1. YAZARLAR

  2. Abdullah Uçar

  3. Çanakkale Savaşı Günlüklerinden Pasajlar
Abdullah Uçar

Abdullah Uçar

DİNİMİZ TARİHİMİZ
Yazarın Tüm Yazıları >

Çanakkale Savaşı Günlüklerinden Pasajlar

A+A-
Mehmet Sinan Bey, günlüğünün bir yerinde şunları yazar: "Bittabi bu şerâit (şartlar) altında hareket etmenin ve hatta yaşamanın bile imkanı yoktu. Nitekim kolordu mıntıkasında harp ikinci plana düşmüş, iaşe derdi ön safta bütün zihinleri işgal etmiş bulunuyordu… Karınları doymayan efrâd (fertler, askerler) karınca yuvalarını kazarak tane bulmaya ve buldukları kemikleri ezerek (ve ebegümeci otu) yemekle savaşıyor, başıbozuklar ise açlıktan ölen her nevi hayvanların leşlerini paylaşıyorlardı.”(1)

Çanakkale Savaşları esnasında "Cepheden Cepheye" ismiyle günlük tutan muhariplerden, Mümin Mustafa bir yerde şöyle der: "…Ah bir damla sirke. Bir parça şeker ne enfes bir şeymiş. Dünyanın bu nefis gıdalarını görmesek, kokusunu duymak da yetişir. Ah bir tabak salata!.."

O günkü ecdadımız ile bugünkü torununun hayat felsefesi ne kadar farklı. Çanakkale’de çarpışan askerlere verilen çok cüz’i miktardaki maaşı bile; “Tütünü ve yemeği bulduktan sonra ne yapacağız biz parayı” diyerek reddedenler olmuştur.(2)

Günlerdir boğazından hiçbir şey geçmemiş, aç bir vaziyette savaşırken ağır yaralanan Mehmetçiğe ekmek verdiklerinde şöyle demiştir: “…Kardeşlerim şimdi benim bu ekmeği yemem uygun düşmez. Ben birazdan öleceğim için bu ekmek ziyan olmasın (boşa gitmesin). Gavurla çarpışan bir arkadaş yesin de ona enerji oslun…” (3)

Giyecek hususunda da Mehmetçiğin çektiği sıkıntıları, yaşadığı imkânsızlıkları anlatan birkaç anekdot sunuyorum: “…Bazı askerlerin ayağında iple tutturulmuş çarıklar bulunuyordu. Bazıları ayaklarına çaput bağlamıştı. Kiminin ayağı ise çıplaktı. 19. Tümen Kurmay Başkanı Yarbay İzzettin (Çalışlar) 59. Alayın talimini izlediğini, her taburda ayağı tamamen çıplak 50-60 asker gördüğünü söyler.”(4)

“Erat için istenen sayıda haki üniforma bulunamamıştı. Bu erler kendi giysileri ile hizmet etmek zorunda kalmışlardı. Birliklerin büyük bir bölümü kaputsuzdu. Özellikle ayakkabı yokluğu duyuluyordu. Dayanıklı ayakkabı azdı. Eratın pek çoğu çarık giyiyordu. Bir bölümü ise daha perişandı. Yalın ayak yürüyenler vardı. Çamaşır durumu da iyi değildi. Köyünden kentinden getirdiği eşya, kullanılmış ve yenilemek olanağı bulunamamıştı. Böylece er, yırtık ve acınacak durumdaki giysisini çamaşırsız giymek zorunda kalmıştı...”(5)

Şu olay da ne kadar ibretli: İki taburu daha önce Anzakların karşısında tamamen şehit olan, fakat Anzaklara geçit vermeyen 57. Alayın komutanı, Bombasırtının güney eteklerinden aşağıya baktığında çok garip bir şekilde, arazide yayılmış küme küme beyazlıklar görür ve hemen tabur komutanını çağırarak sorar: "Bunlar ne?"

Tabur komutanının cevabı ilginçtir:

"Efendim, onlar, fecre az bir zaman kala emriniz ile hücuma geçecek erlerimizin iç çamaşırlarıdır."(6) Onlar kendilerinin mutlaka şehit olacaklarını biliyorlar ve yine biliyorlar ki, geride kalan, düşmanla çarpışacak Mehmetçik kardeşlerinin çoğunun giyecek iç çamaşırı yok. Hiç olmazsa boşa gitmesin, onlar giysinler diye geride bırakıyorlar.

"Osmanlı ordusunda savaşan eratın durumu öylesine içler acısıdır ki; siperler için yeterli derecede kum torbası dahi bulunmamakta ve bazen İstanbul’dan birkaç yüz yeni torba getirildiğinde, bunların kum torbası olarak mı, yoksa erlerin harap elbiselerine yama olarak mı kullanılacağına karar vermek zor olmaktadır.(7)

“Çanakkale Cephesinde, bitlerden sonra, herkes için kâbus olan bir başka şey de sineklerdi. Hiç kimse sineklerle başa çıkamıyordu. Tedbir almak ise imkânsızdı. Bunun yanı sıra başta kolera ve dizanteri olmak üzere bütün hastalıklar da kol gezmekteydi.

O günlerde çekilen sıkıntılara şu misal bile yeter artar her halde: Meşhur Kahramanımız Seyit Onbaşı'ya Cevat Paşa:

- "Bu yaptıkların tarihlere geçecek, Allah senden razı olsun, seni nasıl mükâfatlandıralım…" deyince şu cevabı almıştır:

 - “Kumandanım! Hiçbir şey istemem. Lâkin ben pehlivan yapılı olduğumdan dolayı verilen ekmekle karnım doymuyor. Düşman karşısında daha güçlü olmam için emretseniz de bana iki tayın verseler!” demiş. Bu isteğe tebessüm eden Cevat Paşa Onu onbaşı yaparak mükâfatlandırmıştır.(8)

Savaştan sonra yol yok, kışlık elbise yok, ayakkabı yok, doktor ve ilaç yok, doğru dürüst karınları doymuyor, şimdiki gibi nakil vasıtaları da yok. Haberleşme araçları da yok. Halkta da yok ki bu gariplere baksın. Birçoğu memleketlerine ulaşmak için yolculuk yaparken yol boyu köylerde vefat etmişler... O köy halkı insanlar kabirlerinin bir bölümünde bu insanlar için “Garipler Mezarı” denen bölümler yapmışlar. Birçok köyde hâlâ bu bölümler mevcuttur...(9)

Bu inanılması güç şartlar içinde savaşarak bize emanet edilen Cennet vatanımızda yetişen nesil, nasıl olurda bugün; Dünya çapında israfta 1'inci, kumarda 2'inci, içkide 3'üncü, sigara tüketiminde 4'üncü hâle gelmiştir?(10) Bunu akıl ve mantık nasıl kabul eder?

Nasıl olur da yukarıda zikredilen, hayalleri bile donduran sıkıntıları çeken gerçek şehitler dururken, içki ve uyuşturucu komasına girip ölen Semra Hanımın oğlu diye meşhurlaşan bir serserinin ölüsü şanlı bayrağımıza sarılıp, cenazesine on bine yakın insan katılıp "şehitler ölmez" diye bağırabiliyorlar.

Nasıl olurda 1 Mayıs mitinglerinde şöyle pankartlar taşıyabilmektedirler:

Din neymiş, iman neymiş, kim bakar safsataya

Fatih'te kahramanlık denilen palavraya

Osman Gâzi'de kimmiş, kim bakar Mustafa'ya

Selâm Lenin, Stalin, Kosigin ve Mao'ya

Savaştayız yoldaşlar sol yumruklar havaya (11)

-------------

Dipnotlar:

1- Mülâzım Mehmet Sinan, “Harp Hatıralarım”, (Çanakkale-Irak- Kafkas Cephesi) Hazırlayanlar: Hasan Babacan, Servet Avşar, Muharrem Bayar, Vadi Yay. Ankara 2006. s..98.

2- Harp Mecmuası, Hazırlayanlar: Dr. Ali Fuat Bilkan, Ömer Çakır, Kaynak Kitaplığı, İst. 2004, s.142.

3- Türk Dünyası Tarih Dergisinde yer alan Aydın Ayhan’ın Tespitlerinden naklen Mustafa Turan, a.g.e. s.125.

4- Yusuf İzzettin Barış, “Çanakkale Savaşları”, s.95.

5- Binbaşı Muhlman, 2Çanakkale Muharebesi”, Çev. Alb. Halil Kemal, Askeri Matbaa. İst. 1927, s.4.

6- Necdet Muallimoğlu, “Düşünen İnsana Hazire”, Şahsi Basım, İst. 1996, s.1106. Yeni Düşünce Dergisi, sayı 7, 1981, a.g. yazı dizisi.

7- Liman Von Sanders, “Türkiye’de Beş Yıl”, Çev. M. Şevki Yazman, İst. 1969.

8- Türk Dünyası Tarih Dergisinde yer alan Aydın Ayhan’ın Tespitlerinden naklen Mustafa Turan, a.g.e. s.102.

9- İbrahim Refik, “Sohbet Tadında Tarih”, Albatros Yay. İst. 2005, s.67.

10- Tayyar Altıkulaç, Zaman, 14.05.1996; Zeki Kentel, “Alkollü Toplum”, Yeşilay Dergisi, yıl 2000, sayı794, s.8.

11- 1974 yılı Taksim Meydanında yapılan 1 Mayıs mitinginde taşınan pankartlardan birisi. 
Bu yazı toplam 3495 defa okunmuştur.
Önceki ve Sonraki Yazılar

YAZIYA YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.