Adnan Menderes Sebze ve Meyve Hali'nde taze fasulyenin fiyatı 4 TL'yi bulurken patatesin fiyatı ise 2 liraya kadar düştü. Yılda yaklaşık 500 bin ton sebze ve meyvenin pazarlandığı Hal'de, Antalyalı kamyoncuların yaptığı kontak kapatma eylemi nedeniyle işler durgun.
Adnan Menderes Sebze ve Meyve Hali, yılda yaklaşık 500 bin ton sebze ve meyve pazarlıyor. Yaz-kış demeden bölgesine sebze ve meyve akışını sağlayan Adnan Menderes Sebze ve Meyve Hali'nden günde bin 386 ton sebze ve meyve satışı yapılıyor. Hal'de en çok satılan sebze patates, en çok satılan meyve ise portakal ve mandalina. Hal'de yaklaşık 90 esnaf bulunuyor. Hal'de, Antalyalı kamyoncuların yaptığı kontak kapatma eylemi nedeniyle işler durgun. Sebze ve meyve girişinde düşüş var. Konya'ya sebze ve meyve en çok Antalya ve Mersin'den geliyor. Son dönemlerde zam şampiyonu olan patatesin halden çıkış fiyatı ise 2 liraya düştü. Konya Sebze ve Meyve Komisyoncular Derneği Başkanı Adnan Pirinç, gazetemize sebze ve meyve fiyatlarıyla ilgili değerlendirmelerde bulundu. Pirinç, “Türkiye'nin yıllık sebze ve meyve üretimi 45 milyon ton. Patates ve soğanı da kattığımızda bu sayı 70 milyon tonu buluyor. Konya Hali'nde yıllık 500 bin ton civarında ürün satılıyor. Günde bin 386 ton, ayda 41 bin 600 ton satış yapılıyor. Hal'e günde ortalama 69, ayda ise 2 bin 70, yılda ise 24 bin 800 kamyon giriyor” diye konuştu.
HAL'LER ÇİFTÇİNİN GARANTÖRÜ
Hallerin çiftçilerin garantörü olduğunu kaydeden Pirinç, “Yıllarca hal ile çiftçinin arasını bozmaya çalıştılar. Haldeki sebzelerin çıkış fiyatı ile perakendeki sebze ve meyve fiyatlarının arasında uçurum var. Yeni Hal Yasası devrim niteliğinde. Uygulamaya konulan Hal Yasası'nın olgunluk kazanmasını bekliyoruz. Yasa tam anlamıyla uygulamaya girdi. Türkiye'de 70 milyon ton sebze ve meyve üretimi var. Bir bakıyorsunuz 20 milyon ton ürün çürük olarak gösteriliyor. Bu mümkün değil. Kayıt dışılık çok fazla. Yeni yasayla herkes, ürünün hangi şartlarda, ne kadar üretildiğini ve kaça satıldığını bilecek. Arz talep dengesi çok önemli. Geçen sene patates üreticisi battı. Bir tarım üreticisi 4 bin 500 ton patatesi çöpe döktü. Bu sene de 10 bin ton patatesle köşeyi döndü. Sistem çürük. Bu sistem yeni yasayla değişiyor. Yeni yasa üretici ve satıcının önünü açıyor. İhtiyaca göre üretim yapılacak” diye konuştu.
TAZE FASULYE 4 LİRAYI BULDU
“Hal'deki sebze ve meyvelerin fiyatı ortalama 1 lira” diyen Pirinç, şunları söyledi: “Halde en çok patates ve soğan satılıyor. Kışın domates ve salatalık pek satılmıyor. Patates ve soğan 12 ay tüketiliyor. Patatesin sürüm miktarı yüzde 60, domatesin ki yüzde 40 oranında. Türkiye'de 25,5 milyon hektar arazi var. Bunun 1 milyon 400 bin hektarı sebze üretiminde, 790 bin hektarı ise meyve üretiminde kullanılıyor. Meyvenin üretim miktarı daha fazla. Bugünlerde narenciye satışları fazla. Yazın ise karpuz ve kavun satılır. Halde patatesin ateşi biraz düştü. Patates halde 2 liraya kadar düştü. Domatesin fiyatı 1-1,5 lira arasında. Narenciye fiyatları 70 kuruş ile 1 lira 20 kuruş arasında değişiyor. Haldeki en pahalı sebze ise taze fasulye, en pahalı meyve ise ithal muz. İthal muzda da ciddi bir artış söz konusu. Muzun kilosu da taze fasulye gibi 4 TL'yi buldu.”
HAL'DE İŞLER DURGUN
Ayrıca hal esnafı da, Antalyalı kamyoncuların yaptığı kontak kapatma eylemi nedeniyle işlerde durgunluğun olduğunu söyledi. Esnaflar, “Konya Hali'ne her gün onlarca kamyon giriyor. Birkaç gündür hale giren kamyon sayısında bir düşüş var. Bu da hale gelen ürünün miktarında düşüşün olduğunu gösteriyor. Bu nedenle işler biraz durgun. Kamyoncuların yaptığı eylem birebir bizi etkiledi. Her mesleğin kendine göre sorunları var” açıklamasında bulundu.
Kaçak pazarcılar denetlensin
Öte yandan vergisini ödeyen pazar esnafı, vergisi ödemeyen kaçak satıcılar yüzünden mağdur oluyor. Bu durumdan yakınan Muhacir Pazarı Başkan Vekili Cengiz Yılmaz, “Kayıt dışı pazarcılık yapanların sayısı oldukça fazla. Maliye vergisini ödemeyen pazarcıları denetlemeli. Vergisini ödemeyen ve haksız rekabete neden olanların önü kesilmeli. Yürürlükte olan yasalar çerçevesinde, kanunların tam uygulanması ile bu sorun ortadan kaldıracaktır. Ben 500 ile 600 lira arasında vergi ödüyorum. Toptan aldığım sebze ve meyveyenin fiyatını da vergi doğrultusunda yükseltiyorum. Fakat vergisini ödemeyen ve kaçak pazarcılık yapanlar, meyve ve sebzelerin toptan fiyatı üzerine 25 kuruş ekleyerek müşteriye sunabiliyor. Ben vergimi ödediğim için bunu yapamıyorum. Kar edebilmek için meyve ve sebzelerin toptan fiyatına en az 50 kuruş eklemek zorunda kalıyorum. Bu da pazarcılıkta haksız rekabete yol açıyor. Kendimden örnek verdiğim bu durum, vergisini ödeyen bütün pazarcılar için geçerlidir” dedi.
ADEM DEMİREL merhabahaber.com