Bel ağrıları birçok sebebe bağlı olarak ortaya çıkabilir. Bunlara örnek olarak fıtıklaşma, kanal daralması (spinal stenoz-foraminal stenoz), ankilozan spondilit, kas spazmı, eklem kilitlenmesi ve bunlara bağlı oluşabilen faset sendromu gibi rahatsızlıkları sayabiliriz. Kamburluk, skolyoz(omurga eğriliği), kalça ve leğen kemiğini ilgilendiren problemler de bel bölgesini etkileyebilir. Bu problemler, otururken, merdiven çıkarken veya yatarken kendini hissettirebilir.
Belimizin yapısına baktığımızda 5 adet omurga kemiği vardır. Bu kemikler arasında da sert jöle kıvamında disk adı verilen kıkırdak yapılar mevcuttur. Bu diskler omurganın hareketliliğine katkıda bulunduğu gibi omurga üzerine binen yüklerin dengeli bir şekilde dağılmasına yardımcı olur. Bel fıtıkları adeta bir amortisör gibi görev yapan bu disklerin bozulması ve taşması sonucu ortaya çıkan hastalıklardır.Şimdi bu rahatsızlıkları tek tek ele alalım.
BEL FITIĞI
Yapısı bozulmuş , dejenere olan diskin omurgaların arasından çıkıp bacağa giden sinir kökünü sıkıştırmasıyla ortaya çıkan bel ve bacak ağrısı ile ortaya çıkan klinik durumdur. Bel fıtığı (lumbal disk hernisi) olan hastaların çoğu 30-50 yaşları arasındadır. Ana yakınma bel ve bacak ağrısıdır. Buradaki bacak ağrısının nedeni sinir köküne bası iken beldeki ağrının sebebi ise fıtıklaşan diskin sinirin çıktığı omurgalar arasındaki foraminal aralığı sıkıştırıp burda oluşturduğu faset eklem sendromu denen eklem kilitlenmesi ve kas spazmıdır. 50 yaş üzerinde bu durum bel fıtığına eşlik edebilir. Hastalar çoğu kez , önceden beri var olan hafif bel ağrılarının bir zorlama ile arttığını ve bacaklarına indiğini ifade ederler. Hasta ayakta dik durmakta zorluk çeker. Bir kısım hasta ise oturunca ağrının daha çok arttığını ifade eder. Ağrı ile birlikte hasta, bacaklarındaki uyuşma , karıncalanma, keçelenme, kuvvetsizlik ve incelmeden yakınabilir. Hastaların büyük bir kısmı fizyoterapist tarafından doğru uygulanan fizik tedaviye olumlu cevap vermektedir. Hastaların %75-90 ında iyileşme olduğu tespit edilmiştir. Ameliyat için acele edilmemelidir. Ağrıları azaltmak ve kas gücünü artırmak için hasta fizyoterapist eşliğinde tedaviye alınır.
BEL KAYMASI
Bir omurun bir alttaki üzerinde öne doğru kaymasıdır. Kırık, bel ameliyatları, kireçlenme ve doğumsal anormaliler bel kaymasının başlıca nedenleridir. Hastalar çoğunlukla bel ağrısından yakınır. Ağrı belin iki yanında ve iki bacakta birden duyulur. Ağrı hareketle, ayakta durmakla artar, istirahatle genellikle kaybolur. Hastaların büyük çoğunluğu kadındır. Genellikle karın gevşek ve öne sarkıktır. Fazla yaşanmış gebelikler de neden olabilir. Ağrılı durumlarda hastaya istirahat önerilir. Ağır yük kaldırmaktan kaçınılmalı, fazla kilolar azaltılmalıdır. Fizyoterapistler tarafından karın ve sırt kaslarına yönelik egzersizler ile germe egzersizleri verilmeli ve günlük yaşam aktiviteleri düzenlenmelidir. Ağrı ve kas gerginliğinin azaltılması için çeşitli tekniklerden yararlanılır.
FASET SENDROMU
Omurganın arka kısmında bulunan faset eklemlerdeki dejeneratif değişikliklerle ortaya çıkan mekanik problemlerdir. Hastanın bel ve bazen de kalçasına yayılan mekanik bir ağrıdır. Ağrı hareketle artar, istirahatle azalır.
KANAL DARALMASI
Çeşitli sebeplerle oluşup beli meydana getiren omurgaların içinden geçen omuriliğe basısına bağlı çift bacakta oluşan ağrı, uyuşma, keçelenme ile görülen ve tıp dilinde spinal stenoz olarak adlandırılan durumdur. Bu tip hastalar uzun süre yürüyemez. Dinlenme ihtiyacı hisseder.Yaşlılık hastalığı olarak da nitelendirilir. Foraminal stenoz olarak adlandırılan tek taraflı kanal daralması ise omurganın arkasındaki faset eklemlerin siniri sıkıştırması sonucu görülür. Kanal daralması bacak ağrısı yapmasına rağmen tedavi yaklaşımı bel fıtığından farklıdır.
Önümüzdeki hafta bel problemlerinin ameliyatsız tedavisine yönelik yazımızla birlikte olmak üzere……..