Konya ovasının kronikleşen yarası obruklar, bu kez alışılagelmişin dışında, tarım arazilerinde değil akan suyun tam ortasında kendini gösterdi.
Konya'nın Çumra ilçesine bağlı Dineksaray Mahallesi’nde meydana gelen obruk, yer altı su seviyesindeki kritik çekilmeyi ve ovadaki tehlikenin boyutunu bir kez daha gözler önüne serdi. Yıllardır Konya’nın Karapınar ilçesiyle özdeşleşen, ancak son dönemlerde Karatay, Ereğli ve Cihanbeyli gibi çevre ilçelerde de sıklıkla görülmeye başlanan obruk kâbusu, bu defa Çumra’da ezber bozan bir noktada ortaya çıktı. Genellikle hasat dönemlerinde tarlalarda, hububat ekili alanlarda ya da boş arazilerde aniden meydana gelen çökmeler, bu kez Dineksaray Mahallesi’ndeki sulama kanalının tabanında oluştu. Edinilen bilgilere göre, bölgedeki tarım arazilerini besleyen ve çevre ekosistem için büyük önem taşıyan kanalın su seviyesi, Çatmapınar Çayı’ndan gelen su akışının azalmasıyla birlikte hızla düşmeye başladı. Suların çekilmesiyle birlikte ortaya çıkan manzara ise mahalle sakinlerini dehşete düşürdü. Gölet tabanında, yan yana oluşmuş iki adet devasa obruk tespit edildi.
'SU OLDUĞU GİBİ TABANA GİDİYOR'
Olayın şokunu üzerlerinden atamayan Dineksaray Mahallesi sakinleri, gölet kenarına akın ederek o anları cep telefonu kameralarıyla saniye saniye kaydetti. Çatmapınar Çayı’nın azalmasının ardından obrukların net bir şekilde gün yüzüne çıktığını belirten vatandaşlar, yetkililere acil müdahale çağrısında bulundu.
Yaşadıkları korku ve endişeyi dile getiren mahalle sakinleri, şu ifadeleri kullandı: "Şu anda Dineksaray'da, Çatmapınar çayındaki su akışı kesilince acı gerçek tamamen göründü. Yan yana iki adet yeni obruk oluşmuş durumda. Suyun kesilip, hızla yerin dibine doğru gittiğini çıplak gözle görebiliyoruz. Su olduğu gibi tabana gidiyor. Daha önce ekiplerin gelip kapattığı dolgu alanının hemen 3 metre ilerisinde bu yeni obruklar patlak verdi. Tehlike çok büyük, yetkililerimizin acilen buraya müdahale etmesini bekliyoruz."
'BU KEZ DİNEKSARAY HEDEFTE!'
Daha önce de aynı bölgede benzer çatlakların ve çökmelerin yaşandığı, belediye ve DSİ ekiplerinin dolgu çalışması yaptığı öğrenildi. Ancak alınan önlemlere ve yapılan kapatma çalışmalarına rağmen, suyun gücüyle sadece birkaç metre ötede yeni obrukların tetiklenmesi, bölgedeki yer altı boşluklarının ne denli büyük olduğunu bir kez daha kanıtladı. Bunun üzerine Konyalı vatandaşlar, "Konya'da alışılmışın dışında bir hadisedir bu çünkü genellikle Karapınar ve Karapınar gibi yerlerde böyle durumlar meydana gelir ama bu sefer Dineksaray’da hatta çayın içinde obruk oluştu gerçekten şaşırtıcı bir durum. Obruklar bu sefer Dineksaray’ı hedef aldı" diye konuştu.
VATANDAŞ SORDU: ÇÖZÜM SADECE DOLGU YAPMAK MI?
Dineksaray’da yaşanan son olay, obruk tehlikesinin artık sadece çiftçinin tarlasını değil, bölgedeki su havzalarını, sulama göletlerini ve dolayısıyla doğrudan su kaynaklarımızı da tehdit ettiğini gösterdi. Konyalı vatandaşlar, "Irmağın tabanındaki suyun doğrudan yer altı boşluklarına sızması, yer altı su kalitesini bozabileceği gibi yeni çökme zincirlerini de tetikleyebilir. Daha önce kapatılan bir noktanın hemen 3 metre ötesinde yeni bir obruğun oluşması, Sadece taş ve toprak dökerek obrukları kapatmak geçici bir pansuman mı? Sorusunu akıllara getiriyor. Çumra genelinde ve Dineksaray bölgesinde acil bir zemin etüdü yapılması gerekiyor. Gölet çevresinde geniş güvenlik önlemleri alınmasını ve ovadaki vahşi sulamanın önüne geçecek radikal önlemlerin bir an önce devreye sokulması bekleniyor" yorumlarında bulundu.
OBRUK NEDİR, NEDEN OLUŞUR?
Obruk; yer altı sularının karbonbondioksit ile birleşerek asidik bir özellik kazanması ve bu asidik suyun kireç taşı (kalker), jips veya kaya tuzu gibi kolay eriyebilen kayaçları zamanla eriterek büyük yer altı boşlukları (mağaralar) oluşturmasıyla başlar. Bu mağaraların üzerindeki toprak tabakasının ağırlığı taşıyamayarak aniden içeri doğru çökmesi sonucu dikey, silindirik ve derin kuyular, yani obruklar meydana gelir. Konya Ovası'nın jeolojik yapısı, bu tür eriyebilir kayaçlar açısından oldukça zengindir.
Ancak doğal süreçlerin ötesinde, obruk oluşumlarını asıl hızlandıran etken insan eliyle yapılan müdahalelerdir. Kuraklık ve iklim kriziyle birlikte ovada su ihtiyacı arttıkça, binlerce kaçak ve ruhsatlı kuyu aracılığıyla yer altı suları aşırı derecede çekilmektedir. Yer altındaki su çekildikçe, suyun oluşturduğu hidrostatik basınç ortadan kalkar. Boşalan alanların üzerindeki toprak tabakası yer çekimine yenik düşerek çöker. Konya gibi yarı kurak bir iklimde çok fazla su tüketen mısır, yonca ve şeker pancarı gibi ürünlerin ekiminin yaygın olması, yer altı su rezervlerinin hızla tükenmesine yol açıyor.