1. YAZARLAR

  2. Muharrem Burpagheri

  3. İslam Kerimov’dan sonra Özbekistan
Muharrem Burpagheri

Muharrem Burpagheri

Konuk Yazar
Yazarın Tüm Yazıları >

İslam Kerimov’dan sonra Özbekistan

A+A-

İslam Kerimiv,  Özbekistan Cumhurbaşkanı Cuma günü 78 yaşında hayatını kaybetti. Kerimov bir hafta önceden, Özbekistan devletinin dediğine göre inme hastalığından dolayı, komaya girmiş ve sonundada ilk kez devletin resmi açıklamalarından değil dış ülkeler tarafından ölümü belirtildi.

Kerimov 1989. Yıldan soveyetler birliğinin meşruiyetinin azalmasıyla, Sovyetler Birliği'nin Komunist Partisi'nin eleştiricilerindendi ve Özbekistan'da da güçlü bir politikacıya çevrildi.

Kerimov 1991'de olan bir seçimde tüm rakiplerini geride bırakarak, Özbekistan'ın Cumhurbaşkanı seçildi. Çoğu siyasi gözlemcilere göre,kendisine hiç bir halef seçmeyen Kerimov'un ölümünden sonra onun yerine gelen kişi kapalı kapılar ardında, küçük bir grubun ve Kerimov'un ailesinin isteği ve güçü ile belirlenecek.

 Kerimovdan sonra, Özbekistanın kaderi üç farklı yola gide bilir.

Onun yerine gelen bir kişinin üzerinde ortak bir karara gelmek:  eğer iktidarda olan gruplar, kapalı kapılar ardında bir kişinin Cumhurbaşkan olmasına bir karara gelirseler, çok bir değişik olmadan Özbekistanın geçen 26 yılda olan siyasetleri devam edecektir ve diktatör bir sisteme sahip, kapalı ve fakır bir ülke gibi yaşayacaktır.

1-Güç boşluğu ve istikrarsızlık: eğer kerimovadan sonra ülke elitleri ve güç sahipleri  siyasi düzen ve Keimovayerine gelecek bir kişinin iktifara gelmesine ortak bir karara gelemezlerse, Orta Asyanın en çok nüfusu olan Özbekistan, istikrarsızlık ve çeşitli islamcı ve muhalif hareketler tarafından tehlikeye gire bilir.

2-Demokrasiye doğru yürümek:Bizzat, Kerimov'un ölümü, bu ülkede, demokrasiye en önemli olan engelin kaldırılması demektir. Bu ülkenin geçen 26 yılda en güçlü siyasetçisinin ölümü Özbekistan’da Demokrasi rüzgarının esmesine bir fırsat ola bilir fakat bu ülkede olan partiler ve gruplar keni siyasi kapasitelerini artırarak, karmaşık ve istikrasız bir duruma girmeye engel olmakla, kendilerine ve ülkelerine en iyi faydalar kazandıra bilirler.

Özbekistan 32 milyon nüfusa sahip. Orta Asyanın en kalabalık ülkesidir hemde gaz ve altın gibi çok yeraltı zenginliklere sahiptir. Fakat bunlara rağmen, Özbekistan fakir bir ülkedir. Hemde bu ülkenin kapalı sisteminden dolayı ortaya çıkan ekonomik yolsuzluk, Özbekistan’ın yoksul bir ülke olmasının önemli nedenlerindedir.  Örneğin Cumhurbaşkan’ın büyük oğlunun, yolsuzluk belgelerinin ifşası, onun evde göz hapsine neden olmuştur.

Kerimov'un 44 yaşında büyük kızı olan Gulnare Kerimova da, babasının yerine gelebilecek seçeneklerin en önemlilerinden biriydi fakat ekonomik yolsunzluk belgelerinden sonra, onunda güşlü babasıyıa arasında ihtilaflar yaranarak, kardeşi gibi evde göz hapsine sebep olmuştur.Geçen iki senede hiç  kamuda görünmeyen Gülnarenin durumunun Özbekisan geleceği siyasetinde ne olacağı belli değildir.

Diğer önemli kişilerden biri ki siyasi gözlemciler onun Kerimov halefi olması ihtimalını görüyorlar, Rüstem İnoyatov, kerimovun yakın adamlarından ve Özbekistanın eski milli güvenlik  ve istihbarat kurumunun Başkanıdır.  Rüstem Ezimov, Başbakan yardımcısı da Cumhurbaşkanın yerine gelecek kişilerden sayala bilir.

İslam Kerimov Cumhurbaşkanlık döneminde, hep aşırı islamcıları ve terör tehditlerini, ülkesinin en önemli tehlikelerinden sayarak, her türlü İslamcı milisleri bastırıp hapise attı. O 2006'da yaptığı bir konuşmasında, ülkesinde  aşırı islamcılar sorununun çözümünü sadece kafalarına kurşun sıkma olarak bildirdi. Bu yüzden islamı teröristler ve islamcı gruplarla mücadele etmek için, Moskova devletiyle ne kadar iyi ilişkileri olsa bile Batı ve özellikle Amerika'nın desteğinin kazanmak için onlarlada iyi bir ilişkiye girmişti. Bu yüzden 11 Eylül 2001 olaylarından sonra uluslararsı terörle mücadele adıyla ABD ile bir statejik anlaşma imzalayarak, Amerika güçlerini Hanabad Üssü'nde yerleşmesine izin verildi.

Kasım 2015 Semerkant'ta Orta Asya'nın ülkeleri ve Amerika'nın Dışişleri bakanlarının ortak oturumunda(C5+1), yapıldı. DAEŞ'in yaranması bu bu terör grupunun Afganistan'a yayılması hem de ABD güçlerinin Afganistandan çıkmaları (2016 sonuna kadar) bu ülkede güç boşluğu tehlikesi, Orta Asya ve özellikle Özbekistan'ı endişelendirmiştir. ABD de bu endişeleri görerek, bunlarda faydalanmak peşindedir ve Orta Asya ülkeleriyle yakın bir güvenlik işbirliği yapmakla bu ülkelerde Üs kurmayı  veya üslerini ve gücünü artırmayı düşünmektedir.

Bu yazı toplam 715 defa okunmuştur.
Önceki ve Sonraki Yazılar

YAZIYA YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.