Çağın getirdiği hastalıklardan biride anlaşılamama ve karşıdakini anlayama; çocuklar neden babalarla, dedelerle çatışma içinde. Çatışmanın yanında kin ve garez içinde dahi olmalar var. Sebepleri neler, nerede hata yapıyoruz?
Babasının cenazesine dahi katılmayan çocuklar… Hiçbir acıma hissi duymayıp(!) Babasına karşı son insani ve evlattık vazifesini yapmayıp. Ve toplum baskısını göğüsleyecek cesareti nereden almaktadır? Nasıl bir vicdan eğitimi görmüş? Nasıl kayıtsız kalıyor. Hangi duygularla büyümüş(!) Nasıl bir öfke ve kin beslemektedir? Babasına karşı, Aynı… Sokak köpeklerine acıma duygusu olup, onlara günlük ekmek alıp doyurmaktadır. Çocuklarına her türlü konforu sağlayan ve okuması için elinden gelen her türlü desteği veren.…’nin oğulları babasını bayramda dahi ziyarete gelmemektedirler. Sürekli aynı evde kaldığı oğlu ve gelininden şikâyetçi olan …. amca ‘Ölmek kurtuluş diye söylüyor’. Adam öldü kurtuldu, galiba kendi hesabına göre(!)
Hastanede yatan C .. Çocuklarından şikâyet üstüne şikâyet etmekte ve beni aramamaktadırlar bir telefon dahi açmıyorlar. Deyip kıvranmaktadır. Çocuğu geldi konuşmaya başladık. Çocuk eğitimli kültürlü biridir. Normal iki ay oldu işi bıraktım. Sürekli babamla uğraşıyorum diye söze başladı. Ama baban senden memnun değil dedim. ‘‘Ona bakma bende Allah’tan korkmasam, bende yanına uğramam’’ diye söylendi. Bu baba nasıl davranışlar sergiledi ki çocukları bu kadar kin ve garezli. Örnekleri çoğaltabiliriz.
Nasıl bir nesil yetiştiriyoruz. Babası ev dahi alamayan kirada oturan askeri ücretli Ş.. sakat babasını günlük tekerlekli sandalyeyle saatlerce gezdirip, ona arkadaşlık yapan, çocuğuna; B.. amca hangi eğitimi ve terbiyeyi vermiş? Çocuğuna dersin (!)Bu çocuk babasıyla bu kadar ilgileniyor. Soru çok. Cevap yok. Ama soruların cevaplarını harekete dönüştüremiyoruz. Bir yerlerde eksiklik yapıyoruz.
Elli, belki de yüz metre kareden küçük evlerde, büyük aileler yaşarken. Evler, yüz eli, iki yüz metre karenden daha fazla hatta havuzlu olmasına karşı anneler ve babalar ayrı ya da bakım evlerine bırakıyoruz.
Çocukların mizaç özellikleri çevresel deneyimler ve kültürel zorlamalar gibi etkenlerin bir araya gelerek oluşturdukları güçlü bileşimdir. Ons ekiz yaşından sonra insan için mizaç kelimesi yerine kişilik kelimesi kullanılır hatta kişiliği oturmamış, diye bazen konuşuruz. Ana ve baba çocuk üçlüsünde çocuk özdeş model olarak anne ve babayı alır kız ise anneyi, erkek ise babayı özdeş alır. Bilim mi doğru söylemiyor. Babayı özdeş model alıyorsa, bizim dedelerimiz, babalarına böylemi davranmış, bizim babalarımız, babalarına böylemi davrandı da örnek alıp, dedemize yaptığını görüp babalarımıza yapıyoruz.
İşte Burada İki Durum Ortaya Çıkıyor
Yankı modeli diyeceğim bir modeldir; Burada dağa seslenirsin, aynı sesi sana geri verir ya işte bu model. Çocuğu küçük yaşta öyle canından usandıracak hale getirirsen, senden büyünce intikamını alır. Evet, kurallar koyacaksın hayata hazırlayacaksın ama çocuk senin elinde bir köle değil. Çocuğun yüreğine sevgi ve saygıyı ekersen, merhamet ekersen merhamet biçersin, şefkat ekersen şefkat biçersin. Çocuğun maddi ihtiyaçlarını karşılarken, manevi ihtiyaçlarını da karşılayacaksın ona kültürel değerlerini öğreteceksin insan sevgisini; davranışlarınla sergileyeceksin verdiğin eğitimin davranışlarını sende görecek, eğitimin yanında terbiyesini vermez isen; sevgi, saygı, merhamet, şefkat duyguları ile çocuğa davranmazsan dağa gönderdiğin sesin yankısı sana merhamet, şefkat, saygı olarak dönmez. Maalesef yukarıdaki örnekleri çoğalta biliriz. İşte yarın anne ve baba sevgisi olmayan; horlanarak, hırpalanarak eleştirilerek başaklarınla olumsuz kıyaslamalarla çocuğu karşılaştırıp çocuğun yeteneklerinden, becerilerinden daha fazlasını istersen çocuğun üstesinden gelemeyeceği yükle çocuğu ezersen çocuk ileride anne ve baba ile en ufacık bir durumda çatışır. Ebeveynin, çocuğa yaptığı bütün kötülükler çocuğun göz önüne düşer ve ebeveyn yaşlanır çocuk büyür intikam alamaya kalkar.
İkincisi Ayna Modeli; Ayna modeli olma peygamberimiz(sav) ‘anneye ve babaya öf dahi demeyin’ uyarısında bulunmaktadır. Peki, baba olarak sen kendi babana nasıl davrandın çocuklarına nasıl yansıttın. Çocuk eğitimi ve terbiyeyi ebeveynden almaktadır. Çocuğuna anne ve baba sevgisini nasıl yansıttınsa öyle bulursun. ‘‘Ne ekersen onu biçersin, eden bulur’’ gibi atasözleri bu durumlar için söylenmiştir.
Sen ebeveyn olarak çocuklarına örnek özdeş model olurken anne ve babana nasıl davrandınsa çocuk küçük yaşta onları belleğine kayıt eder. Dedelerine anneannelerine babaannelerine nasıl davranacağını görerek yaşayarak öğrenir. İşte çocuklarınızdan merhamet beklerseniz yaşlılıkta, yaşlı anne ve babalarınıza merhametle davranın.
Babasının cenazesine dahi katılmayan çocuklar… Hiçbir acıma hissi duymayıp(!) Babasına karşı son insani ve evlattık vazifesini yapmayıp. Ve toplum baskısını göğüsleyecek cesareti nereden almaktadır? Nasıl bir vicdan eğitimi görmüş? Nasıl kayıtsız kalıyor. Hangi duygularla büyümüş(!) Nasıl bir öfke ve kin beslemektedir? Babasına karşı, Aynı… Sokak köpeklerine acıma duygusu olup, onlara günlük ekmek alıp doyurmaktadır. Çocuklarına her türlü konforu sağlayan ve okuması için elinden gelen her türlü desteği veren.…’nin oğulları babasını bayramda dahi ziyarete gelmemektedirler. Sürekli aynı evde kaldığı oğlu ve gelininden şikâyetçi olan …. amca ‘Ölmek kurtuluş diye söylüyor’. Adam öldü kurtuldu, galiba kendi hesabına göre(!)
Hastanede yatan C .. Çocuklarından şikâyet üstüne şikâyet etmekte ve beni aramamaktadırlar bir telefon dahi açmıyorlar. Deyip kıvranmaktadır. Çocuğu geldi konuşmaya başladık. Çocuk eğitimli kültürlü biridir. Normal iki ay oldu işi bıraktım. Sürekli babamla uğraşıyorum diye söze başladı. Ama baban senden memnun değil dedim. ‘‘Ona bakma bende Allah’tan korkmasam, bende yanına uğramam’’ diye söylendi. Bu baba nasıl davranışlar sergiledi ki çocukları bu kadar kin ve garezli. Örnekleri çoğaltabiliriz.
Nasıl bir nesil yetiştiriyoruz. Babası ev dahi alamayan kirada oturan askeri ücretli Ş.. sakat babasını günlük tekerlekli sandalyeyle saatlerce gezdirip, ona arkadaşlık yapan, çocuğuna; B.. amca hangi eğitimi ve terbiyeyi vermiş? Çocuğuna dersin (!)Bu çocuk babasıyla bu kadar ilgileniyor. Soru çok. Cevap yok. Ama soruların cevaplarını harekete dönüştüremiyoruz. Bir yerlerde eksiklik yapıyoruz.
Elli, belki de yüz metre kareden küçük evlerde, büyük aileler yaşarken. Evler, yüz eli, iki yüz metre karenden daha fazla hatta havuzlu olmasına karşı anneler ve babalar ayrı ya da bakım evlerine bırakıyoruz.
Çocukların mizaç özellikleri çevresel deneyimler ve kültürel zorlamalar gibi etkenlerin bir araya gelerek oluşturdukları güçlü bileşimdir. Ons ekiz yaşından sonra insan için mizaç kelimesi yerine kişilik kelimesi kullanılır hatta kişiliği oturmamış, diye bazen konuşuruz. Ana ve baba çocuk üçlüsünde çocuk özdeş model olarak anne ve babayı alır kız ise anneyi, erkek ise babayı özdeş alır. Bilim mi doğru söylemiyor. Babayı özdeş model alıyorsa, bizim dedelerimiz, babalarına böylemi davranmış, bizim babalarımız, babalarına böylemi davrandı da örnek alıp, dedemize yaptığını görüp babalarımıza yapıyoruz.
İşte Burada İki Durum Ortaya Çıkıyor
Yankı modeli diyeceğim bir modeldir; Burada dağa seslenirsin, aynı sesi sana geri verir ya işte bu model. Çocuğu küçük yaşta öyle canından usandıracak hale getirirsen, senden büyünce intikamını alır. Evet, kurallar koyacaksın hayata hazırlayacaksın ama çocuk senin elinde bir köle değil. Çocuğun yüreğine sevgi ve saygıyı ekersen, merhamet ekersen merhamet biçersin, şefkat ekersen şefkat biçersin. Çocuğun maddi ihtiyaçlarını karşılarken, manevi ihtiyaçlarını da karşılayacaksın ona kültürel değerlerini öğreteceksin insan sevgisini; davranışlarınla sergileyeceksin verdiğin eğitimin davranışlarını sende görecek, eğitimin yanında terbiyesini vermez isen; sevgi, saygı, merhamet, şefkat duyguları ile çocuğa davranmazsan dağa gönderdiğin sesin yankısı sana merhamet, şefkat, saygı olarak dönmez. Maalesef yukarıdaki örnekleri çoğalta biliriz. İşte yarın anne ve baba sevgisi olmayan; horlanarak, hırpalanarak eleştirilerek başaklarınla olumsuz kıyaslamalarla çocuğu karşılaştırıp çocuğun yeteneklerinden, becerilerinden daha fazlasını istersen çocuğun üstesinden gelemeyeceği yükle çocuğu ezersen çocuk ileride anne ve baba ile en ufacık bir durumda çatışır. Ebeveynin, çocuğa yaptığı bütün kötülükler çocuğun göz önüne düşer ve ebeveyn yaşlanır çocuk büyür intikam alamaya kalkar.
İkincisi Ayna Modeli; Ayna modeli olma peygamberimiz(sav) ‘anneye ve babaya öf dahi demeyin’ uyarısında bulunmaktadır. Peki, baba olarak sen kendi babana nasıl davrandın çocuklarına nasıl yansıttın. Çocuk eğitimi ve terbiyeyi ebeveynden almaktadır. Çocuğuna anne ve baba sevgisini nasıl yansıttınsa öyle bulursun. ‘‘Ne ekersen onu biçersin, eden bulur’’ gibi atasözleri bu durumlar için söylenmiştir.
Sen ebeveyn olarak çocuklarına örnek özdeş model olurken anne ve babana nasıl davrandınsa çocuk küçük yaşta onları belleğine kayıt eder. Dedelerine anneannelerine babaannelerine nasıl davranacağını görerek yaşayarak öğrenir. İşte çocuklarınızdan merhamet beklerseniz yaşlılıkta, yaşlı anne ve babalarınıza merhametle davranın.