Birbirlerinden habersiz şekilde yapılan işlemler nedeniyle 3 yılda oluşan 20 bin 996 hasarın toplam maliyeti 13 milyon TL
Sayıştay'ın hazırladığı "Performans Denetimi Raporu, Büyükşehir Belediyelerinde Altyapı Faaliyetlerinin Koordinasyonu" başlıklı raporda, 2004-2006 yılları arasında Diyarbakır dışında 15 Büyükşehir Belediyesi ile sınırlarında bulunan diğer belediyelerde su-kanalizasyon, gaz, elektrik ve telekomünikasyon hizmetleri veren kurum ve kuruluşların altyapı hatlarına verdikleri zararlar anlatıldı. Altyapı faaliyetlerinden dolayı kurumlara 2004-2006 yılları arasında İstanbul, Adana, Ankara, Bursa, Diyarbakır, Kayseri, Konya, Mersin, Samsun, Kocaeli ve Sakarya'da bin 37 dava açıldı. Toplam tazminat tutarı ise 11 milyar 801 milyon 844 bin TL oldu. Kurumların birbirlerine verdikleri hasarlar ise üç yılda oluşan 20 bin 996 hasarın toplam maliyeti yaklaşık 13 milyon TL.
BELEDİYELER, 5 YILDA BİR MEVCUT ASFALT YOLLARIN TAMAMINI YENİLEYECEK KADAR ASFALT ÇALIŞMASI YAPIYOR
2004-2006 yıllarında büyükşehirler ile diğer belediyeler yaklaşık 1.428 milyon TL asfalt; 420 milyon TL de kaldırım çalışmaları için harcama yaptı. Belediyeler yaklaşık her 5 yılda bir mevcut asfalt yolların tamamını yenileyecek kadar asfalt çalışması yapıyor. Sıcak bitümlü asfaltın ekonomik ömrünün ortalama 15 yıl olduğu dikkate alındığında, yolların ekonomik ömrünün tamamlanmadan yenilenmiş olduğu anlaşılıyor. Raporda, yeni yapılan veya ekonomik ömrünü doldurmamış tesis, yol ve kaldırımların kısa bir süre sonra aynı veya başka bir kurumun yapacağı çalışma nedeniyle bozulması ve imar durumundaki değişikler nedeniyle altyapı ve üstyapıda yapılan çalışmalar, mükerrer ve batık maliyetlere yol açtığı ifade ediliyor. Mükerrer ve batık maliyetlerin oluştuğu en önemli alan ise asfalt ve kaldırım harcamalarıdır. Bu harcamalar, büyükşehir ve denetlenen diğer belediyelerin bütçe ve yatırım harcamalarının yüzde 30-40'ı gibi önemli bir kısmını oluşturuyor. İstanbul ve Ankara başta olmak üzere büyükşehirlerdeki hızlı nüfus artışı, yoğun ve düzensiz yapılaşma, altyapı hizmetlerine talebi artırıyor. Dolayısıyla altyapı sistemlerinin kurulması, bakım ve onarımı için kullanılan kaynaklarda artışa yol açıyor. Bunun yanı sıra, nüfus yoğunluğu fazla olan bu kentlerde, altyapı sistemlerinin kurulması, bakım ve onarımları sırasında yol ve kaldırımlarda oluşan tahribat; günlük yaşamda sorunlara yol açıyor, mali yük oluşturup etkin çözümler üretilmesini gerektiriyor. Vatandaşın günlük yaşamını aksatmayacak şekilde kaynakları verimli ve ekonomik kullanarak altyapı hizmetlerinin gerçekleştirilmesi için etkin bir planlama ve koordinasyon gerektiriyor. Altyapı çalışmaları nedeniyle yolların sık sık kazılması; yama çalışmalarında dolgu ve sıkıştırma işlerinin standartlara uygun yapılmaması gibi nedenlerle asfalt ve kaldırımların kalitesi bozuluyor ve ekonomik ömrü azalıyor. Bu durum, kıt kaynakların mükerrer asfalt ve kaldırım yapımına harcanmasına, bozulan yollarda araç ve yaya trafiğinin olumsuz etkilenmesine ve ekonomik kayıplara yol açıyor. Bu nedenle, asfaltlanan yollarda olabildiğince az kazı yapılması ve bütünlüğün bozulmaması için tedbir alınması, altyapı çalışmalarında koordinasyon sağlanması gerekiyor. Raporda, "Asfalt ve kaldırımların yapım yılı, ekonomik ömrü vb. kayıt altına alınarak, zamanından önce oluşan tahribatları önleyici tedbirler alınmalıdır. Altyapı çalışmaları koordine edilirken, asfalt ve kaldırımların bakım, onarım periyotları dikkate alınarak planlama yapılmalıdır." tavsiyesinde bulunuluyor. Tüm büyükşehirlerde 2004-2006 yılları arasında toplam yaklaşık 420 milyon TL tutarında kaldırım çalışması yapıldı. 2004'de 62 milyon TL olan kaldırım harcamaları 2005'de yüzde 99 artarak 123.9 milyon TL'ye; 2006'da ise yüzde 89 artışla 233.9 milyon TL'ye ulaştı. İki yıl içinde kaldırım için yapılan harcamalarda yüzde 276 oranında bir artışın olması belediyelerin kaynaklarını artan bir oranda kaldırım çalışmalarına harcadıklarını gösteriyor. Büyükşehirlerde asfalt ve kaldırım harcamalarının yaklaşık dörtte üçünü asfalt harcamaları oluşturuyor.
SAYIŞTAY'IN ÇÖZÜM ÖNERİLERİ
Hasarlar, altyapı kurumlarının hatlarının yapım, bakım ve onarımı ile belediyelerin altgeçit, kaldırım çalışmaları sırasında oluşuyor. Rapora göre bu hasarların başlıca nedenleri ise şöyle: Altyapı tesislerinin konumlandırma standartlarına uygun kurulmaması, Kurumların altyapı bilgi sistemlerinin bulunmayışı, Kurumlar arası bilgilerin paylaşımının zayıflığı, Birçok yerde hasar karşılığı herhangi bir bedel ödenmediği için kazılar sırasında diğer hatların tahrip olmaması için gerekli özenin gösterilmeyişi. Bu konularda alınacak tedbirler, hasarların en aza indirilebilmesine katkı sağlayacağı belirtiliyor. Bu nedenle hasarların oluşum nedenleri maliyet verilerini de içerecek şekilde altyapı koordinasyon birimi tarafından izlenmeli, hasarları en aza indirecek tedbirler alınmalı. Altyapının koordinasyon içinde oluşturulmasını; bakım ve onarım çalışmalarının üst yapıda en az tahribat yapacak şekilde en az maliyetle ve gürültü, trafik yoğunluğu, emisyon artışı gi.i çevre rahatsızlığını azaltacak şekilde yapılmasında alternatif modeller konusunda çalışmalar yapılması isteniyor. Raporda, arıza tespitlerine yönelik görüntüleme cihazlarının kullanımı, ortak modeller olabilecek, galeri sistemleri ve ortak tranşe gibi modellerin yanı sıra kazısız teknolojiler değerlendirilerek, kent için en uygun çözümler belirlenip uygulanması talep ediliyor.
Sayıştay'ın hazırladığı "Performans Denetimi Raporu, Büyükşehir Belediyelerinde Altyapı Faaliyetlerinin Koordinasyonu" başlıklı raporda, 2004-2006 yılları arasında Diyarbakır dışında 15 Büyükşehir Belediyesi ile sınırlarında bulunan diğer belediyelerde su-kanalizasyon, gaz, elektrik ve telekomünikasyon hizmetleri veren kurum ve kuruluşların altyapı hatlarına verdikleri zararlar anlatıldı. Altyapı faaliyetlerinden dolayı kurumlara 2004-2006 yılları arasında İstanbul, Adana, Ankara, Bursa, Diyarbakır, Kayseri, Konya, Mersin, Samsun, Kocaeli ve Sakarya'da bin 37 dava açıldı. Toplam tazminat tutarı ise 11 milyar 801 milyon 844 bin TL oldu. Kurumların birbirlerine verdikleri hasarlar ise üç yılda oluşan 20 bin 996 hasarın toplam maliyeti yaklaşık 13 milyon TL.
BELEDİYELER, 5 YILDA BİR MEVCUT ASFALT YOLLARIN TAMAMINI YENİLEYECEK KADAR ASFALT ÇALIŞMASI YAPIYOR
2004-2006 yıllarında büyükşehirler ile diğer belediyeler yaklaşık 1.428 milyon TL asfalt; 420 milyon TL de kaldırım çalışmaları için harcama yaptı. Belediyeler yaklaşık her 5 yılda bir mevcut asfalt yolların tamamını yenileyecek kadar asfalt çalışması yapıyor. Sıcak bitümlü asfaltın ekonomik ömrünün ortalama 15 yıl olduğu dikkate alındığında, yolların ekonomik ömrünün tamamlanmadan yenilenmiş olduğu anlaşılıyor. Raporda, yeni yapılan veya ekonomik ömrünü doldurmamış tesis, yol ve kaldırımların kısa bir süre sonra aynı veya başka bir kurumun yapacağı çalışma nedeniyle bozulması ve imar durumundaki değişikler nedeniyle altyapı ve üstyapıda yapılan çalışmalar, mükerrer ve batık maliyetlere yol açtığı ifade ediliyor. Mükerrer ve batık maliyetlerin oluştuğu en önemli alan ise asfalt ve kaldırım harcamalarıdır. Bu harcamalar, büyükşehir ve denetlenen diğer belediyelerin bütçe ve yatırım harcamalarının yüzde 30-40'ı gibi önemli bir kısmını oluşturuyor. İstanbul ve Ankara başta olmak üzere büyükşehirlerdeki hızlı nüfus artışı, yoğun ve düzensiz yapılaşma, altyapı hizmetlerine talebi artırıyor. Dolayısıyla altyapı sistemlerinin kurulması, bakım ve onarımı için kullanılan kaynaklarda artışa yol açıyor. Bunun yanı sıra, nüfus yoğunluğu fazla olan bu kentlerde, altyapı sistemlerinin kurulması, bakım ve onarımları sırasında yol ve kaldırımlarda oluşan tahribat; günlük yaşamda sorunlara yol açıyor, mali yük oluşturup etkin çözümler üretilmesini gerektiriyor. Vatandaşın günlük yaşamını aksatmayacak şekilde kaynakları verimli ve ekonomik kullanarak altyapı hizmetlerinin gerçekleştirilmesi için etkin bir planlama ve koordinasyon gerektiriyor. Altyapı çalışmaları nedeniyle yolların sık sık kazılması; yama çalışmalarında dolgu ve sıkıştırma işlerinin standartlara uygun yapılmaması gibi nedenlerle asfalt ve kaldırımların kalitesi bozuluyor ve ekonomik ömrü azalıyor. Bu durum, kıt kaynakların mükerrer asfalt ve kaldırım yapımına harcanmasına, bozulan yollarda araç ve yaya trafiğinin olumsuz etkilenmesine ve ekonomik kayıplara yol açıyor. Bu nedenle, asfaltlanan yollarda olabildiğince az kazı yapılması ve bütünlüğün bozulmaması için tedbir alınması, altyapı çalışmalarında koordinasyon sağlanması gerekiyor. Raporda, "Asfalt ve kaldırımların yapım yılı, ekonomik ömrü vb. kayıt altına alınarak, zamanından önce oluşan tahribatları önleyici tedbirler alınmalıdır. Altyapı çalışmaları koordine edilirken, asfalt ve kaldırımların bakım, onarım periyotları dikkate alınarak planlama yapılmalıdır." tavsiyesinde bulunuluyor. Tüm büyükşehirlerde 2004-2006 yılları arasında toplam yaklaşık 420 milyon TL tutarında kaldırım çalışması yapıldı. 2004'de 62 milyon TL olan kaldırım harcamaları 2005'de yüzde 99 artarak 123.9 milyon TL'ye; 2006'da ise yüzde 89 artışla 233.9 milyon TL'ye ulaştı. İki yıl içinde kaldırım için yapılan harcamalarda yüzde 276 oranında bir artışın olması belediyelerin kaynaklarını artan bir oranda kaldırım çalışmalarına harcadıklarını gösteriyor. Büyükşehirlerde asfalt ve kaldırım harcamalarının yaklaşık dörtte üçünü asfalt harcamaları oluşturuyor.
SAYIŞTAY'IN ÇÖZÜM ÖNERİLERİ
Hasarlar, altyapı kurumlarının hatlarının yapım, bakım ve onarımı ile belediyelerin altgeçit, kaldırım çalışmaları sırasında oluşuyor. Rapora göre bu hasarların başlıca nedenleri ise şöyle: Altyapı tesislerinin konumlandırma standartlarına uygun kurulmaması, Kurumların altyapı bilgi sistemlerinin bulunmayışı, Kurumlar arası bilgilerin paylaşımının zayıflığı, Birçok yerde hasar karşılığı herhangi bir bedel ödenmediği için kazılar sırasında diğer hatların tahrip olmaması için gerekli özenin gösterilmeyişi. Bu konularda alınacak tedbirler, hasarların en aza indirilebilmesine katkı sağlayacağı belirtiliyor. Bu nedenle hasarların oluşum nedenleri maliyet verilerini de içerecek şekilde altyapı koordinasyon birimi tarafından izlenmeli, hasarları en aza indirecek tedbirler alınmalı. Altyapının koordinasyon içinde oluşturulmasını; bakım ve onarım çalışmalarının üst yapıda en az tahribat yapacak şekilde en az maliyetle ve gürültü, trafik yoğunluğu, emisyon artışı gi.i çevre rahatsızlığını azaltacak şekilde yapılmasında alternatif modeller konusunda çalışmalar yapılması isteniyor. Raporda, arıza tespitlerine yönelik görüntüleme cihazlarının kullanımı, ortak modeller olabilecek, galeri sistemleri ve ortak tranşe gibi modellerin yanı sıra kazısız teknolojiler değerlendirilerek, kent için en uygun çözümler belirlenip uygulanması talep ediliyor.