TARİH ÇOK ÇABUK YIPRANIYOR
TARİH, MUKADDERATIYLA BAŞ BAŞA
Tarihi yapıların bir çoğunun restorasyonu yapıldığı halde işlevsel kullanılmadığı için çok çabuk yıprandığını söyleyen Araştırmacı-Yazar Dr. Hasan Özönder, “Sivil ve dini yapıların bir çoğu zamanla ihmal ediliyor, mukadderatıyla baş başa bırakılıyor. Bu nedenle harap olup tarih sayfalarından siliniyor. Bunu önlemek için son dönemde iyi bir çalışma yapıldı. Fakat restorasyonu yapılan binalar yine yalnız bırakıldı” dedi.
TARİHİ YAPILARI STK’LAR DEĞERLENDİRSİN
Büyük emek ve maddi külfet harcanarak gün yüzüne çıkarılan tarihi binaların çok çeşitli değerlendirilebileceğini söyleyen Hasan Özönder, bu binaların Konya yemeklerinin tanıtıldığı restoran, araştırma merkezi, aşıklar kahvesi, şehir müzesi gibi kullanılabileceğini söyledi. Konya Sivil Toplum Kuruluşları İcra Heyeti Başkanı Latif Selvi de, sivil toplum kuruluşlarına verilmesini istedi.
Tarihi yapılar yaşatılmalı
Köklü bir tarihi geçmişe sahip olan Konya, bu misyonu ile bir çok tarihi yapıta sahip. Bu tarihi yapıtların büyük bir bölümünün restore edilmesine rağmen işlevsel kullanılmadığı belirtiliyor
Tarihte bilinen ilk yerleşim yerlerinden biri olan ve Anadolu Selçuklu Devleti’nin payitahtı olan Konya, bu özelliği bir çok eski yapıta ve tarihi esere sahip. Bu tarihi eserlerin bir kısmı zaman içerisinde bakımsızlıktan ve ilgisizlikten yok olup gitmişken, bir kısmı ise günümüze kadar varlığını sürdürebilmiş. Selçuklular döneminde yaptırılan ve İpek Yolu üzerinde bulunan Zazadin Hanı, Beyşehir Yolu üzerinde bulunan Akyokuş Hanı, Karatay Belediyesi Eski Hizmet Binaları, Bosna Hersek Fahri Konsolosluğu bahsi geçen binalar arasında yer alıyor. Restorasyonu yapılan bu binaların işlevsel olarak kullanılmaması nedeniyle daha çabuk yıprandığı ve yıkılmaya mahkum bırakıldığı ifade ediliyor.
SİVİL VE DİNİ YAPILAR İHMAL EDİLİYOR
Şehrin resmi ve özel kurum ve kuruluşlarının imkanları el verdiği ölçüde eski yapıları onardıklarını ifade eden Araştırmacı Yazar Dr. Hasan Özönder, yanlış anlayışın bir sonucu olarak sivil ve dini yapıların bir çoğunun zamanla ihmal edildiğini, mukadderatıyla baş başa kaldığını ve pek çoğunun bu nedenle harap olup tarihe karıştığını ifade etti. Belediyenin ve Vakıflar Bölge Müdürlüğü’nün son dönemde yaptığı çalışmalar neticesinde tarihi yapıların büyük bir bölümünün onarılarak günümüze kazandırıldığını dile getiren Dr. Hasan Özönder, “Büyük masraf ve emeklerle onarılarak diriltilen tarihi yapılardan bir çoğu maalesef yeni görev ve işlev kazandırılmadığı için hem yeterince faydalı olamaz durumda bulunmakta, hem de kısa bir süre sonra yeniden masraf ve onarıma ihtiyaç duymaktadır. Bu olumsuz duruma engel olmak için büyük emek ve masrafla onarılan tarihi yapılarımıza millet ve memleketimiz için bir alanda faydalı olacak bir görev yüklemeliyiz. Mesela, Selçuklu Belediyesi’nin büyük çabalarla onardığı Zazadın Hanı (Saadettin Bey Kervansarayı) henüz bir işlev kazanamamıştır. Birkaç sene sonra cehaletin kurbanı olarak taşlarını, tuğlalarını eskiden olduğu gibi sökerek tekrar ahır ve samanlık yapımında kullanır hale gelmesinden endişe ediyorum. Yine aynı şekilde Hacıveyis Camii’nin yanındaki eski bir ilkokul olan tarihi yapının büyük masraflarla yeniden yapılması ile yaşamını bir görev verilmemesi nedeniyle bir süre sonra yer yer de olsa harap olabilir” diye konuştu.
İSTENİRSE ÇOK GÜZEL DEĞERLENDİRİLİR
Vakıflar Bölge Müdürlüğü’nün yıllardan bu yana harf durumda olan Sabihi Ata Zaivyesi’ni onardığını ve müze olarak hizmete sunduğunu söyleyen Dr. Hasan Özönder, bunun kültürümüze büyük katkılar sağladığını dile getirdi. Yapılan ve yapılacak olan bu tür onarımların sonunda tarihi yapıların resmi veya sivil kuruluşların faaliyetlerine sunulmasının yerinde olacağını ifade eden Özönder, “Tadilat çalışmaları tamamlandıktan sonra yeniden hayata döndürülen bu tür tarihi yapılar İstanbul, İzmir, Bursa ve Ankara’da olduğu gibi araştırma merkezi, şehir müzesi, aşıklar kahvesi veya Konya yemeklerinin yapıldığı lokanta olarak kullanılabilir” dedi.
RESTORASYONU ANLATAN KİTABELER YAZILMALI
Yapılan onarımlarına dair bilgi veren herhangi bir kitabenin olmamasının da büyük bir eksiklik olduğuna dikkat çeken Araştırmacı Yazar Dr. Hasan Özönder, “Yapılan hizmetlerin sahibi, yılı, hangi amaçla kullanıldığı hakkında 50-100 yıl sonraki nesillere sağlıklı bilgi verecek onarım, genişletme, yenilemeye dair bir kitabe muhakkak bulundurulmalıdır. Mesela Zazadın Hanı’nda, Akyokuş Hanı’nda, Konya Konağı’nda bu bilgileri gösteren bir kitabe maalesef mevcut değildir.
İkinci konu ise yapılan onarımlara dair bilgi veren herhangi bir kitabeye yer verilmemesidir. Halbuki yapılan hizmetlerin sahibi, yılı, hangi amaçla kullanıldığı hakkında 50-100 sene sonraki nesillere sağlıklı bilgi verecek onarım, genişletme, yenileme çalışmalarına dair bir kitabe muhakkak yerleştirilmelidir. Mesela Zazadın Hanı’nda, Akyokuş Hanı’nda, Konya Konağı’nda bu bilgileri gösteren bir kitabe maalesef mevcut değildir. Halbuki, gerek Selçuklu, gerek Karamanoğlu ve gerekse Osmanlılar döneminde onarım faaliyetlerini gösteren orijinal kitabeler 200 sene sonra da olsa araştırmalarımıza ışık tutan bilgiler vermektedir. Bu bilimsel konu da ihmal edilmemelidir. Hatta onarım için yapılan harcamanın miktarı altın ölçeğine çevrilerek bu bina şu kadar gram altınla onarılmıştır şeklinde işin mali fedakarlığını da ifade eden bilgiye yer verilmelidir” dedi.
Konya’nın bir sağlık ve tarım müzesine de ihtiyacı olduğuna vurgu yapan Dr. Hasan Özönder, onarılan binalardan bu tür bir müzeye uygun olanının müzeleştirilmesi gerektiğini belirtti.
Özönder, “Bunların yanında Karma Ortaokulu köşesindeki Konya’nın ilk resmi müzesi olan ve hızla yıkılmaya yüz tutan tarihi Müze-i Hümayun binası, Cemel Ali Dede’den Köyceğiz’e çıkılan yokuşlu sokağın başındaki bir benzeri kalmamış olan Meram Konağı’nın da onarılarak hizmetler için tahsis edilmesini arzulamaktayız. Hacı Ömer Ağa Mahallesi’nde vereseleri bile kalmamış bazı konakların kamulaştırılarak bu tür amaçlara yönlendirilmesi yerinde olacaktır” dedi.
METRUK MEKANLAR HERKESİ RAHATSIZ EDİYOR
Konya Sivil Toplum Kuruluşları İcra Heyeti Başkanı Latif Selvi de Konya’daki tarihi mekanların metruk halde bulunmasının herkesi rahatsız ettiğini,bu duruma bir son vermek için Vakıflar Bölge Müdürlüğü ve belediyeler aracılığı ile ciddi restorasyon çalışması yapıldığını belirtti. Restorasyonu yapılan kurumların yaşatılması ve daha işlevsel olarak kullanılması için bir takım aktivitelere, kültürel etkinliklere ihtiyaç duyulduğunu söyleyen Latif Selvi, “Restorasyonu yapılan bu mekanlar faal hale gelmeli, aksi halde binaları tamir ederiz ama, çok kısa bir süre sonra bu tarihi mekanlar yeniden o metruk hale dönüşebilir. Verilen emekler, harcanan onca para boşa gider. Bu tarihi mekanların, İstanbul, Ankara ve Bursa’da örneklerinin görüldüğü üzere sivil toplum kuruluşlarına tahsis edilmesi gerekmektedir. Bu sayede tarihi yerlerde canlılık sürecektir. Tarihi mekanlar geçmişin hafızalarıdır. Bu da turizmin yeni boyutlarını ortaya çıkarır. Geçmişin izlerinin peşinde olan çok insan var. Bu mekanların canlı kalabilmesini sağlamak için yetkililerin sivil toplum kuruluşlarına bu tür yerleri kullandırması gerekir. Konuyla ilgili bir miktar mesafe alındı ama daha hızlı olmalıyız” diye konuştu.
RASİM ATALAY