ABD ile İran arasındaki gerilim, Hürmüz Boğazı yakınlarında yaşanan karşılıklı askeri hamlelerle yeniden tırmandı.
İran Devrim Muhafızları, perşembe günü yaptığı açıklamada, ABD ordusunun İran’a ait bir insansız hava aracı operasyonunu hedef almasının ardından bir ABD hava üssünü vurduklarını duyurdu.
Reuters’a konuşan ve askeri operasyonlar hakkında bilgi vermek için isminin açıklanmasını istemeyen bir ABD’li yetkili ise Amerikan ordusunun dört İran saldırı dronunu düşürdüğünü ve Bandar Abbas liman kentinde beşinci bir dronu fırlatmak üzere olan yer kontrol istasyonunu vurduğunu söyledi.
ABD: SALDIRILAR SAVUNMA AMAÇLIYDI
ABD’li yetkili, operasyonun sınırlı ve savunma amaçlı olduğunu belirtti.
Yetkili, “Bu adımlar ölçülü, tamamen savunma amaçlı ve ateşkesi korumaya yönelikti” değerlendirmesinde bulundu.
İran Devrim Muhafızları ise Tasnim haber ajansına göre, Bandar Abbas Havalimanı yakınlarında sabah erken saatlerde düzenlendiğini belirttiği ABD saldırısına karşılık verdiklerini açıkladı.
Devrim Muhafızları, Bandar Abbas yakınındaki kontrol istasyonuna yönelik saldırının yapıldığı ABD hava üssünü hedef aldıklarını bildirdi.
KUVEYT VE İSRAİL’DEN ALARM AÇIKLAMALARI
Bölgede büyük bir ABD üssüne ev sahipliği yapan Kuveyt, füze ve drone saldırılarına karşılık verdiğini açıkladı. Ancak saldırıların nereden geldiğine ilişkin bilgi paylaşmadı.
İsrail de kuzey bölgelerinde düşman hava aracı faaliyeti nedeniyle sirenlerin çaldığını bildirdi.
İsrail, güney Lübnan’da İran destekli Hizbullah militanlarıyla çatışmalarını sürdürüyor.
PETROL FİYATLARI YENİDEN YÜKSELDİ
Gerilimin tırmanması piyasalara da yansıdı.
Çarşamba günü yüzde 5’ten fazla gerileyen petrol fiyatları, yeni çatışma haberlerinin ardından yeniden yükseldi. ABD ham petrol vadeli işlemleri yüzde 3’ten fazla değer kazanırken, hisse senetleri geriledi ve dolar güçlendi.
TRUMP: HİÇBİR ÜLKE BOĞAZI KONTROL ETMEYECEK
ABD Başkanı Donald Trump, İran’la anlaşmaya yakın olduğu yönündeki haberleri reddetti.
Çarşamba günü basına açık kabine toplantısında konuşan Trump, İran devlet televizyonunun, Hürmüz Boğazı’ndan ticari geçişlerin savaş öncesi seviyelere bir ay içinde dönmesini öngören gayriresmi anlaşma taslağına ulaştığı yönündeki haberini kabul etmedi.
Söz konusu haberde, boğazdaki trafiğin İran ve Umman tarafından ortak yönetileceği iddia edilmişti.
Trump ise hiçbir ülkenin su yolunu kontrol etmeyeceğini söyledi.
UMMAN’A SERT SÖZLER
Trump, Hürmüz Boğazı için “Kimse kontrol etmeyecek. Burası uluslararası sular” dedi.
ABD ile onlarca yıllık askeri ve ekonomik ilişkilere sahip Umman’a yönelik de sert ifadeler kullanan Trump, Umman’ın herkes gibi davranacağını, aksi halde ABD’nin gerekeni yapacağını söyledi.
Trump ayrıca İran’la yapılacak bir anlaşmadan henüz memnun olmadığını ve ABD’nin Tahran’a yönelik yaptırımları hafifletmeyi görüşmediğini belirtti.
Beyaz Saray ve Umman’ın Washington Büyükelçiliği konuya ilişkin yorum talebine hemen yanıt vermedi. İran’ın Birleşmiş Milletler Daimi Temsilciliği’nden de hemen açıklama gelmedi.
İRAN’DAN TALEPLERDE GERİ ADIM SİNYALİ YOK
İran devlet televizyonunun haberine göre taslak anlaşma, ABD’nin İran limanlarına yönelik ablukayı kaldırmasını ve bölgedeki askeri güçlerini İran’ın yakın çevresinden çekmesini de içeriyordu.
İran Meclisi Ulusal Güvenlik Komitesi Başkanı Ebrahim Azizi ise Trump’ın söylemlerinin İran’ı uranyum zenginleştirme, Hürmüz Boğazı üzerinde yetki sahibi olma ve yaptırımların kaldırılması taleplerinden vazgeçirmeyeceğini söyledi.
Azizi, Trump’ın stratejik çıkmazdan kurtulmak için bir yandan tehditler savurduğunu, diğer yandan anlaşma çağrısı yaptığını savundu.
HÜRMÜZ BOĞAZI MÜZAKERELERİN MERKEZİNDE
Savaş öncesinde dünya petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz trafiğinin beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı, ABD ve İran arasındaki görüşmelerin en kritik başlıklarından biri olmaya devam ediyor.
İran’ın nükleer kapasitesinin ortadan kaldırılması ve yaptırımların sürmesi de üç aydır devam eden çatışmayı sona erdirmeye yönelik müzakerelerde temel anlaşmazlık konuları arasında yer alıyor.
Uluslararası hukuk, Hürmüz Boğazı’ndan yabancı gemilerin geçiş hakkını güvence altına alıyor.
ABD’DEN YENİ YAPTIRIM ADIMI
ABD Hazine Bakanlığı, Hürmüz Boğazı’ndan geçişleri yönetmek üzere kurulan İran kurumu Persian Gulf Strait Authority’yi yaptırım listesine ekledi.
Washington, söz konusu kurumu ABD ulusal güvenliğine tehdit oluşturan kişi ve kuruluşlar arasında değerlendirdi.
İran devlet televizyonu, taslak anlaşmanın ABD’nin bölgedeki askeri güçlerini yakın çevreden çekmesini de içerdiğini, ancak ABD askerlerinin bölgedeki varlığı konusunun daha fazla görüşülmesi gerektiğini aktardı.
Beyaz Saray ise bu haberi “tamamen uydurma” olarak nitelendirdi. Tahran konuya ilişkin açıklama yapmadı.
NÜKLEER PROGRAM GERİLİMİ SÜRÜYOR
İran devlet televizyonunun aktardığı taslak anlaşmada, ABD’nin sona erdirilmesini istediği İran nükleer programına yer verilmedi.
İranlı kaynaklar, nükleer meselenin ikinci tur görüşmelerde ele alınacağını söylüyor. Ancak bu yaklaşımın Trump’a yakın bazı çevrelerce kabul edilmeyebileceği belirtiliyor.
İran, nükleer programının yalnızca barışçıl amaçlar taşıdığını savunuyor.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ise kabine toplantısında yaptığı açıklamada, “Sonuç olarak İran asla nükleer silaha sahip olmayacak” dedi.