Hal hayali gerçekleşmedi

Geçtiğimiz yıl yapılan Hal Yasası, uygulama alanındaki sıkıntılar nedeniyle bir yıl ertelenmişti. 2012 Temmuz ayında tekrar ertelenen Hal Yasası, şimdi de 2013 Temmuz ayına kadar ertelendi. Komisyoncular, bu durumunun fiyat tutarsızlığına neden olduğunu söylüyor

Üreticiden tüketiciye ürünü doğrudan ulaştırmaya yönelik olarak hazırlanan yeni Hal Yasası, uygulama noktasında yaşanan sorunlar nedeniyle bir yıl ertelenmiş ve 2012 yılının Temmuz ayında yürürlüğe girmesi kararlaştırılmıştı. Aynı sorunlar devam edince yasa 2013 yılbaşına ertelendi ancak bu da yetmedi. Hal Yasası'nın 2013 Temmuz ayında yürürlüğe gireceği belirtiliyor. Hal yasasının sürüncemede kalması ise sebze ve meyve fiyatlarında dalgalanmalara neden oldu. Sebze ve meyve komisyoncuları, sebze ve meyve fiyatlarındaki ani dalgalanmaların ana nedeninin iklim koşulları değil, piyasadaki belirsizlik olduğu görüşünde.

DÜNYAYA ÖRNEKTİ AMA UYGULANAMADI

Konuyla ilgili Merhaba'ya değerlendirmede bulunan Konya Sebze ve Meyve Komisyoncuları Derneği İkinci Başkanı İbrahim Dönmez, “Hal yasasıyla ilgili geçtiğimiz yıl bir erteleme oldu. Bu yıl da yeni bir erteleme yapıldı. Bu durum hal esnafı başta olmak üzere üreticilere sıkıntılar getirdi.

5957 sayılı yasa çıkarken tüketici baz alınarak, tüketiciye daha kaliteli ve ucuz ürünü sunmak maksadıyla çıkarılmıştı. 2012'nin temmuz ayında kanuna istinaden hal yönetmeliği çıktı. Yönetmeliğin esas ve usulleri pratikteki uygulamaları zor olduğu veya tam yerine oturmadığı için, ticari alt yapı eksikliklerinden dolayı 2013'ün birinci ayına kadar ertelendi. Birinci ay geldiğinde 2013 temmuz ayına kadar tekrar ertelendi. Tabi bu durum, ürünlerde fiyat istikrarına ve dengesine olumsuz yönde etki etti. Şimdi bize, ürünlerin fiyatlarının neden arttığını soruyorlar. İklim şartlarına bağlı olarak bir artışın olduğu düşünülüyor. İklim fiyatları sebze ve meyve fiyatlarının artmasında tek faktör değildir. Birçok etken vardır. Bu düzenleme de her türlü olumsuz faktörleri ortadan kaldıracak bir yasa niteliğinde ortaya çıktı. Dünyaya örnek olabilecek bir yasa teşkil edildi ülkemiz tarafından. Ama bir türlü uygulamaya koyulamadı” ifadelerini kullandı.

HAL BORSAYDI, BU ÖZELLİĞİNİ YİTİRDİ

1995 Hal Yasası'nda yapı ile işlev arasında bir uyumluluk olduğunu söyleyen İbrahim Dönmez, “Perakendeciler bazında düşünüldüğünde hallerden belli bir miktarda mal almak zorunluluktu. Bu yasa ile birlikte güzel bir bina yapımı öngörülürken, içindeki alıcılar tamamen istediği yerden mal alabilir hale getirildi. Dolayısı ile müşteri potansiyeli elinden alınmış ve güzel binalardan oluşan bir hal hayal edildi. Bunun adı da üretimden tüketime modeli olarak çizildi. Bu etken, fiyat istikrarsızlığını daha da artırdı. Çünkü haller bir borsa niteliği taşıyordu. Bütün alıcılar buradan aldığı için anlık bir piyasa oluşuyordu. Alıcılar her yerden yani hal dışı tüccarlardan alabilir konuma getirildiği için bir takım fiyatlarda dengesizlik olabildi. Bunlar da Konya'da herhangi bir markette bir ürün 30 kuruşsa, diğer markette 1 TL'ye kadar yükselebilmesine neden oldu. Aynı pazardaki bir ürün başka bir pazarda çok farklı bir fiyata satıldı. Bu olay, hallerden alışveriş yapmamadan doğdu” dedi.

FİYATLARI TÜKETİCİ BELİRLER

Fiyatlardaki yükselmenin sadece iklim şartlarından kaynaklanmadığını vurgulayan Dönmez, “Elbette ki iklim faktörlerinin de etkisi var. Üretim, açık tarlalarda veya açık seralarda üretilen ürün konumundan, kapalı seralarda üretilen ürün konumuna döndü. Yapılan masrafların, girdilerin fazla olması ürünlere fiyat artışı olarak yansıdı. Birim alandan tarlalarda daha fazla ürün elde edilirken, kapalı sera alanlarında daha az ürün elde edilir oldu. Bu durum da fiyatlara yansıdı. Şunun da bilincine varılması lazım, iklim faktörü olduğu sürece ürünlerdeki fiyatlarda artış veya düşüş yaşanacaktır. Bunun için tüketici ile birlikte bir sistem oluşturmak gerekir. Bir ürüne çok talep olursa, o ürünün fiyatı da artar. Tüketici bu konuda bilinçlendirilmelidir. Bir ürün pahalandığı zaman o günkü tüketimini azaltarak bu fiyatlar geri tepecektir. Fiyatlardaki dengesizlikleri tüketici bilincinde de aramak gerekir” diye konuştu.

GELECEĞİN ANTALYA'SI KONYA OLACAK

Sebze ve meyvede şimdiye kadar bir don olayının görülmediğini, ancak sıcaklıkların daha da düştüğü dönemde don tehlikesinin oluşabileceğini aktaran  Konya Sebze ve Meyve Komisyoncuları Derneği İkinci Başkanı İbrahim Dönmez, “Öyle bir iklim yaşıyoruz ki, 5-6 senedir iklim yöre yöre değişiklik gösteriyor. Antalya bölgesine baktığımız zaman bir yeri sel ve afat götürürken, bir başka bölge tamamen serbesttir. Ülkemizde sebze ve meyve ticaretine yönelik üretilen ürünler her bölgeye dağılmış durumda. Bugün Antalya'da bir sorun yaşanıyorsa, başka bir yöre o açığı kapatabilecektir. Ülkemizde ürün kıtlığı diye bir şey yoktur. Konya geleceğin Antalya'sı olabilir. Özellikle Göksu'yu kullanacak olduğumuz projeyle, Beyşehir Gölü'nün 40 katı kadar bir su potansiyelinin Konya Ovası'na aktarılması çok büyük bir nimettir. Konya'da seracılık daha da gelişecektir. Konya olarak ucuz ürün üretecek ve çevremize de sebze ve meyve ürünleri satabilecek konuma geleceğiz” dedi.

merhabahaber.com