TÜİK verileri, ülkedeki gelir dağılımındaki eşitsizliğin derinleştiğini ortaya koydu. Türkiye’nin en zengin yüzde 20’lik kesimi, ülke genelindeki toplam gelirin yüzde 48’ini alırken geriye kalan yüzde 52’lik gelir, toplumun diğer yüzde 80’ine dağılıyor.
ÜLKEDEKİ GELİRİ EN FAZLA YÜZDE 48’LİK KISIM ALIYOR!
Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) 2024 yılına ilişkin Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması, 2023 yılını referans alarak gelir dağılımına dair önemli veriler sundu. Gelir hesaplamalarında, hanehalkı gelirleri eşdeğer hanehalkı kullanılabilir fert gelirine dönüştürülerek analiz edildi.
Araştırmaya göre, en yüksek eşdeğer hanehalkı kullanılabilir fert gelirine sahip yüzde 20’lik grubun toplam gelirden aldığı pay, bir önceki yıla kıyasla 0,6 puan azalarak yüzde 48,1’e geriledi. Buna karşılık, en düşük gelire sahip yüzde 20’lik grubun aldığı pay 0,2 puan artışla yüzde 6,3 oldu.
GELİR DAĞILIMINDAKİ EŞİTSİZLİK ARTTI!
Gelir dağılımındaki eşitsizliği ölçen Gini katsayısı, 2024 yılında bir önceki yıla göre 0,007 puan düşüşle 0,413 olarak tahmin edildi. Katsayının sıfıra yaklaşması eşitliği, bire yaklaşması ise eşitsizliği ifade ediyor. TÜİK, sosyal transferlerin gelir dağılımına etkisini incelemek amacıyla Gini katsayısını farklı yöntemlerle de hesapladı. Tüm sosyal transferler hariç tutulduğunda katsayı 0,476 olarak belirlendi. Emekli ve dul-yetim maaşı dahil diğer tüm sosyal transferler hariç tutulduğunda ise bu değer 0,423 olarak gerçekleşti.
Gelirden en fazla pay alan yüzde 20’lik grubun, en az pay alan yüzde 20’lik gruba oranı (P80/P20 oranı) 7,7 olarak hesaplandı. Bir önceki yıla göre 0,2 puan azalan bu oran, gelir dağılımındaki eşitsizliğin bir nebze azaldığını gösteriyor. Gelirden en fazla pay alan yüzde 10’luk grubun, en az pay alan yüzde 10’luk gruba oranı (P90/P10 oranı) ise 0,5 puan düşerek 13,3 olarak kaydedildi. Türkiye genelinde yıllık ortalama hanehalkı kullanılabilir geliri, bir önceki yıla göre yüzde 106,9 artışla 374 bin 899 TL’ye yükseldi.
GELİR EŞİTSİZLİĞİ EN FAZLA İSTANBUL’DA
Araştırmaya göre, P80/P20 oranı Türkiye genelinde 7,7 olarak hesaplandı. Bu oran, gelir eşitsizliğinin en düşük olduğu bölgeler arasında 4,9 ile TR42 (Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu, Yalova) ve TRB1 (Malatya, Elazığ, Bingöl, Tunceli) bölgeleri öne çıktı. Gelir eşitsizliğinin en yüksek olduğu bölgeler ise 7,7 ile TR10 (İstanbul), 7,6 ile TR51 (Ankara) ve TR61 (Antalya, Isparta, Burdur) oldu.
GELİR HAREKETLİLİĞİ DEĞERLENDİRİLDİ
Eşdeğer hanehalkı kullanılabilir fert gelirine göre sıralanan yüzde 10’luk gelir gruplarında bireylerin bir önceki yıla göre gelir değişimleri de analiz edildi. Buna göre, 2023 yılında en düşük yüzde 10’luk gelir grubunda yer alan bireylerin yüzde 66,5’i aynı grupta kalırken, en yüksek yüzde 10’luk gelir grubundaki bireylerin yüzde 56,2’si gelir gruplarını korudu. Gelir grubunda birden fazla kademe yükselen bireylerin oranı en yüksek grupta yüzde 22, en düşük grupta ise yüzde 13,2 olarak tespit edildi.