Ayılara karşı hanay

Orta Torosların dağlık yamaçlarında arıcılıkla uğraşan köy ve kasaba sakinleri ayı saldırılarından en çok etkilenen kesimlerin başında geliyor. Bu sebeple çözümü yine kendileri üretmişler. Köyden uzakta, dağın ücra yerlerinde arıcılık yapan çiftçiler arılarını ayıların telef etmesinden yada hırsızların çalmasından muzdarip oldukları için adına “Hanay” ismini verdikleri yapılar inşa ederek bu sorunu kısmen ortadan kaldırmışlar. Hanaylar taş yapı ve ağaç gövdesi olmak üzere iki kısımda inşa ediliyor. Taş Hanay olarak adlandırılan hanaylar dağın uygun bir yerine 5 ila 10 metre yüksekliğinde, dolgu taş yapılar şeklinde bina edilmiş, üzerine kütük kovan yada kara kovan konularak ayıların, yabani hayvanların ve hırsızların erişmesi engellenmiş. Taş hanayların dört tarafı düz ve merdivensiz. Kovanlara budakları çok olan uzun ağaçları monte ederek ulaşılıyor. Taş Hanay’ların üzerinde 50 civarında kütük kovan muhafaza edilebiliyor.

“Ağaç Hanaylar arıcılar için biraz daha zahmetlidir ama en iyi kovan koruma yöntemidir” diyen bir bal üreticisi şunları kaydetti: “Yüksek ağaçların gövdesine monte edilen odunlar ile balkon yapılır. Üzerinde ağacın büyüklüğü ve sağlamlığına göre 10 ila 20 civarında kütük kovan barındırılır.

Hanaylar, ayı saldırıları, hırsızlar ve diğer yabani hayvanlardan korunmak için ilgi görüyordu. Zamanla bu yapılara zahmetinden ötürü rağbet azaldı. Yeni hanayların yapılmadığı gibi eskiden kalan hanaylarda rağbet görmüyor artık. Hanayların kullanılmamasının birçok nedeni var. Bunların en başında kütük kovanların yerini fenni kovanların alması, Hanayların kullanımının zahmetli ve emniyetsiz olması, ulaşımın kolaylaşmasıyla gezici arıcılığın yaygınlaşması gibi faktörler etkilidir.”

Günümüzde halen ayakta kalan ve kullanımı devam eden hanaylar var. Özellikle Taşkent İlçesinin Balcılar Kasabası, Hadim İlçesinin Korualan ve Dedemli Kasabalarında kullanımı nadiren devam ediyor.

RAMAZAN BİLGİLİ