak yapılır, daha sonra sulandırılarak kıvamlı bir çorba haline getirilir. Sulandırılmış şeklini sevmeyenler katı halde kısır benzeri köftesinden yer. Bu yörelerde yazları eş-dost ziyaretlerinin vazgeçilmez yiyeceğidir. Benim gibi bağımlılarının ise yılın her mevsimi seçenekleri arasındadır.

İçerisine koyulan  taze ve bol domates, domatesin  bulunmadığı kış aylarında ise domates kurusu,  salatalık, soğan,  diğer taze yeşillikler ve ince bulgurdan ötürü de bir yönüyle de kısıra da benzer.  Yapılışı yörelere göre küçük farklılıklar gösterse de farklılığı belirleyen içerisine konulan iç dediğimiz ceviz, fıstık, susam ya da tahindir. Ermenek yöresinde bolca bulunmasına bağlı iç olarak ceviz kullanılırken sahile doğru indikçe daha çok fıstık, susam ve tahin kullanılır ama şunu belirtmeliyim ki cevizlisini yemediyseniz batırık ta yememişsinizdir.

Öğleden sonraları hanımlar bir araya toplanırlar birisi iç hazırlarken; fıstığın yada susamın kavrulması, cevizin dibekte dövülmesi v.b., birisi bulguru temizlerken  diğeri ise yeşillikleri ince ince kıyar diğeri ise yoğurur.. Yani hep bir elden hazırlarlar batırığı.

Özellikle yaz günlerinde buz gibi soğuk su ile yapılıp yenildiğinde  insanın içini ferahlatırken  aynı zamanda  tek başına yenildiğinde  bir ana öğün yerini alabilecek kadar da vücudumuzun gereksinimleri karşılayıcı ve besleyicidir. İçerisindeki cevizin sağlığımıza etkileri saymakla bitmez. İçerisinde bulunan Omega-3 dediğimiz yağlar kalp hastalıklarını, diyabeti ve yüksek kan basıncını azaltıcı etki gösterir. Antioksidan olan E vitamini, folik asit ve magnezyum yönünden zengin olması kalp hastalıklarının önlenmesinde etkilidir. Cevizdeki bitkisel yağlar (fitosteroller) göğüs, prostat ve kalınbağırsak kanserlerine karşı koruma sağlar. Beyin sağlığı için gerekli olup içerisinde uyku düzenleyici olan melatoninin hazır formu bulunur.

İçerisine konulan ince bulgur içerisinde bulunan çözülebilen ve çözünmeyen lifler sayesinde bağırsak kanseri riskini büyük oranda azaltır, karbonhidrat içeriği düşük ve protein içeriği oldukça yüksek tir. Bunun dışından B1 ve B6 ve Niasinden zengindir. Bulgurda bulunan lifler içerisinde bulunan selülozve pektin gibi yapılarla vücutta dengeleyici etki gösterir tokluğu sağlayarak toplam alınan kaloriyi de azaltır. Ayrıca günlük su ihtiyacını artırır su içilmesine de katkıda bulunur. Beyin ve omurilik hastalıklarının özelliklede nöral tüp defektlerinin oluşmaması için gebe annelere ilk aylarında tablet olarak da verilen folik asiti içermesi yaşam düzenleyici özelliğini bir göstergesidir.  

Soğanın antioksidanlar ve C vitamini ile vücut savunmasına ve direncine katkıda bulunup diyabette şeker düşürücü olarak rol alması, domateste bulunan antioksidan olan likopen dediğimiz maddenin damar sertliği ve kalp hastalıkları ve prostat kanserini engelleyici özelliğinin bulunması, maydonozun bağırsakları çalıştırıp idrar söktürücü özelliği ile sindirimi kolaylaştırması, biberin C vitamini yönünden zengin olup vücut direncini artırması, cildin sarkmasını engellemesi, içerisindeki antioksidan olan kapsaisin ile metabolizmayı hızlandırması ve likopen içeriği yönüyle de erkeklerde prostat kanserini engellemesi, yanında yenen lahananın içeriğindeki kükürtlü bileşikler sayesinde başta meme, rahim ve bağırsak kanserlerini önleyerek vücutta antioksidan savunmaya yardımcı olup mikropların öldürülerek direncin artırılması batırığın ne denli önemli bir yaşamsal yiyecek olduğu gerçeğini de gözlerimiz önüne de sermektedir.

Yazımı değerli şair Emin Karpuzcu’nun batırık hakkında yazdığı güzel bir şiirle noktalamak istiyorum.

-----------

Bir batırık olsa da, şöyle yesek özlüce

Yanında pembe eğrim, harcı bol cevizlice

Sıkmasından aşırsak, yoğururken gizlice

Adın biraz garip de kendi güzel batırık