Soğuk kış akşamları'arabaşı'yla ısınıyor

Kış aylarının vazgeçilmez geleneği olan 'arabaşı çorbası' ilk karın düşmesiyle birlikte akşam misafirliklerinde dostların ve akrabaların bir araya gelmesine vesile oluyor. Önceleri tavşan etiyle yapılan arabaşı artık tavuk etiyle yapılıyor

İç Anadolu'da Konya, Karaman, Sivas, Kayseri gibi şehirlerde kış aylarının bir geleneği olan “arabaşı” çorbası havaların soğuması ve ilk karın düşmesiyle birlikte dostları, komşuları ve akrabaları bir araya getiriyor. Konya'da kış aylarının gelmesiyle birlikte arabaşı buluşmaları da başladı. Eski dostlar, akrabalar ve komşular arabaşı akşamlarında bir araya gelerek, sohbet etme imkanı buluyor. Türk mutfağınının unutulmaz lezzetlerinden birsi olan “arabaşı çorbası” Türk mutfağından bir çorbadır. Çorbanın özelliği ekmek ile birlikte değil, beraberinde hamur yutularak yenmesidir.

KOMŞULUK İLİŞKİLERİNİ GÜÇLENDİRİYOR

Kış akşamlarında gerçekleşen arabaşı ikramlarının çok eski  ve İç Anadolu Bölgesine has bir gelenek olduğunu dile getiren Gazeteci-Yazar Nail Bülbül, “Kar yere düşmeyince arabaşı yenmez' derler. Ama bunu hamurunun donması için derler. O yüzden havaların soğuk olması gerekiyor. Bu yüzden kış günlerinde arabaşı yenir. Arabaşı Sivas, Kayseri dolaylarında arabaşı yendiğini biliyoruz. Ama kış mevsimine has bir yemektir. Kış geceleri uzun olunca, dostlar, komşular ve akrabalar bu geceleri değerlendirmek için bu bir gelenek haline gelmiştir” dedi.  Arabaşı yemeğinin sosyal yönüne de vurgu yapan Nail Bülbül, “Arabaşı yemeğinin lezzetinden sonra en güzel yanı dostlukların pekişmesine, akrabalıkların unutulmamasına ve komşulukların yaşamasına vesile olmasıdır. Arabaşı yemeği soğuk kış akşamlarında sıcak dostluklar kurulmasına ve bu dostlukların yaşatılmasına vesile olmuştur. Çocukluğumuzdan bu yana bildiğim bu gelenek komşuluk ilişkilerin de canlı tutulmasını sağlamıtır. Arabaşı bu yüzden komşuların ve akrabaların kaynaşmasına vesile olan bir yemektir. Sanıldığı gibi Arap'larla ilgili bir yemek değildir. Bu yemek tamamen Türk kültürüne aittir” dedi. Arabaşı yemeği için en ideal olan etin tavşan eti olduğunu ve çocukluğunda pazarlarda avcıların avladığı tavşanların satıldığını ifade eden Bülbül, “Ava giden avcılar, arabaşı için pazarlarda avladıkları tavşanları satardı. Arabaşı için en makbul olanı tavşan eti veya koyunun boyun kısmıdır. Artık tavşan eti bulmak zorlaştı. Koyun boyun kısmındaki eti ince ince doğranmalıdır. Kaz veya hindi eti de  olabilir. Önceden arabaşı için eskiden pek tavuz eti kullanılmazdı. Fakat şimdi tavuk eti en çok kullanılan etler arasına girdi” dedi.

TAVŞAN ETİNİN YERİNİ TAVUK ETİ ALDI

Konya kültürü üzerine çalışmaları bulunan Gazeteci-Yazar Seyit Küçükbezirci de arabaşının klasik Konya yemek kültüründe ayrı bir yeri olduğunu belirterek, arabaşının kış aylarında dost, akraba ve arkadaş buluşmalarında ikram edildiğini söyledi. Arabaşı geleneğinin özellikle kenar mahallelerde çok iyi yaşatıldığını kaydeden Küçükbezirci, şunları söylerdi: “Konya'ya has bir gelenek olan 'arabaşı'nı Konya'nın yerlileri daha iyi biliyor. İnsanlar arasında 'arabaşı çekmek' tabiri kullanılırdı. Arabaşı hamurla yenir. Hamuru asla çiğnenmez ve direkt yutulur. Bazı kişiler bu konuda uzmanlaşmıştı. Bir tepsi üzerine yayılan ince hamur ortası açılıyor, kase içerisine konulmuş olan çorba sıcak olarak servis yapılıyor. Herkes bu tepsiden içiyor. Çorbayı içerken hamurun soğuk, çorbanın ise sıcak olması gerekiyor.  Arabaşı geleneği binlerce yıldır İç Anadolu’ya özgü. İçine limon ve yoğun şekilde pul biber karıştırılarak sıcak yenen arabaşının kıvamını tutturan kadın, bölgemizde en hamarat ev hanımı olarak görülür. 50-60 yıl önce arabaşı tavşan ve ördek etinden yapılırdı. Konya’da avlanan tavşan, keklik ve kaz etinden yapılan arabaşı, son yıllarda avlanmaya getirilen sınırlamalar ve yoğun şehir hayatının av meraklılarının sayısını azaltmasıyla, artık çoğunlukla tavuk ya da hindi etinden yapılıyor.  Çorba, tavuk, hindi veya av kuşlarının eti, tereyağ, un, salça ile bol acılı yapılır, piştikten sonra limon ve kırmızı biber veya karabiber eklenir” dedi.

İBRAHİM BÜYÜKEKEN