Komşuluk ilişkileri apartman yaşamıyla zayıflıyor. Günümüzde değişen yaşam koşulları, komşuluk ilişkilerini de önemli ölçüde etkiliyor. Şehirleşme, bireyselleşme, yoğun çalışma hayatı, ekonomik sıkıntılar ve toplumsal güvenin azalması, komşular arasındaki bağların giderek zayıflamasına neden oluyor.
‘İNSANLAR DAHA TEMKİNLİ HAREKET EDER OLDU’
Günlük hayatın yoğunluğuyla birlikte özellikle büyükşehirlerde bireyler iletişim kurmaya yeterli zaman ayırmıyor. Sosyolog ve Aile Danışmanı Filiz Akman, günümüzdeki komşuluk ilişkilerinin zayıflamasındaki en temel nedenler arasında; şehirleşme, bireyselleşme yoğun çalışma hayatı, ekonomik sıkıntılar ve toplumsal güvenin azalmasının olduğuna dikkat çekti. Akman, “Özellikle metropollerde insanlar iş hayatının yoğunluğundan, günlük sorumluluklar nedeniyle komşularıyla iletişim kurmaya vakit bulamıyor. Bu ciddi manada sıkıntı doğurabiliyor. Biz ne zaman yataydan dikeye doğru büyümeye başladık, yoğunlaştık bu da komşuluk ilişkilerinin büyük ölçüde zayıflamasına sebep oldu. Eskiden bir mahalle kültürü vardı fakat şu anda artık insanlar aile ortamında bile daha bireysel yaşadıkları için komşuluk ilişkileri neredeyse hiç kalmamış durumda. Burada en önemli bir diğer neden de toplumdaki güvenin sarsılmasından kaynaklanıyor. Çıkan haberler, yaşanan olumsuz örneklerden dolayı insanlar birbirine güvenemiyor. Tanımadıkları kişilere karşı daha temkinli davranıyorlar, yakınlık kurmanın özel hayatlarına müdahaleye dönüşeceğinden endişe ediyorlar ve sık sık inanların yer değiştirmesi, kiracı değişimleri kuşaklar arasındaki yaşam tarzı farklılıkları, komşuluk bağlarının kalıcı hale gelmesini zorlaştırıyor. Eskiden insanlar aynı mahallede oturuyordu ve neredeyse o mahallede yaşayıp o mahallede vefat ediyorlardı. Günümüzde ise uzun süre aynı mahallede oturan kişilerin sayısı da çok azaldı. Komşuluk ilişkilerinin zayıflaması yalnızca insanların birbirinden uzaklaşmasıyla değil modern yaşamın getirdiği ekonomik, sosyal ve kültürel değişimlerle de doğrudan ilişkilidir. Özellikle apartmanlarda komşular arasında yaşanan sıkıntılar, gürültüler büyük problemler haline geliyor. Bu da maalesef tartışmalara, kavgalara ve kötü örneklere sebep oluyor” dedi.
KOMŞUNUN KAPISI RAHATLIKLA ÇALINIRDI
Akman, “Eskiden komşunun kapısı rahatlıkla çalınırken bugün insanların birbirine mesafeli yaklaştığını görüyoruz. Bu durumu toplumdaki güven mahremiyet ve samimiyet anlayışının değişmesi ile ilişkilendiriyorum. Günümüzde ise insanlar birbirlerinin özel yaşamlarına müdahale etmekten çekinmekte ve daha mesafeli ilişkiler kurmakta. En ufak mesela bir araba park yeri olsa bile çok büyük infiallere sebep olabiliyor. Bazıları bunları hani birbirlerine uyarıları normal değerlendirirken bazıları da sınırlarımız diyerek problem haline dönüştürebiliyorlar. Bir diğer önemli konu ise insanların yanlış anlaşılmaktan ve güvenlerinin kötüye kullanılmasından çekinmesinden kaynaklanmakta. Geçmişte daha doğal karşılanan bazı davranışlar bugün maalesef rahatsızlık oluşturuyor” diye konuştu.
‘BİRLİKTEN GÜÇ DOĞAR’
Eskiye dair en çok özlenen şeyin komşuluk ilişkilerin güçlü olması olduğuna vurgu yapan Akman, “Sınırlar eskiden ihlal ediliyordu, bazı durumlarda olabiliyordu fakat hani bir şekilde de bu durum tolere ediliyordu. Evet, insanların birbirlerine yakın olması için sürekli görüşmeleri gerekmiyor, birbirlerinin ihtiyaç duyduklarında yanlarında olacaklarını bilmeleri bile güçlü bir komşuluk ilişkisinin göstergesi olabilir, bu da çok önemli bir şey. Ne olursa olsun birlikten güç doğar diye düşünüyorum” ifadelerini kullandı.
SOSYAL İLİŞKİLERE AYRILAN ZAMAN AZALIYOR
Şehirleşme, apartman yaşamı ve büyükşehir kültürünün oluştuğunu söyleyen Akman, “Günümüzde ise özellikle yüksek katlı apartmanlarda ve büyük sitelerde insanlar aynı binada oturmalarına rağmen birbirlerini tanımıyor. Modern şehir yaşamının en dikkat çekici çelişkilerinden biri de maalesef büyükşehirlerde uzun uzun çalışma saatleri, trafik, günlük sorumluluklar, sosyal ilişkilere ayrılan zamanı azaltıyor. Eskiden insanlar haber almak, sohbet etmek veya birlikte vakit geçirmek için daha fazla yüz yüze iletişim kurarken bugün bu ihtiyaçların önemli bir bölümü dijital ortamlardan karşılanıyor. Bence asıl sorun teknolojinin varlığı değil, dijital iletişimin yüz yüze iletişimin yerini tamamen almasıdır. Teknoloji insanları birbirinden uzaklaştıran değil birbirine yaklaştıran bir araç olarak kullanılmalıdır” şeklinde konuştu.
EKONOMİK SIKINTILAR DA ETKİLİ OLDU
Ekonomik sıkıntılar, hayat pahalılığı ve toplumsal stresin komşuluk ilişkilerini olumsuz etkileyebildiğinin altını çizen Filiz Akman, şunları söyledi: “Ekonomik sorunlar yalnızca insanların maddi durumlarını değil psikolojik ve sosyal yaşamlarını da etkilemektedir. Özellikle hayat pahalılığı, geçim kaygısı, işsizlik ve gelecek endişesi insanların günlük yaşamlarında ciddi bir stres oluşturmaktadır. İnsanlar ekonomik sorumluluklarını yerine getirebilmek için daha fazla çalışmak zorunda kaldıklarında sosyal ilişkileri ayırabilecekleri zaman ve enerji kalmamaktadır. Maalesef bunun yanında ekonomik stres insanların birbirlerine karşı daha sabırsız ve tahammülsüz davranmalarına neden eden olabilmektedir.”
AİLELERE BÜYÜK GÖREV DÜŞÜYOR
Komşuluk ilişkilerinin yeniden güçlenmesi için ailelere ve topluma önemli görevler düştüğüne vurgu yapan Sosyolog ve Aile Danışmanı Filiz Akman, konuşmasını şu şekilde tamamladı: “Çocuklarımıza küçük yaştan itibaren yardımlaşma duygusunu, paylaşmayı, büyüklere saygı göstermeyi, empati ve dayanışma bilincini kesinlikle kazandırma konusunda bilinçli olmamız gerek. Bireysel açıdan baktığımızda işte komşuluk ilişkilerini güçlendirmek için büyük organizasyonlara ihtiyaç olmadığını düşünüyorum. Selamlaşma, hal hatır sormak özel günlerde, bayramlarda birbirini hatırlamak, kapısını çalmak, ihtiyaç duyduğunda yardım etmek bunlar küçük adımlarmış gibi ama çok önemli. Toplumsal olarak da özellikle yerel yönetimlerde bu konuda sorumluluk üstlenmesi gerekmektedir. Parklar, bahçeler, sosyal tesisler, ortak etkinlik alanları ve mahalle buluşmaları insanların birbirlerini tanımalarına katkı sağlayabilir.”