Enflasyon oranları açıklandı. 2010 yılı Aralık ayında 2003 Temel Yıllı Üretici Fiyatları Endeksi’nde bir önceki aya göre %1,31, bir önceki yılın Aralık ayına göre %8,87, bir önceki yılın aynı ayına göre %8,87 ve on iki aylık ortalamalara göre %8,52 artış gerçekleşti. Tüketici Fiyatları Endeksi’nde bir önceki aya göre %-0,30 düşüş, bir önceki yılın Aralık ayına göre %6,40, bir önceki yılın aynı ayına göre %6,40 ve on iki aylık ortalamalara göre %8,57 artış gerçekleşti. www.tuik.gov.trEnflasyon bir ekonomide fiyatlar genel seviyesinin sürekli olarak yükselmesidir. Buna göre sadece bir malın fiyatının yükselmesi veya düşmesi enflasyon değildir. Buna göre geçici fiyat artışları enflasyon değildir. Enflasyonla toplam arzla toplam talep arasındaki denge bozulur ve talep veya arz şoku meydana gelir. Yani talep enflasyonu veya maliyetten dolayı arz enflasyonu oluşur. Enflasyon gelir dağılımını bozar; sabit gelirliler aleyhinedir. Enflasyonunun tasarrufa ve yatırıma etkisi reel faiz oranı ile ilgilidir. Enflasyonda ithal mallar ucuzlar, dış ticaret açığı artar. Enflasyonda borç veren kayıplı olur, borç alan daha karlı olur. Böylece yabancı, kıymetini koruyan paralara talep artar.
Enflasyon sürecinde tüm malların fiyatları eşit olarak artmaz; toplumdaki kesimler enflasyondan çeşitli düzeylerde etkilenirler. Enflasyon bir vergi fonksiyonuna da sahiptir. Bu mikro etkilerinin yanında çalışmayı, tüketimi, tasarruf ve yatırımı etkilediğinden belirsizlik, spekülasyon makro ekonomi açısından önem taşır.
Herkesin enflasyonu farklıdır; pazara giden kişi bir önceki ay veya bir önceki yıl aldığı fiyatlar karşılaştırıyor. Türkiye İstatistik Kurumu üretici ve tüketici fiyatlarıyla (www.tuik.gov.tr), gayrisafi yurt içi hasıla zımni deflatörü yanında, İstanbul’da Ticaret Odasının İstanbul Ücretliler geçinme endeksi yayınlıyor. www.ito.org.tr Bu indeks, ücretle çalışanların tüketim harcamalarına dayanmaktadır. Konya’da Ticaret Odası da bazı malların fiyatlarını yayınlıyor. Dolayısıyla enflasyon oranları yayınlanmaktadır. www.kto.org.tr
Tüketici fiyatları indeksi kapsamında (şehirlerdeki) 446,üretici fiyatları indeksinde 779 mal sepete dahildir. Bu sepetteki malların sayısı zaman içinde değişmez. Yine malların ikamesi, daha önce piyasada olmayan yeni malların durumu, üretilen mallardaki kalite artması dikkate alınmaz. Dışsal faktörlerden etkilenen kalemler hariç tutulursa çekirdek enflasyon elde edilir. Ayrıca gayrisafi yurtiçi hasıla deflatörü ise ekonomideki tüm mal ve hizmetlerin fiyatlarındaki değişmeleri kapsadığından yurtiçinde üretilen malları esas alır. Yine değişken bir sepet niteliğindedir.
Son oranlarda alkol ve tütün ürünlerinde artış, gıdada düşme olmuştur. Ancak mevsimsel dalgalanmalara göre değişme olmaktadır. Mesela hava şartları kötüleşince balık fiyatları artmaktadır.
Faiz politikaları enflasyona göre değişmektedir. Merkez Bankası para politikalarını düzenlerken sıcak para girişi ve cari açığa karşı üretilecek politikalarda faiz indirimini desteklemektedir. Para basarak işsizliğe çözüm aranabildiği iddia edilebilir; ama enflasyon artışıyla en büyük zararı yine sabit ve dar gelirliler çeker. Dünyadaki enflasyon artışı (özellikle ithal enflasyon) etkili olmaktadır. Memur ve işçi ücretlerinin enflasyon artışlarına göre artmaktadır.
Tüketici fiyatları ile üretici fiyatları (tüketim malları üretmek için kaynaklar) arasında fark vardır.
Rakamlarla oynanması iddiası çok tutarlı olamaz. Çünkü bu öyle bir oyun bir sonraki ayda ortaya çıkar. Bu nedenle indeksleri düzenlemek bir uzmanlık işidir.
2010 yılında hane halklarının gıda harcamaları artmıştır. Özellikle temel gıda maddeleri düşük gelirli kesim için daha önemli hale gelmektedir. Üretici fiyatlarının tarım kesiminde daha fazla arttığı görülmektedir. Enflasyon son yıllarda aşağıya çekilmekle beraber 6-11 aralığında tutunmuştur. Ilımlı enflasyonun istihdamı ve üretimi artırdığı sonucuna varan iktisatçılar bulunmaktadır.
Geçtiğimiz ay, Diyanet İşleri Başkanlığı enflasyon konusuyla ilgili bir istişare toplantısı yaptı. Ağırlıklı olarak da enflasyon, faiz ilişkisi ele alındı. Tartışmaları verimli olduğu bir toplantı oldu.
Enflasyon sürecinde tüm malların fiyatları eşit olarak artmaz; toplumdaki kesimler enflasyondan çeşitli düzeylerde etkilenirler. Enflasyon bir vergi fonksiyonuna da sahiptir. Bu mikro etkilerinin yanında çalışmayı, tüketimi, tasarruf ve yatırımı etkilediğinden belirsizlik, spekülasyon makro ekonomi açısından önem taşır.
Herkesin enflasyonu farklıdır; pazara giden kişi bir önceki ay veya bir önceki yıl aldığı fiyatlar karşılaştırıyor. Türkiye İstatistik Kurumu üretici ve tüketici fiyatlarıyla (www.tuik.gov.tr), gayrisafi yurt içi hasıla zımni deflatörü yanında, İstanbul’da Ticaret Odasının İstanbul Ücretliler geçinme endeksi yayınlıyor. www.ito.org.tr Bu indeks, ücretle çalışanların tüketim harcamalarına dayanmaktadır. Konya’da Ticaret Odası da bazı malların fiyatlarını yayınlıyor. Dolayısıyla enflasyon oranları yayınlanmaktadır. www.kto.org.tr
Tüketici fiyatları indeksi kapsamında (şehirlerdeki) 446,üretici fiyatları indeksinde 779 mal sepete dahildir. Bu sepetteki malların sayısı zaman içinde değişmez. Yine malların ikamesi, daha önce piyasada olmayan yeni malların durumu, üretilen mallardaki kalite artması dikkate alınmaz. Dışsal faktörlerden etkilenen kalemler hariç tutulursa çekirdek enflasyon elde edilir. Ayrıca gayrisafi yurtiçi hasıla deflatörü ise ekonomideki tüm mal ve hizmetlerin fiyatlarındaki değişmeleri kapsadığından yurtiçinde üretilen malları esas alır. Yine değişken bir sepet niteliğindedir.
Son oranlarda alkol ve tütün ürünlerinde artış, gıdada düşme olmuştur. Ancak mevsimsel dalgalanmalara göre değişme olmaktadır. Mesela hava şartları kötüleşince balık fiyatları artmaktadır.
Faiz politikaları enflasyona göre değişmektedir. Merkez Bankası para politikalarını düzenlerken sıcak para girişi ve cari açığa karşı üretilecek politikalarda faiz indirimini desteklemektedir. Para basarak işsizliğe çözüm aranabildiği iddia edilebilir; ama enflasyon artışıyla en büyük zararı yine sabit ve dar gelirliler çeker. Dünyadaki enflasyon artışı (özellikle ithal enflasyon) etkili olmaktadır. Memur ve işçi ücretlerinin enflasyon artışlarına göre artmaktadır.
Tüketici fiyatları ile üretici fiyatları (tüketim malları üretmek için kaynaklar) arasında fark vardır.
Rakamlarla oynanması iddiası çok tutarlı olamaz. Çünkü bu öyle bir oyun bir sonraki ayda ortaya çıkar. Bu nedenle indeksleri düzenlemek bir uzmanlık işidir.
2010 yılında hane halklarının gıda harcamaları artmıştır. Özellikle temel gıda maddeleri düşük gelirli kesim için daha önemli hale gelmektedir. Üretici fiyatlarının tarım kesiminde daha fazla arttığı görülmektedir. Enflasyon son yıllarda aşağıya çekilmekle beraber 6-11 aralığında tutunmuştur. Ilımlı enflasyonun istihdamı ve üretimi artırdığı sonucuna varan iktisatçılar bulunmaktadır.
Geçtiğimiz ay, Diyanet İşleri Başkanlığı enflasyon konusuyla ilgili bir istişare toplantısı yaptı. Ağırlıklı olarak da enflasyon, faiz ilişkisi ele alındı. Tartışmaları verimli olduğu bir toplantı oldu.