Yargı dikkatli olacak

Cumhurbaşkanlığı referandumunun ardından 12 Eylül askeri darbesinin 30. yıldönümüne bir kez daha referandum sandığına giden seçmenler 5982 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın Bazı Maddelerinde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanuna ‘evet’ dedi. Yüzde 58’le kabul edilen yeni değişiklikle birlikte Türkiye özellikle yargı alanında yeni bir döneme girmiş oldu. En fazla eleştirilen Anayasa Mahkemesi ve Hâkimler Savcılar Yüksek Kurulu (HSYK)’nun yapısında önemli değişikliklere gidilirken, askerlere de sivil yargı yolunun önü açıldı. HSYK’nın halen 7 olan üye sayısı 22’e, 5 olan yedek üye sayısı ise 12’a çıkarılacak. Halen 11 asıl 4 yedek üyeli Anayasa Mahkemesi de 17 asıl üyeden oluşacak. Anayasa Mahkemesinin mevcut yedek üyeleri “asıl üye” sıfatını kazanacak.

İNSAN HAKLARI AÇISINDAN ÖNEMLİ BİR DEĞİŞİKLİK

Anayasa değişikliğini hukuk açısından değerlendiren Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Ömer Ulukapı, değişikliğin Avrupa Birliği müktesebatına uygun olduğunu belirterek milletin hayrına bir değişikliğin yapıldığını kaydetti. İnsan hakları bağlamında önemli bir adımın atıldığını kaydeden Prof. Dr. Ömer Ulukapı, “Temel hak ve özgürlükler genişleyecek. Bilgi edinme hakkı ve çocuklar anayasal güvence altına alınacaktır. Kadınlara yönelik pozitif ayrımcılık artacaktır. Kişisel verilerin korunması sağlanmıştır. İnsan hakları bağlamında önemli bir atılım gerçekleştirmiştir. Ayrıca bu değişikliğe evet denilmesiyle birlikte daha iyi bir anayasa reformu için millet tarafından referans verilmiştir. Türkiye bu referansla birlikte demokratik adımların atılmasında kararlı olduğunu göstermiştir” dedi.

MAHKEMELER KARARLARDA DAHA DİKKATLİ OLACAK

Değişiklikle birlikte yargılamaya karşı anayasal şikâyet yolunun açıldığını aktaran Uukapı, bununu en önemli değişiklik olduğunu dile getirdi. Bu anlamda yargı alanında pozitif bir düzenlemenin olduğunu bildiren Ulukapı, şöyle konuştu: “Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin (AİHS) 6. Maddesi ‘adil yargılama’ hakkını getirmiştir. Bu kapsamda vatandaşlar iç hukuk yolları tükendiği takdirde Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM)’ne başvurmaktadır. AİHM’den çıkan kararlarda duruma göre sürekli tartışma kararı olmuştur. Şimdi ise anayasal şikâyet hakkını getirilmesiyle vatandaşlar daha adil bir yargılamaya kavuşmuştur. Mahkemelerde bundan sonra verecekleri kararlarda daha dikkatli olacaktır. AİHM’e başvurularda da büyük oranda azalacaktır.”

YARGI MİLLET ADINA KARAR VERİR

Muhalefet partilerinin aksine Anayasa Mahkemesi ve HSYK’nın yapısının değiştirilmesinin hukuk açısından bir sakınca doğurmayacağına dikkat çeken Ulukapı, yargının kişilere göre karar vermediğini bildirdi. Yargının millet adına karar verdiğini hatırlatan Ulukapı, “Anayasa Mahkemesi’nin sayısının arttırılması önemli değildir. Çoğunluğa göre yine millet adına karar verecek. Anayasa Mahkemesi’ne kişisel başvuru yapılabilecek. HSYK’da Adalet Bakanı ve müsteşarının bulunması sorun değildir. Batıdaki birçok ülkede de Adalet Bakanı Kurulu katılmaktadır. Bakan siyasi yönü temsil etmektedir. Üye sayısının arttırılması kurumun fonksiyonunu etkilemeyecektir. Üye sayısının arttırılması aynı zamanda kurumun kararlarında temsili arttıracaktır. Müsteşarın ise siyasiyi temsil etmesi için bulunması zorunlu. Ayrıca kurumda avukatlar arasından avukatın bulunması temsil açısından önemli durum. Çünkü yargıda iddia, savunma ve karar mekanizması vardır. Avukatta kamu adına hizmet vermektedir ve adaletin doğru tecelli etmesinde önemli bir etkendir” diye konuştu. Ulukapı, askeri mahkemelerinin yetkilerinin kısıtlanmasını ve askerlere de askeri suçlar harici sivil mahkemelerde yargılanmalarının hukuk açısından önemli bir değişiklik olduğunu da sözlerine ekledi.

HASAN AYHAN