Hükümetin elektrik faturalarına yönelik aldığı yeni kararla birlikte, yıllık tüketimi 3000 kilowatt saati (kWh) aşan konut abonelerine sağlanan devlet desteği kaldırılıyor.
Alınan bu kararla birlikte milyonlarca vatandaşın doğrudan yüksek fiyatlı serbest piyasa tarifesine geçecek olması Konya'da da büyük yankı uyandırdı. Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan Tüketiciler Birliği Konya Şube Başkanı Mustafa Dinç, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu’nun (EPDK) belirlediği yeni limitlerin ortalama bir Türk ailesinin temel ihtiyaçlarını dahi karşılamaktan uzak olduğunu vurgulayarak, "Bu durum vatandaşı devletin koruma kalkanından çıkarıp piyasa şartlarına salıvermekten ibarettir" uyarısında bulundu.
'20 YILLIK SÜREÇ KONUTLARI DA VURMAYA BAŞLADI'
Sürecin tarihsel gelişimine dikkat çeken Tüketiciler Birliği Konya Şube Başkanı Mustafa Dinç, serbest tüketici limitlerinin yıllar içinde kademeli olarak düşürüldüğünü ve gelinen noktada sıradan evlerin dahi bu kapsama sokulduğunu belirtti. Mustafa Dinç, "Şimdi bu EPDK'nın almış olduğu karar, elektrik piyasasının serbestleşmesiyle alakalı uzun dönemli bir kararsızlığın ve sürecin devamıdır. Yıllar önce başlayan bu uygulamada serbest tüketici olma limitleri önce yüksek tutulmuş, ardından yavaş yavaş düşürülerek tüm piyasanın serbestleştirilmesi hedeflenmiştir. Ancak burada 'serbestleşme' derken gözden kaçırılmaması gereken bir detay var: Piyasada elektrik fiyatları oldukça yüksek, devletin uyguladığı ve sübvanse ettiği fiyatlar ise piyasanın biraz daha altında. Dolayısıyla vatandaşı serbest tüketici kapsamına aldığınız zaman, onu aslında devletin koruma kalkanından çıkarıp doğrudan piyasanın ağır şartlarına teslim ediyorsunuz" diye konuştu.
'2-3 KİŞİLİK BİR AİLE BİLE BU LİMİTİ AŞIYOR'
Limitlerin yanlış belirlendiğini ve sıradan bir apartman dairesinde yaşayan ailelerin dahi mağdur olacağını kaydeden Dinç, günümüz yaşam standartlarında elektrik kullanımının bir lüks değil zorunluluk olduğunun altını çizdi. Dinç, sözlerini şu ifadelerle sürdürdü: "Bütün kesimlerin sübvanse edilmesi elbette doğru olmayabilir. Ancak limitlerin doğru belirlenmesi gerekir. Bugün 2-3 kişilik, normal bir apartman dairesinde oturan standart bir ailenin bile belirlenen serbest tüketici limitine geçtiğini görüyoruz. Bu kesinlikle doğru bir yaklaşım değil. Her evde televizyon, buzdolabı, çamaşır makinesi, elektrikli süpürge ve ütü gibi temel cihazlar çalışıyor. Bu aletlerin çektiği belirli bir elektrik miktarı var. Belirlenecek rakamların, ortalama bir Türk ailesinin harcayacağı standart kullanımın altına düşürülmemesi lazımdı. Siz bu sınırı aşağı çektiğiniz andan itibaren; asgari ücretle geçinen, normal gelire sahip orta sınıftaki vatandaşları serbest piyasaya kucağına itiyorsunuz."
'2027 BOYUNCA FATURALAR İKİ KATINA ÇIKACAK'
Düzenlemenin faturalara yansımasının son derece ağır olacağını söyleyen Tüketiciler Birliği Konya Şube Başkanı Dinç, "Elektrik faturalarının altında 'cari yıl tüketimi' ve 'bir önceki yıl tüketimi' şeklinde haneler bulunur. Bir önceki yıl tüketimi 3000 kWh sınırını geçtiyse, vatandaş otomatik olarak serbest tüketici sınıfına dahil ediliyor. Bu sınıf için uygulanan fiyatlar ise meskenlerde faturanın iki katına çıkması anlamına geliyor. Yani limiti aşan bir vatandaş, önümüzdeki 2027 yılı boyunca elektriği bu yüksek ve serbest tarifeden ödemek zorunda kalacak. Eğer gelecek yılın sonunda yapılan değerlendirmede tüketimini yeniden düşürebilirse —örneğin limit 2000’e çekildiğinde tüketimi 1500-1600 kWh’de kalırsa— tekrar EPDK’nın sübvansiyonlu indirimli tarifesine dönebilecek. Ancak serbest piyasa fiyatları sabit değildir; arz-talep, enflasyon ve döviz kuruna bağlı olarak sürekli değişir. Türkiye şartlarında bu fiyatların düştüğünü hiç görmedik. Bu yüzden konut faturalarında iki kata yakın bir artış kaçınılmaz görünüyor" şeklinde konuştu.
'UYGULAMA ZAMANLAMASI VE LİMİTLER REVİZE EDİLMELİ'
Söz konusu mevzuatın yaklaşık 20 yıl önce çıktığını ve ilk başlarda büyük sanayiciler, oteller ile hastaneleri kapsadığını hatırlatan Dinç, kararın idari bir düzenlemeyle vatandaş lehine esnetilebileceğini dile getirdi. Mustafa Dinç, "Gelişmeler kanuna dayandığı için şu aşamada yargıya taşıma durumu söz konusu değil. Ancak EPDK idari bir kararla bu süreci yönetebilir. Özellikle kış aylarında evlerde elektrikli ısıtıcı kullanımı artıyor, geceler uzun olduğu için aydınlatma tüketimi tavan yapıyor. Hesaplama ve geçiş dönemleri, elektrik kullanımının daha az olduğu Mart veya Nisan gibi bahar aylarına kaydırılabilir. Bu, vatandaşın üzerindeki ani yükü hafifletecek keyfi olmayan, tamamen idari bir adımdır" dedi.
'ZENGİN ÖDESİN, FAKİR KORUNSUN'
Açıklamasında toplumsal adalet ve gelir dağılımı dengesine de vurgu yapan Dinç, lüks tüketim ile temel ihtiyacın birbirinden ayrılması gerektiğini belirtti. Dinç, cümlelerine şu şekilde devam etti: "Biz piyasanın serbestleşmesine karşı değiliz. Lüks bir villada oturan, ayda 80-100 bin lira elektrik ödeyen, her odasında klima çalıştıran bir insanın devlet desteğinden faydalanması elbette doğru değildir. Zenginin lüks harcamasının parasını tam olarak ödemesini destekliyoruz. Çünkü devletin yaptığı bu sübvansiyonlar, aslında yediğimiz ekmekten alınan KDV gibi dolaylı vergilerle, yani fakirin cebinden karşılanıyor. Sıkıntı şurada: Limitler o kadar düşürüldü ki zenginlerden ziyade dar gelirli ve orta sınıf kapsama girdi. Devletin burada dengeyi kurması; asgari ücretliyi, alt gelir grubunu koruyacak idari kararları acilen alması gerekir."
TASARRUF ETMEK İSTEYEN VATANDAŞLARA KRİTİK TAVSİYELER
Faturalarını düşürmek ve limit altında kalmak isteyen vatandaşlar için evlerde uygulanabilecek pratik tasarruf yöntemlerini sıralayan Tüketiciler Birliği Konya Şube Başkanı Mustafa Dinç, sözlerini şu ifadelerle noktaladı: "Cihazları bekleme (Standby) modunda bırakmayın. Evlerde uzaktan kumandayla çalışan televizyon ve bilgisayar gibi cihazlar bekleme konumundayken toplam elektrik tüketiminin yaklaşık yüzde 5’ini harcar. Cihazları kumandadan değil, üzerindeki 'power' (güç) düğmesinden kapatın. Eski tip akkor ampuller 80-100 Watt güç tüketirken, yeni nesil LED ampuller 5 Watt gibi çok düşük güçle aynı aydınlatmayı sağlar. Evdeki tüm aydınlatmaları LED sistemlerle değiştirin. Kapı ve pencerelerden kaynaklanan ısı kayıplarını önleyerek elektrikli ısıtıcı kullanımını en aza indirin. Limiti geçmemiş olan aboneler '3 zamanlı akıllı tarife' sistemine geçerek çamaşır ve bulaşık makinesi gibi yüksek elektrik çeken aletleri saat 22.00'den sonra çalıştırarak faturalarını belirgin şekilde düşürebilirler."