Kartallar uçar mı bir harâbeden
Köprülerden benim yârim geçer mi
Sen neden bu kadar güzelsin, bilmem
Taşırsın yeryüzüne ebedî tohumları
Ben ise kuruyacak bir suyun mahkûmuyum
Avuçlayıp öpüyorum kumları
Bir karadelikten bakarken hayat
Meydan okuyanlar kim bu serâba
Söyle bana hindiba.
Nurullah Genç'in "Söyle Bana Hindiba" şiiri, ilk okuyuşta bir çiçeğe yazılmış basit bir şiir gibi durur. Ama değil. Hindiba, yol kenarında, harabede, kimsenin bakmadığı yerde biten, acı ama şifalı bir ottur. Şair, işte o küçücük ota, insanın cevabını bulamadığı en büyük soruları sorar.
Şiir, "Kartallar uçar mı bir harâbeden" dizesiyle başlar. Harabe, yıkılmış, terk edilmiş yer demektir. Şair diyor ki: Büyük, güçlü, asil dediğimiz şeyler harabede uçamaz. Ama hindiba uçar. Çünkü hindiba, en kötü yerde bile yaşamayı başarır. Bu, aslında bir meydan okumadır. Güç, kartalda değil, ezilmesine rağmen yeniden filizlenen hindibadadır.
Şair sonra hindibaya arka arkaya sorular sorar: "Sen nasıl bu kadar ceylan koşması / Sen nasıl bu kadar yollar aşması / Sen nasıl bu kadar güneşe meftun / Sen nasıl bu kadar sahra çeşmesi"
Burada hindiba artık bir çiçek değildir. Ceylan gibi koşan, çölde susuz kalmışa su olan, güneşe âşık bir canlıdır. Yani bir insan, bir dava adamı, bir âşık... Şair, hindibanın bu direncine hayran kalır. Hindiba, ne kadar ezilirse ezilsin, ne kadar basılırsa basılsın, yine de topraktan başını kaldırır. Tıpkı Anadolu insanı gibi.
Şiirin en sarsıcı yeri şurasıdır: "Söyle bana, eceli kim tutar perçeminden / Hangi ölü bilmez nereye gittiğini"
İnsan, ölüm karşısında çaresizdir. Kimse eceli saçından tutup durduramaz. Ama hindiba, her kış ölür, her bahar yeniden dirilir. Ölümü yener. Şair, ölümsüzlüğün sırrını bir çiçekte arar. Hindiba, ölümü bile yenen bir sabrın sembolüdür.
Sonra şair, şiirin kendisini sorgular: "Kelâm kimin damarlarında kandır / Sen nasıl bu kadar kelâmın hası / Sen nasıl bu kadar şiir bohçası"
Yani güzel söz, kimin kanında dolaşıyor? Şair, şiirin süslü sözlerde değil, hindiba gibi sade, acı, ama gerçek olanda olduğunu söyler. Hindiba, bir şiir bohçası gibidir; açtıkça içinden tarih, aşk, sabır, iman çıkar.
"Söyle Bana Hindiba" bu yüzden sadece bir doğa şiiri değildir. Bir direniş şiiridir. Hayatın harabeye döndüğü, umudun kalmadığı anda bile, yol kenarındaki küçücük bir otun bile pes etmediğini, yeniden doğduğunu anlatır.
Şair, bize diyor ki: Eğer bir hindiba bile harabede güneşe meftun olup yaşayabiliyorsa, sen de yaşayabilirsin. Pes etmek yok.
Bu yüzden bu şiir, ders kitaplarına girmiştir. Çünkü herkesin hayatında bir harabe dönemi olur. Ve herkesin bir hindibaya ihtiyacı vardır.
Sen nasıl bu kadar sevda hecesi,
Sen nasıl bu kadar hayal incesi,
Sen nasıl bu kadar mutluluk çağı,
Sen nasıl bu kadar tarih öncesi.