Konya’da yer alan birçok türbe ilginç hikayesiyle dikkatlerden kaçmıyor. Bunların arasında yer alan Pisili Baba (Pir Esad Sultan)Türbesi’nin hikayesi ise ilgi çekiyor.
Kedilere duyduğu sevgiden dolayı ‘Pisili Baba’ olarak da anılan Pir Esad Sultan'a ait olan türbede rivayete göre kedisiyle yan yana olduğu iki sanduka bulunuyor. Selçuklu Döneminin meşhur şeyhlerinden biri olan Pir Esad Sultan’ın başucundaki kitabeden onun, 662/1263 yılında vefat ettiği anlaşılıyor. Pir Esad'ın, Hz. Mevlana'nın öğrencisi olarak anıldığı da öne sürülüyor. Karamanoğulları beylerinden Musa Paşa tarafından 1440 yılında yeniden yaptırılan türbe, moloz taş ve tuğla karışımı duvarlara sahip bir yapı.
KEDİYE AİT OLDUĞU SÖYLENEN SANDUKA
Kapısı doğu yönünde yer alan türbenin kuzey, güney ve batı duvarlarının alt taraflarında ikişer büyük pencere, üst kısmında ise dört yönde birer küçük pencere bulunuyor. Türbenin ortasında, 1263 yılında vefat eden Pir Esad Sultan'a ait sanduka ve bu sandukanın sol ayak ucunda küçük bir tahta sanduka yer alıyor. Bazı kaynaklarda yer alan rivayetlere göre, bu küçük sanduka, "Pisili Baba" olarak anılan Pir Esad'ın çok sevdiği kedisine ait olduğu rivayet ediliyor.
HAYVANLARA MERHAMET EDEN BİR VELİ
Pisili Sultan hakkında şu bilgiler bulunuyor: “Halkın Pisili Sultan diye andığı bu büyük veli, Mevlâna’dan on yıl kadar önce vefat etmiştir. Adından da anlaşılacağı üzere, kedileri çok seven Pir’in vasiyeti üzerine, kedisi de sandukasının sol tarafına ve ayakucuna doğru gömülmüştür. Mahlûkâta merhamet ve sevgi, İslâm’ın en önemli umdelerinden biridir. Onun için; “Merhamet etmeyene merhamet edilmez.” buyrulmuştur. Zamanla her iki ismi de kullanılmaz olur. Ebu Hureyre (Raziyal-lahü Anh) Hazretleri, bu isimleri Peygamber Efendimiz koydukları için, o isimlerini çok sever ve kendilerine herkesin, öyle hitap etmelerini isterlermiş. Ebu Hureyre (Raziyallahü Anh), beş bin üç yüz yetmiş dört hadis rivayet etmişlerdir. En çok hadis rivayet eden ashabın başında gelen Ebu Hureyre Hazretleri, 78 yaşlarında oldukları hâlde, 59. h. yılında Medine’de vefat etmişlerdir. Pir Esad Sultan’in kabir kitabesinin Türkçesi şöyledir: Ashabın ileri gelenlerinden Ebu Hureyre (Raziyallahü Anh) de kedi sevgisiyle meşhurdu. İslâmiyetten önceki ismi Abdüşşems iken, Müslüman olduktan sonra, Abdurrahman adını almıştı. Bir gün, kucağında bir kedi ile evine doğru giderken Peygamber Efendimiz’le karşılaşırlar. Peygamber Efendimiz: “Rahim ve Rahman Yüce Allah adıyla. Her canlı fânidir. Ancak Allah bâkidir. Bu türbe; ulu, yüksek şöhretli Şeyh, dünyada Allah’ın Velisi Şeyh Esad’ın türbesidir. Allah’ın rahmeti üzerine olsun. 622 yılında vefat etti.” Türbe, Konya’mızda mevcut türbelere göre oldukça bakımlı gözükmektedir. Türbe içerisinde ve dışında rastgele konulmuş taşlar vardı. Burada bulunan taşlar bir araya toplanarak İ. Hakkı Konyalı’nın da belirttiği gibi burası, bir taş müzesi hâline getirilebilir. Taşların bir kısmı toprak altında kalmış ve bir kısmı da kaldırım ve merdivenlerde kullanılmıştır. Türbe ve zaviye çevresi asırlarca Pir Esat Mahallesi olarak anılmıştır. Pir Esad Zaviye ve Türbesi için, Hem Selçuklu hem de Karamanoğlu döneminde pek çok vakıf tesis edilmiştir. Çevresindeki mahallelerde pek çok gayrimenkul, doğuda Evdireşe’ye (Evdireşe dahil) kadar geniş bir alan Pir Esat Vakfına dahildir. Fakih Dede Mahallesi’nde 17 Şubat 1691 tarihli bir ev satışından ev yerinin, Pir Esat Vakfına mukataalı olduğu anlaşılmaktadır. Yine 18-27 Kasım 11714 tarihli bir berat da zaviye evkafı tevliyeti ile ilgilidir. Günümüzde bu zengin vakıflardan eser kalmamış, hepsi özel mülkiyete geçmiştir.”