Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ve Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğü’nün, Merkezi Yönetim Bütçesinden yapılan harcamalarla ilgili rakamları açıklandı. Bu verilere göre; 2011 yılının ilk altı aylık döneminde, Merkezi Yönetim Bütçesinden 143 milyar 215 milyon 358 bin lira harcama yapıldı. Bunun 81,2 milyar liralık bölümünü, borç ödemeleri ve Sosyal Güvenlik Kurumuna transfer harcamaları oluşturdu.
2011 yılının ilk altı aylık döneminde, il bazında en yüksek harcama, 11 milyar lira ile Ankara için gerçekleştirildi. Bunun nedeni çok açık. Çünkü Ankara Başkent ve Bakanlıklar ile kamu kuruluşlarının merkezi Ankara’da. Başkentte kişi başına harcama 2.306 lira, kişi başına gelir de 4.134 lira.
İlginçtir kişi başına harcamada, Ankara’yı 1.552 lira ile Hakkâri izledi. Yılın ilk yarısında devlet, Hakkâri için 390 milyon 93 bin lira harcamada bulundu. Buna karşılık Hakkâri’den 19 milyon 956 bin lira gelir elde edildi. Hakkâri’de kişi başına harcama 1.552 lira iken, kişi başına gelir 79 lirada kaldı. Yani devlet Hakkâri’de her ay kişi başına 300 TL harcama yaparken, 13 lira gelir elde ediyor.
Kişi başına harcamada ilk 10’u oluşturan diğer iller; 1.488 lira harcamayla Artvin, 1.338 lira ile Erzurum, 1.273 lira ile Elazığ, 1.205 lira ile Isparta, 1.203 lira ile Bayburt, 1.179 lira ile Trabzon, 1.173 lira ile Siirt, 1.169 lira ile de Şırnak şeklinde sıralandı.
Bu illerden Artvin’de kişi başına gelir 583 lira, Erzurum’da 402 lira, Elazığ’da 419 lira, Isparta’da 445 lira, Bayburt’ta 231 lira, Trabzon’da 626 lira, Siirt’te 194 lira, Şırnak’ta da 146 lira düzeyinde gerçekleşti.
Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgemizdeki bazı illerin gelir giderleri ile ilgili rakamlar şöyledir: 2011 yılının ilk altı ayında; Ağrı’nın geliri 67.959 TL iken gideri 398.059 TL, Diyarbakır’ın geliri 422.901 TL iken gideri 1.509.614 TL, Siirt’in geliri 58.417 TL iken gideri 351.621 TL, Tunceli’nin geliri 24.990 TL iken geliri 228.495 TL, Batman’ın geliri 115.119 TL iken gideri 430.820 TL, Şırnak’ın geliri 62.756 TL iken gideri 502.600 TL’dir.
İlk altı aylık gelir giderle ilgili diğer illerden bazı örnekler verecek olursak; İstanbul’da gelir 58.145.463 TL iken gider 6.623.371 TL, Kocaeli’de 15.408.274 TL iken gider 1.275.784 TL, İzmir’de gelir 13.198.279 TL iken gider 3.130.183 TL, Mersin’de gelir 2.977.092 iken gider 1.202.586 TL, Antalya’da gelir 1.885.999 TL iken gider 1.284.829 TL oldu.
2011 yılının ilk altı aylık dönemindeki gelir gider rakamlarını verdiğimiz bu iller arasındaki uçurum gerçekten çok büyük. Hem toplam gelir-gider farkı büyük, hem de kişi başına düşen gelir-gider farkı çok büyük.
Bu dönemdeki gelir gider farkı ile ilgili diğer bazı illerden de örnekler verelim: Konya’da gelir 1.026.972 TL iken gider 1.431.883 TL, Kayseri’de gelir 911.642 TL iken gider 1.016,522 TL, Kırklareli’de gelir 200.101 iken gider 252.448 TL, Rize’de gelir 220.188 TL iken gider 263.444 TL, Düzce’de gelir 154.504 iken gider 221.152 TL olarak gerçekleşti. Bu illerimizdeki gelir gider fark oranı, çoğu illerimizdeki orana çok yakındır. Bu illerde anormal bir durum yoktur. Bu rakamlar birbirine paralel olarak her yıl değişebilir. Ama gelir-gider farkı yönünden, arada bir uçurum söz konusu değildir.
Ülkemizdeki vergi tahsilâtında durum çok vahimdir. Bu fotoğrafa baktığımızda; Hakkari ili 6 ayda yüzde 19.3’lük oranla, Türkiye’de vergi tahsilatının en düşük seviyede gerçekleştiği il olarak dikkati çekiyor. Hakkâri’de tahakkuk eden 49 milyon 611 bin liralık verginin sade 9 milyon 568 lirası tahsil edilebildi. Buna karşılık, vergi tahsilât oranı Iğdır’da 35,34, Şırnak’ta yüzde 36,02, Batman’da yüzde 51,07, Mardin’de yüzde 51,74, Siirt’te yüzde 52,12, Diyarbakır’da yüzde 53,85, Ağrı’da yüzde 56,23, Bitlis’te 59,28, Tunceli’de 64,78 olarak belirlendi. Bu oran; İstanbul’da 73,29, İzmir’de 77,68, Kocaeli’de 86,1, Bursa’da 63,8’dir.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ve Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğü’nün rakamları da göstermektedir ki; ülkemizin hem doğusuna hem de batısına devlet gerekli kaynağı aktarmasında rağmen, devlet Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde aynı oranda vergilerini toplamada sıkıntı çekmektedir. Doğuya para aktarmak kadar, vatandaşın kullanımına sunabilmek önemlidir.
Her ne kadar, Türkiye ekonomisi tarihi ve coğrafi şartların belirlediği çizgide, bölgesel bir dağılıma meyletmiş ise de; bölgesel gelir dağılımındaki dengesizlik bir türlü giderilememiştir.
Piyasa ekonomisini canlı tutan dinamiklerin, illerin rekabet üstünlüklerini ortaya çıkardığı düşünülse bile, geri kalmış bölge ekonomilerinin gelişimini engelleyen unsurların ortadan kaldırılmasına acilen ihtiyaç duyulmaktadır.
Hükümetlerin buralara fazla kaynak aktarmaları çözüm değildir. Yıllardır bu yol seçilmiş, havuzlar dolusu paralar buralara aktarılmış, karşılığında hiçbir şey alınamamıştır.
Diyarbakır’ın, Mardin’in, Hakkari’nin, Ağrı’nın köylerindeki halk kadar, Mersin’in, Konya’nın çoğu köylerindeki halk da fakirdir. Fakirliğin arkasına sığınarak, devlete vergi vermemek, devlete karşı isyana kalkışmak, “devlet ayrımcılık yapıyor” sloganı atmak, art niyetli ve terörist anlayıştan başka bir şey değildir. Rakamlar ortadadır. Devlet yıllardır vergi toplayamadığı bölgeye oluk oluk para akıtmaktadır.
Bu bölgelere devletin verdiği teşviklerin, gerçekten yerinde kullanılmasının sağlanması son derece önemlidir. Yıllardır bu bölgeye verilen kaynakların ekseriyeti, feodal yapıyı korumaya çalışan aşiret reislerinin kontrolünde kalmıştır. Bu bölgenin gelir düzeyini yükselteceksek, yatırımlara alt yapı hazırlayacaksak, vergi toplayacaksak, acilen emperyalist güçlerin maşası olan PKK ve onun yan kuruluşları olan DTP, KCK’nın politikalarına karşı, politika geliştirmemiz, bu gayri unsurların halk üzerindeki sopası kırmamız gerekir.
2011 yılının ilk altı aylık döneminde, il bazında en yüksek harcama, 11 milyar lira ile Ankara için gerçekleştirildi. Bunun nedeni çok açık. Çünkü Ankara Başkent ve Bakanlıklar ile kamu kuruluşlarının merkezi Ankara’da. Başkentte kişi başına harcama 2.306 lira, kişi başına gelir de 4.134 lira.
İlginçtir kişi başına harcamada, Ankara’yı 1.552 lira ile Hakkâri izledi. Yılın ilk yarısında devlet, Hakkâri için 390 milyon 93 bin lira harcamada bulundu. Buna karşılık Hakkâri’den 19 milyon 956 bin lira gelir elde edildi. Hakkâri’de kişi başına harcama 1.552 lira iken, kişi başına gelir 79 lirada kaldı. Yani devlet Hakkâri’de her ay kişi başına 300 TL harcama yaparken, 13 lira gelir elde ediyor.
Kişi başına harcamada ilk 10’u oluşturan diğer iller; 1.488 lira harcamayla Artvin, 1.338 lira ile Erzurum, 1.273 lira ile Elazığ, 1.205 lira ile Isparta, 1.203 lira ile Bayburt, 1.179 lira ile Trabzon, 1.173 lira ile Siirt, 1.169 lira ile de Şırnak şeklinde sıralandı.
Bu illerden Artvin’de kişi başına gelir 583 lira, Erzurum’da 402 lira, Elazığ’da 419 lira, Isparta’da 445 lira, Bayburt’ta 231 lira, Trabzon’da 626 lira, Siirt’te 194 lira, Şırnak’ta da 146 lira düzeyinde gerçekleşti.
Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgemizdeki bazı illerin gelir giderleri ile ilgili rakamlar şöyledir: 2011 yılının ilk altı ayında; Ağrı’nın geliri 67.959 TL iken gideri 398.059 TL, Diyarbakır’ın geliri 422.901 TL iken gideri 1.509.614 TL, Siirt’in geliri 58.417 TL iken gideri 351.621 TL, Tunceli’nin geliri 24.990 TL iken geliri 228.495 TL, Batman’ın geliri 115.119 TL iken gideri 430.820 TL, Şırnak’ın geliri 62.756 TL iken gideri 502.600 TL’dir.
İlk altı aylık gelir giderle ilgili diğer illerden bazı örnekler verecek olursak; İstanbul’da gelir 58.145.463 TL iken gider 6.623.371 TL, Kocaeli’de 15.408.274 TL iken gider 1.275.784 TL, İzmir’de gelir 13.198.279 TL iken gider 3.130.183 TL, Mersin’de gelir 2.977.092 iken gider 1.202.586 TL, Antalya’da gelir 1.885.999 TL iken gider 1.284.829 TL oldu.
2011 yılının ilk altı aylık dönemindeki gelir gider rakamlarını verdiğimiz bu iller arasındaki uçurum gerçekten çok büyük. Hem toplam gelir-gider farkı büyük, hem de kişi başına düşen gelir-gider farkı çok büyük.
Bu dönemdeki gelir gider farkı ile ilgili diğer bazı illerden de örnekler verelim: Konya’da gelir 1.026.972 TL iken gider 1.431.883 TL, Kayseri’de gelir 911.642 TL iken gider 1.016,522 TL, Kırklareli’de gelir 200.101 iken gider 252.448 TL, Rize’de gelir 220.188 TL iken gider 263.444 TL, Düzce’de gelir 154.504 iken gider 221.152 TL olarak gerçekleşti. Bu illerimizdeki gelir gider fark oranı, çoğu illerimizdeki orana çok yakındır. Bu illerde anormal bir durum yoktur. Bu rakamlar birbirine paralel olarak her yıl değişebilir. Ama gelir-gider farkı yönünden, arada bir uçurum söz konusu değildir.
Ülkemizdeki vergi tahsilâtında durum çok vahimdir. Bu fotoğrafa baktığımızda; Hakkari ili 6 ayda yüzde 19.3’lük oranla, Türkiye’de vergi tahsilatının en düşük seviyede gerçekleştiği il olarak dikkati çekiyor. Hakkâri’de tahakkuk eden 49 milyon 611 bin liralık verginin sade 9 milyon 568 lirası tahsil edilebildi. Buna karşılık, vergi tahsilât oranı Iğdır’da 35,34, Şırnak’ta yüzde 36,02, Batman’da yüzde 51,07, Mardin’de yüzde 51,74, Siirt’te yüzde 52,12, Diyarbakır’da yüzde 53,85, Ağrı’da yüzde 56,23, Bitlis’te 59,28, Tunceli’de 64,78 olarak belirlendi. Bu oran; İstanbul’da 73,29, İzmir’de 77,68, Kocaeli’de 86,1, Bursa’da 63,8’dir.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ve Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğü’nün rakamları da göstermektedir ki; ülkemizin hem doğusuna hem de batısına devlet gerekli kaynağı aktarmasında rağmen, devlet Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde aynı oranda vergilerini toplamada sıkıntı çekmektedir. Doğuya para aktarmak kadar, vatandaşın kullanımına sunabilmek önemlidir.
Her ne kadar, Türkiye ekonomisi tarihi ve coğrafi şartların belirlediği çizgide, bölgesel bir dağılıma meyletmiş ise de; bölgesel gelir dağılımındaki dengesizlik bir türlü giderilememiştir.
Piyasa ekonomisini canlı tutan dinamiklerin, illerin rekabet üstünlüklerini ortaya çıkardığı düşünülse bile, geri kalmış bölge ekonomilerinin gelişimini engelleyen unsurların ortadan kaldırılmasına acilen ihtiyaç duyulmaktadır.
Hükümetlerin buralara fazla kaynak aktarmaları çözüm değildir. Yıllardır bu yol seçilmiş, havuzlar dolusu paralar buralara aktarılmış, karşılığında hiçbir şey alınamamıştır.
Diyarbakır’ın, Mardin’in, Hakkari’nin, Ağrı’nın köylerindeki halk kadar, Mersin’in, Konya’nın çoğu köylerindeki halk da fakirdir. Fakirliğin arkasına sığınarak, devlete vergi vermemek, devlete karşı isyana kalkışmak, “devlet ayrımcılık yapıyor” sloganı atmak, art niyetli ve terörist anlayıştan başka bir şey değildir. Rakamlar ortadadır. Devlet yıllardır vergi toplayamadığı bölgeye oluk oluk para akıtmaktadır.
Bu bölgelere devletin verdiği teşviklerin, gerçekten yerinde kullanılmasının sağlanması son derece önemlidir. Yıllardır bu bölgeye verilen kaynakların ekseriyeti, feodal yapıyı korumaya çalışan aşiret reislerinin kontrolünde kalmıştır. Bu bölgenin gelir düzeyini yükselteceksek, yatırımlara alt yapı hazırlayacaksak, vergi toplayacaksak, acilen emperyalist güçlerin maşası olan PKK ve onun yan kuruluşları olan DTP, KCK’nın politikalarına karşı, politika geliştirmemiz, bu gayri unsurların halk üzerindeki sopası kırmamız gerekir.