Gece yeme sendromu ilk defa 1955 yılında ortaya çıkarılan obeziteye etki ettiği bilinen bir psikolojik süreçtir. Özellikle sabahları yemek yiyememe daha çok akşamları artmış iştahla beraber aşırı besin tüketimi ve uykusuzluğunda eşlik ettiği bilinen duruma daha sonraları beslenme için uykudan uyanmak tanımı da eklenmiştir. Bu sendrom ile ilgili yapılan çalışmalar artsa da hastalığın ortaya çıkarılması ve klinik izlemi oldukça zordur. Toplumda yaklaşık %1,5’inde görülmektedir.
Bu durumu genellikle stresli bir yaşam tarzı olan kişilerde daha belirgindir ve şişmanlığa da neden olabilir. Yapılan çalışmalarda obez bireylerin büyük bir kısmının gece yeme yedikleri durumu da saptanmıştır. Gece yeme sendromu olan kişilerde stres hormonu dediğimiz kortizol hormonu ve beyinden salgılanan CRH hormonunun salgılanmasında ve strese verdikleri cevapta anormallik bulunmaktadır.
Neler oluyor?
Gece yeme sendromunda, yemek yeme ve uyku uymanın biyolojik ritimleri farklılaşmıştır. Enerjinin vücuda alımında azalma ve gecikme meydana gelir. Sonuç olarak bu kisilerin, sabahları iştah ve yemek yemeleri baskılanır, beslenme döngüsü akșam ve geceye kayar. Ancak uyku döngüsü bozulmaz. Yeme ve uyku ritmi arasında 2 ile 6 saatlik bir gecikme vardır. Gece yemek yeme ile beden kitle indeksi arasında doğrudan bir ilişki gösterilmesine rağmen gece yemek yeme sendromunun obeziteden daha önce oluşup ve obeziteye neden olduğu daha tam olarak açıklanamamıştır.
Kadınlarda daha çok görülüyor!
Özellikle obezitenin sık görüldüğü 40 yaş kadınlarda ortak sorun çoğu zaman gece atıştırmalarıdır. Kadının sosyal rolü nedeniyle eşi, çocukları, kendi işi, diğer aile fertleri gibi çevredeki insanların ihtiyaçlarını karşılamak için hep kendinden vererek kendi zamanı orantılı kullanmayıp ancak kendine ayıracağı boş vakitleri gece yarısına sıkıştırabiliyor. Kitap okuyor, evi temizliyor ve topluyor ve birazda internet başında zaman geçireyim derken acıkıp mutlaka yeme davranışı gösteriyor. İşte bu nedenler de kadını bu yaş ve cinsiyet değişkenlerine bağlı olarak risk grubu içerisine sokuyor.
Karbonhidrat daha çok gece alınıyor!
Bu tip hastalarla yapılan çalıșmalarda, gece geç saatlere kalan kalori alımı ve alınan günlük toplam kalori miktarının daha fazla olması ile beraber geceleri yenen yiyecek miktarının daha da arttığı gösterilmiștir. Bu kişilerin gece beslenme örüntüsü % 70 karbonhidratlar iken gündüz bu oran % 47’lere kadar düşmektedir.
Bu kişilerin yaklaşık yarısında ekmek, günlük ürünler ve șekerlemeleri gece atıştırmalarında tercih ettiklerini bildirilmiștir. Yani akşam atıştırmalarında tükettikleri karbonhidrat/ protein oranı oldukça yüksektir. Gece aşırı yemek yenmesi ve kişinin kendisini tok hissetmesi sabahları kahvaltı etme isteğini azaltacak ve öğleye kadar bir şey yiyemeyecektir.
Karbonhidrat miktarı artışına bağlı insülin artmasıyla ilgili bu beslenme biçimi triptofanın beyne geçișini ve daha sonra serotonine dönüșümünü kolaylaștırır. Serotonin uykunun bașlamasında pozitif etkisi vardır.
Depresyon nedeni olabilir!
Gece yemek yeme sendromu olanlar olmayanlara göre daha depresif bir duygudurumuna sahiptirler ve bu durum saat 4’ten sonra ortaya çıkmasına bağlı gece dönemi daha belirgin bir depresyon gözlenir.
Gece yeme sendromunun obeziteye yol açıp açmadığı daha henüz net olarak tanımlanmamıştır. Yapılan bazı çalıșmalar da gece yemek yemenin obeziteye giden bir yol olduğu ileri sürülse de, bir çok yeme sendromu olan kişilerin aşırı kilolu olmadığı ve gece yemek yemeyi bir sorun olarak görmediği bildirilmiştir.
Altta yatan nedenin bir hekim tarafından araştırılması, fizyolojik ve piskolojik nedenlerin tedavisine acilen başlanması ve aynı zamanda nedeni her ne olursa olsun mutlaka bir diyetisyen eşliğinde yetersiz beslenmenin ortadan kaldırılacak şekilde sağlıklı bir beslenme planı oluşturulması ile gece yeme sendromu ortadan kolaylıkla kaldırılabilecektir.